Alledaags racisme is structureel en structureel racisme is alledaags

Racisme is niet alleen een probleem van individuen, het is een systeem, schrijft Bie Vancraeynest. We krijgen er maar niet genoeg van om moslims in een verzameling te omschrijven, te onderzoeken en te bevragen, getuige televisieprogramma’s als “Pano” en “Niveau 4”. Dan komen de vooroordelen vanzelf, stelt ze.

  • © Brecht Goris © Brecht Goris

Bie Vancraeynest

MO*columnisten
Coördinator Jeugdhuis Chicago
19 oktober 2016

‘Kijk, we zijn in Molenbeek’, zegt een man op de metro wanneer die halt houdt in Beekkant. Met zijn kin wijst hij naar een groep vrolijk taterende dames met een hoofddoek. Hij schudt afkeurend het hoofd. Een streepje alledaags racisme, zonder gêne, semi-luidop in de groep gegooid. Ik kijk de man recht in zijn ogen maar hij lijkt niet eens betrapt. Ik tel de haltes voor ik er af moet, en zwijg, er rest me te weinig tijd voor dialoog.

Alledaags racisme is het thema van het nieuwe duidingsprogramma van ‘Pano’, op één. Dit nieuwe reportagemagazine, vernoemd naar een woord zonder betekenis, begint met een knaller. Twee acteurs spelen een moslimkoppel dat zich gaat vestigen in Tremelo, en er een zaak opent. Een week lang draaien er verborgen camera’s zodat we ook zien en horen wat er in de omgeving wordt gezegd, als mensen elkaar niet in de ogen kijken.

Het programma heeft als verdienste dat ik nog eens heb stilgestaan bij Pater Damiaan, die superheld in de hoofden van katholieke meisjes, in tijden dat ik nog geabonneerd was op alle publicaties van het Pauselijk Missiewerk voor de Kinderen.

Het programma wordt aangekondigd als verrassend. Behandelt vooroordelen ‘die van beide kanten’ komen. De “kanten” in dit verhaal zijn, geheel in de lijn van oktober 2016: moslims en niet-moslims. Er zijn in dit land naar schatting 800.000 moslims. Er zijn in dit land ook 800.000 mensen die met een bedrijfswagen rijden. Er zijn 800.000 probleemdrinkers. 800.000 vrijgezelle vrouwen. 800.000 mensen die werken bij de overheid. Maar we krijgen er maar geen genoeg van om die ene groep in een verzameling te omschrijven, te onderzoeken en te bevragen. Dan komen de vooroordelen vanzelf natuurlijk.

Compatibel met het Europese model

Een journalist van de Mexicaanse(!) televisie vraagt me of de islam compatibel is met het Europese model. Van de andere kant van de oceaan kijkt hij naar de migratie van moslims naar het Europese continent, nu vijftig jaar oud. Ik antwoord dat die migratie een pak ouder is dan de Europese Unie, en de overgrote meerderheid van de mensen quasi incidentloos naast elkaar wonen.

De toon waarop mensen worden aangesproken, toegesnauwd. Is dit nu het kanaalplan?

In 2012 zijn er 28.000 mensen gestorven in een verkeersongeval in Europa. Je zou dus ook kunnen stellen dat de auto niet compatibel is met het Europese model. Ik weet dat ik mij daarmee bezondig aan “whataboutery”; wanneer je niet ingaat op een stelling, maar op een andere realiteit wijst (but what about…). Maar het gaat volgens mij niet alleen over de antwoorden die worden gegeven, maar vooral over de vragen die worden gesteld.

Maar Tremelo dus. De geest van Damiaan lijkt lang vervlogen daar in zijn geboortedorp. Op een aantal opflakkeringen na. Een niet meer zo jonge vrouw op de markt vindt het allemaal maar niks, de ander. Een Vlaams Blokker komt zeggen dat hij zo lief zal zijn de winkel niet in brand te steken. Op een terras en aan de toog van een lokale afspanning, klinken wat best of’s uit het klassieke racistische repertoire. Er is niets verrassends aan deze uitspraken, toch niet voor iemand die de voorbije twintig jaar buiten is gekomen, tv heeft gekeken of heeft gevolgd op welke partijen mensen stemmen. Daar heb ik geen verborgen camera’s voor nodig.

Wanneer het wel interessant wordt, is wanneer Mohamed en Karima een welkomstbrochure vragen op het gemeentehuis en zij als antwoord de vraag krijgen om hun verblijfsvergunning te laten zien. Het is in de hele reportage de enige keer dat institutioneel racisme aan bod komt.

Ik vind het akelige televisie.

In het programma ‘Niveau 4’ op Vier zijn de camera’s niet verborgen en krijgen we alvast meer inzage in het functioneren van de politie. In een aflevering is op ontluisterende wijze te zien hoe bij de aanblik van drie bidtapijtjes in een chauffagehok wordt gesproken over een verborgen gebedsplaats. Het hoofd van de cel radicalisering is blij met de vondst: ‘in een kelder een plek om te bidden, dat is niet normaal’. Ik vind het akelige televisie. De scènes waarin groepjes hangjongeren worden aangesproken, zonder echte aanleiding, maar als een vorm van machtsontplooiing. De toon waarop mensen worden aangesproken, toegesnauwd. Is dit nu het kanaalplan?

Ik krijg goesting om die verborgen camera’s eens te zien bij mensen die in een machtspositie staan of over het monopolie van het geweld beschikken in onze samenleving. In een politiekantoor, op een partijbureau, op kabinetten, op HR-afdelingen van (lokale) overheden, op klassenraden. Ik wil wel eens weten hoe wordt beslist dat de zwemshort zal worden verboden in een provinciaal zwemdomein. Een vliegje zijn wanneer er consensus is dat er niet genoeg draagvlak is voor het invoeren van praktijktesten. Noch op de arbeidsmarkt, noch op de huurmarkt. De vele overheden van ons land vormen samen de grootste werkgever van het land (800 000 mensen), maar hebben nog altijd verre van een divers personeelsplaatje. Hoe komt dat toch?

Een kunstacademie met kledingvoorschriften, welke artiesten brengt die voort?

Ik wil weten wie heeft beslist, dat Yousra er niet bij mag. Yousra heeft een “chronique” op het radiostation Arabel. Ze brengt er regelmatig straffe slamteksten die altijd geëngageerd zijn. Vorige week bracht ze een persoonlijk verhaal over haar inschrijving in de academie van de Stad Brussel. Ze kreeg er te horen dat ze de avondlessen welsprekendheid enkel mocht bijwonen als ze dat zonder hoofddoek zou doen. Yousra draagt inderdaad een hoofddoek, die ze als een tulband knoopt, iets wat je de laatste jaren wel vaker ziet als haarmodeverschijnsel, bij fashionista’s van allerlei religies en overtuigingen. Een beetje leraar dictie zou een gat in de luchtspringen als hij een parel als Yousra bij zijn studenten mag rekenen. Een kunstacademie met kledingvoorschriften, welke artiesten brengt die voort?

Al dat gefocus op identiteit vormt een rookgordijn waardoor we het niet hebben over grondrechten die systematisch worden geschaad. Groepen mensen worden uitgesloten van goed onderwijs, een degelijke woonst, ontplooiing in de vrije tijd. We moeten blijven vertellen wat alledaags racisme doet met een mens. We moeten die opeenstapeling van micro-agressies blijven documenteren, maar racisme is niet alleen een probleem van individuen, het is een systeem. Als je in het parlement al iemand kan toesissen dat ie naar zijn land kan terugkeren, zonder dat daar gevolg wordt aan gegeven, dan straalt dat ergens op af. Racistische cafépraat verdwijnt niet door tooghangers geblurd te filmen.

We hebben een masterplan nodig dat het structurele, systemische racisme in kaart brengt en aanpakt. Overal, en in alle geledingen. Niet alleen op de markt in Tremelo.

Laat een reactie achter

Javascript is vereist om dit formulier te gebruiken.

Erik

Mooie analyse, maar ik word hier zo moe(deloos) van na meer dan 40 jaar knokken en het altijd maar erger zien worden. Gelukkig heb ik m’n kinderen de goeie spirit kunnen meegeven, dan kunnen zij op hun manier voort knokken.

hans becu

Hoe lang nog zal kritiek op de Islam afgedaan worden als racisme ? Wilt U daar eigenlijk eens mee stoppen>?

En als het je interesseert Bie, dan zijn er binnen de Islamitische gemeenschap ook andere stemmen, zoals die van Zineb El Rhazoui, journaliste bij Charlie Hebdo, die fatwa’s en doodsbedreigingen krijgt en 24 u per dag bewaakt moet worden, enkel omdat ze kritiek heeft op de Islam. Zoals Wilders, zoals Ayaan Hirsi Ali, en zovele anderen.

Laat dat  onderdrukkende en gewelddadige gezicht van de Islam ook eens zien, ipv altijd maar weer eenzijdig mee te stappen in de slachtofferrol waarin Moslims zich systematisch wentelen.

Ik geef hieronder de link van het artikel in Elsevier. Als onafhankelijk, open en vrijdenkend journalist zal U dit ongetwijfeld met veel belangstelling lezen.

http://www.elsevier.nl/buitenland/achtergrond/2016/10/overlevende-charli…

En dan om het af te leren nog eentje over hoofddoeken en de Afghaanse cultuur, je weet wel, die arme mensen die allemaal hierheen mogen komen en die de linkerzijde dan wel eventjes op geheel multiculturele wijze zal beschaven. Het artikel is van de hand van Ariana Manduzai, een jonge afghaanse die even terugreisde naar haar heerlijke geboorteland waar de Islam, godsdienst van de vrede, je leven van A-Z bepaalt, zeker dat van vrouwen. Veel leesplezier.

http://www.elsevier.nl/nederland/achtergrond/2016/10/terug-naar-afghanis…

En Erik : waar ik moedeloos van word is dat jij dat eeuwige slachtoffergeneuzel van moslims nog altijd slikt als zoetekoek.

Niels

Hans Becu, laat u niet inpakken. De neoliberale waanzin waarin we leven ondermijnt bestaanszekerheid en doet de mensen zondebokken zoeken. Niets is gemakkelijker dan de Islam als zondebok te kiezen.    

jan

Als in Tremelo een paar Hells-angels een  bar zouden openen , zouden de reactie’s dan ook racistisch genoemd worden?

Als mensen zich ideologisch kleden, gaat men ze ook zo ervaren. En ja , het kan natuurlijk altijd dat zo’n Hells-angel een brave teddybeer is die geen vlieg kan doodslaan.

LEES OOK

© Brecht Goris
In tegenstelling tot wat de titel kan doen vermoeden, is dit geen column over het sorteren van huisvuil, maar een dwingend pleidooi om te stoppen met het hokjesdenken waarin we als maatschappi
Om op de hoogte te blijven van onze snel veranderende en mondialiserende wereld moet je op onze website MO.be zijn.
© Brecht Goris
Bie Vancraeynest is gefascineerd door verschuivingen in (beelden)taal. Het is een van de redenen waarom ze er niet in slaagt om weg te blijven van sociale media.
Analyses bevatten de soort fundamentele reflecties die nodig zijn om onderwerpen en thema’s echt uit te spitten of te doorgronden.

Meest recent van Bie Vancraeynest

© Brecht Goris
Tael is gansch het Volk
Bie Vancraeynest is gefascineerd door verschuivingen in (beelden)taal. Het is een van de redenen waarom ze er niet in slaagt om weg te blijven van sociale media.
© Brecht Goris
Aan elke wolk een zilveren randje, zelfs in 2016
Er zijn dagen dat Bie Vancraeynest niet kan wachten tot 2016 achter ons ligt. Ze verlangt naar post-2016, om het in hedendaagse termen uit de drukken.
© Brecht Goris
De kracht van de mens die gehoord wordt
Een week later en dat ongemakkelijke gevoel is er nog.
© Brecht Goris
Hey, we zijn allemaal moe
In de Brusselse Begijnhofkerk staat een houten doodskist. Er hangt een blad bij dat de stand bijhoudt van de vluchtelingen die verdronken zijn in de Middellandse Zee.
Nooit meer tonen X

Ontdek

MO*nieuwsbrieven

Schrijf je in op onze gratis nieuwsbrieven en blijf op de hoogte van het belangrijkste mondiaal nieuws.

Facebook/Twitter

Blijf op de hoogte van het belangrijkste mondiaal nieuws.

MO*magazine

Abonneer je op ons unieke kwartaalmagazine voor slechts € 28.

Een abonnement nemen

MO*papers

Abonneer je op de gratis digitale achtergronddossiers (pdf) over actuele mondiale thema’s.