‘Progressieve standpunten maken niet immuun tegen racisme’

Wanneer een linkse of progressieve persoon of organisatie beschuldigd wordt van racisme, dan wordt dit in progressieve kringen vaak gezien als een ongelukkig misverstand. Racisme, zo redeneert men, is iets wat enkel rechts of extreem rechts verweten kan worden. Een linkse columnist die de figuur Zwarte Piet verdedigt of een progressieve krant die voor de grap zwarte mensen vergelijkt met apen moeten we volgens deze denkwijze anders benaderen dan het Vlaams Belang. MO* vroeg twee experts om hun mening te delen over ‘progressief racisme’.

  • (c) Jeroen Los Omar Ba en Maryam H'Madoum (c) Jeroen Los

‘Er bestaat niet zoiets als progressief racisme. Er is racisme, punt’, zegt Omar Ba van het Afrikaans Platform, coördinator van ENAR België en Kif Kif bestuursraadlid op een zondagochtend in april in Antwerpen waar ik hen de eerste keer over het onderwerp bevraag. Naast hem zit Maryam H’Madoun, MO.be-columniste, econome en lid van Baas Over Eigen Hoofd! en van de islamitische organisatie Karamah EU.

Zij is het met hem eens: ‘De progressieven zijn een groep die volgens haar eigen veronderstelling niet racistisch kan zijn. Die veronderstelling deel ik niet. Daarom benadruk ik ook niet dat “zelfs” progressieve mensen racistisch kunnen zijn.’ Begin juni spreek ik H’Madoun en Ba opnieuw over de recente berichtgeving over racisme.

Van waar komt volgens jullie de veronderstelling dat wie progressief is per definitie niet racistisch kan zijn?

Omar Ba: Het gaat om een verwarring tussen tegen extreem rechts zijn en antiracisme. Hiervoor moeten we de recente geschiedenis van links bekijken. Links heeft altijd de kwestie van diversiteit gekaapt en politiek proberen te benutten. Tegen extreem rechts moesten alle krachten verenigd worden, maar niets is vertaald in een strijd tegen racisme, wel in een strijd tegen extreem rechts.

Ook wij als minderheden geloofden links hierin, dat is een fout die we hebben gemaakt, want wij dachten dat er een strijd tegen racisme was. Nu zijn we wakker geworden met de vaststelling dat er structureel niets veranderd is.

‘Er bestaat niet zoiets als progressief racisme. Er is racisme, punt’

En nu we wakker zijn gaat het beter?

Omar Ba: Het is een eerste stap in de goede richting, maar het betere moet nog komen, want vele linkse partijen en vele progressieven blijven nog in het oude schema en focussen op het bestrijden van een extreem racistisch discours en niet op het structurele racisme waarmee mensen dagelijks te maken krijgen.

Het racisme is nu gebanaliseerd en vermomd als iets van het ‘gezond verstand’. Iemand als Luckas Vander Taelen verkondigt in zijn columns racistische statements in de naam van gezond verstand die zogezegd de problemen niet ontkennen. In zijn columns is diversiteit het probleem. Dat hij in een linkse partij zit spaart hem niet. Hij geniet niet van een privilege om zich stigmatiserend te uiten .

Maar als hij of een andere progressieve persoon racistische praat uit en wij erop reageren, krijgen we meteen te horen: “Wij hebben altijd gevochten tegen extreem rechts en ons aanvallen helpt de zaak niet vooruit.”

Maryam H’Madoun: Daarom was ook de eerste reactie van De Morgen na de foto met de Obama’s als apen een tekst met de titel ‘Is De Morgen racistisch?’. De verontschuldiging in de tekst kwam erop neer dat zij altijd goede dingen gedaan hebben en dat nu de satirische context verloren gegaan is in heel de hetze en dat De Morgen toch niet racistisch is. Dat is onzin.

Zien jullie dan een ontkenning van het racisme bij links?

Omar Ba: Ja, zoals acht jaar geleden toen een racistische aanslag door Hans Van Themsche in Antwerpen resulteerde in de dood van een Malinese vrouw en een klein Belgisch meisje. De eerste reactie van burgemeester Patrick Janssens was toen ‘dit is geen racistische moord’. Veel mensen zijn die reactie vergeten.

We mochten racisme zelfs niet vernoemen bij de witte mars die we met het Afrikaans Platform mee organiseerden. Als slogan wilden we ‘dit is een racistische moord’, maar de burgemeester wou ons verplichten om een andere slogan op te nemen, namelijk ‘diversiteit is in A’. Hij stuurde daarvoor zelfs iemand naar onze vergadering. Dit is een concreet voorbeeld van hoe strategische overwegingen om een rechtse opinie te sussen tot paternalistisch gedrag kan leiden ..

Als je nu naar de plaats van de moord gaat zie je enkel een gedenkteken voor het Belgische meisje. Ik ga er nog steeds jaarlijks.

Hoe gaan jullie om met het paternalisme bij links?

Omar Ba: Ik aanvaard dat gewoon niet. Een voorbeeld is een tekst van Tom Naegels waarin hij zei dat onze strijd tegen het gebruik van Zwarte Piet de strijd tegen racisme niet helpt. Bij zulke reacties ben ik duidelijk: als er iemand deskundig is over racistische kwesties, dan zijn het degenen die de voorbije jaren het slachtoffer zijn geweest van racisme, dus hebben we geen les te krijgen hierover van anderen.

Maryam H’madoun: Misschien is dat wel het typische van racisme bij linkse mensen: dat ze aanhalen dat ze altijd aan onze kant stonden. Omdat ze vaak nauw betrokken zijn bij onze gemeenschappen denken ze als geen ander te begrijpen wat wij ervaren. Maar niets is minder waar. Toch eigenen ze zich daardoor het recht toe om ons te wijzen op een fout in de strijd tegen racisme. Paternalisme ten top!

Hoe zien jullie het debat over de figuur van Zwarte Piet en over racistische humor in de strijd tegen racisme?

Maryam H’Madoun: Dit zijn onderdelen van een groter probleem. De cartoon van De Morgen was een uitwas van een subtieler maar systematisch ingebed racisme dat veel progressieven niet eens zien of willen erkennen. Het debat moet gaan over hoe racisme in al onze instellingen zit. We moeten het hebben over het racisme in onze visies en zelfs ook over racisme bij minderheden.

Maar reactie die je kan krijgen als je zegt dat racisme overal en bij iedereen te vinden is, is dat we daarom er ook niets tegen kunnen doen, dat het er altijd geweest is.

Maryam H’Madoun: Zeggen dat niemand ontsnapt aan racisme is niet hetzelfde als zeggen dat het eigen is aan de mens. Dat laatste is het zeker niet! Kinderen kennen geen racisme, wij leren het ze. Van zodra we bewust zijn over hoe verspreid het is en hoe het werkt kunnen we er iets tegen doen. De felle reacties op de cartoon wekten opnieuw de indruk dat racisme enkel dat soort uitingen is.

De uitsluiting op de arbeidsmarkt zien velen niet eens als racisme. Eigenlijk weten te veel progressieven niet eens wat racisme is. Dat heeft te maken met ons onderwijs. Als we over de Europese geschiedenis praten op school dan valt er veel meer te vertellen over het koloniale verleden van landen als België, Frankrijk en Nederland. Daarover praten zou veel van de structuren die we vandaag zien verklaren.

Maar als je nu de termen slavernij en kolonisatie gebruikt wekt het niet dezelfde verontwaardiging als bijvoorbeeld de holocaust. Nochtans is de systematische wijze waarop miljoenen mensen toen aan hun einde kwamen en de racistische ideologie die aan de basis daarvan lag niet minder gruwelijk.

Omar Ba: Daarom lacht niemand met de holocaust en zien de meeste mensen dat niet als humor en vrije meningsuiting. Maar over het n-woord krijg je rare dingen te horen zoals ‘mijn grootmoeder vond het normaal om dat woord te gebruiken’. Maar ik zeg dan: dit gaat niet over uw grootmoeder.

Het gaat over hoe het niet normaal is dat mensen niet weten wat de historische context is van dat woord. Dat het niet normaal is dat er nu nog steeds in scholen niet geweten is hoe kolonisatie, slavernij en de ongelijke verhoudingen tot stand kwamen. Niet alleen in verband met cartoons maar ook in het beleid is er veel onwetendheid.

Als progressieven zich goed bewust waren van wat racisme en discriminatie is, dan namen ze geen maatregelen zoals een hoofddoekverbod.

‘Als progressieven zich goed bewust waren van wat racisme en discriminatie is, dan namen ze geen maatregelen zoals een hoofddoekverbod.’

Maar als je dat verbod vermeldt gaat niet iedereen begrijpen wat het te maken heeft met racisme.

Omar Ba: Als die maatregel gemotiveerd was door een seculiere overtuiging in een samenleving waar geen racisme was dan zou ik erover kunnen debatteren op een andere manier. Maar die beslissing was gemotiveerd door post 9/11 islamophobische perceptie van een meerderheid over een al gestigmatiseerde groep.

Een deskundige gaf tijdens een conferentie toe hoe erg de situatie is. Hij zei dat als een huiseigenaar geen woning wil huren aan iemand die een hoofddoek draagt, dat die eigenaar misschien een symbolische euro moet betalen en dat er voor de rest niets gebeurt. Het is niet extreemrechts die zorgde voor deze situatie.

Het hoofddoekverbod en de maatregel tegen de zogenaamde patsers in Antwerpen kwamen niet van het Vlaams Belang. Als we dagelijks geconfronteerd worden met racisme, is het moeilijkste waarmee we te maken krijgen het onbegrip van mensen die denken dat ze niet verantwoordelijk zijn omdat zij anti extreem-rechts zijn.

Wat kan er gedaan worden tegen die onwetendheid? Is meer dialoog nodig?

Omar Ba: Niet zoals het nu is. Nu is het een dovemansgesprek, bij alle democratische partijen. Ik zei tegen verschillende parlementariërs dat ze van racisme een strijdpunt van moeten maken.

Maryam H’Madoun: Nu na de verkiezingen moet racismebestrijding op elk domein op de politieke agenda komen.

Omar Ba: We moeten quota forceren, ook voor in de media, zodat de beeldvorming ook daar kan veranderen. Als je in een redactie zit van een bepaald medium kan je op lange termijn ook de mentaliteit van je collega’s beïnvloeden.

Na 10 jaar gaat er daar anders gekeken worden naar bijvoorbeeld sommige zaken zoals een cartoon. Maar dat is een proces en wat mij frustreert is dat het proces niet eens begonnen is. Er is een brede erkenning nodig van het geïnstitutionaliseerde racisme. Dan kunnen we verder.

Misschien moeten intussen ook witte journalisten zichzelf informeren over wat racisme is en het soms aanklagen zoals Peter Verlinden deed met zijn opiniestuk over het vandalisme met het n-woord op zijn huis?

Omar Ba: Het is goed dat een bekende journalist het onderwerp onder de aandacht brengt. Maar dat dergelijke vormen van racisme dagelijks gebeuren en de collectieve verontwaardiging er niet is wanneer de opiniemaker een migratieachtergrond heeft is net het probleem. Zie hoe sportjournalist Hans Vandeweghe Afrikaanse bevolkingsgroepen stigmatiseert met stereotypen en hoe iedereen dat ok vindt.

Maryam H’Madoun: Voor mensen die al jaren het racisme in de geesten en in de instituties proberen aan te klagen lijkt dit allemaal even een geluk bij al dat ongeluk. Het is alsof de krachten van het universum zich hebben verenigd om onze maatschappij een grote spiegel voor te houden.

We hebben op korte tijd zo veel voorbeelden te zien gekregen van racisme dat zij die het bestaan ervan nog durven ontkennen of relativeren, vragen om niet serieus genomen te worden. Mijn reactie op al deze voorvallen: schitterend materiaal voor de schoolboeken van onze achter-achterkleinkinderen die hopelijk in een tijd zullen leven wanneer anti racisme onderdeel wordt van het curriculum.

Een kortere versie van dit interview verscheen ook in het zomernummer van MO*magazine. Je kan dit nummer in deze winkels en boekhandels kopen (€ 5,5) of je kan ook een abonnement bestellen voor slechts € 20. Knack-abonnees ontvangen MO* automatisch bij hun pakket.

Laat een reactie achter

Javascript is vereist om dit formulier te gebruiken.

Kristin de fraine

Jammer ,dat de geschiedenis altijd geherinterpreteerd wordt , soms begrijpen we ze dan wel beter…Maar over de Sint en zwarte Piet vind ik het debat ronduit belachelijk .De Sint is heilig en katoliek ,Zwarte piet zijn helper ,in de gedaante van een vriend of familielid die onherkenbaar werd gemaakt ,anders zouden de kindjes hem herkennen ! de Sint en zijn trouwe helper zijn er steeds voor alle kindjes geweest .Dit zijn gebruiken .( Er zijn de laatste 30 jaar ook geemancipeerde , vrouwelijke helpers bijgekomen )  erg jammer is  de commercialisatie van deze kinderhoogdag .zoals biev In Japan waar ze op 17 mei de dag van het kind vieren Wij hebben de Christelijke Sint ,begraven in een Moslimland , of Sinte Maarten die zijn mantel deelde met een bedelaar en dus ook het goede voorstelt en aan de kinderen denkt .etc etc 

Voor de rest ben ik akkoord met de moeilijke strijd tegen het racisme,zoals ik ook akkoord ben met de strijd tegen vrouwenmishandeling in een staat waar dit zelfs bij wet moet gerespecteerd worden en overal in de wereld.

kdf

 

Hubert Vandenbussche

Ik heb toch wel enkele bedenkingen bij deze standpunten.

In onze maatschappij is er de laatste decennia een evolutie geweest naar gelijkheid tussen man en vrouw. Dit is het resultaat van de strijd door de ‘progressieven’, vooral van de feministische strijd. Blijkbaar zijn deze auteurs van het artikel hierboven niet op de hoogte van deze vooruitgang? Begrijpen ze onze maatschappij te weinig of verdedigen zij ongelijkheid terwijl zij het tegendeel beweren… 

Als wij met lede ogen moeten toekijken hoe deze verworvendheden teruggeschroefd worden onder druk van godsdiensten en wij openlijk kritiek hebben op bijv. het dragen van de hoofddoek (enkel door vrouwen), dan zou dit een uiting zijn van racisme? Wij leven in een seculiere staat: ook dit is niet zonder slag of stoot tot stand gekomen. Als men vanuit een bepaalde minderheid het recht opeist om in naam van een of andere godsdienst te mogen discrimineren, dan zouden de progressieven moeten zwijgen of erger nog: elke kritiek op die discriminerende gewoontes als racistisch moeten bestempelen! Vroeger waren bij ons de katholieke vrouwen ook verplicht om in de kerk een hoofddoek te dragen en om apart in de kerk te gaan zitten. Gelukkig is dit niet meer het geval. Waarom zouden wij dit nu moeten terugschroeven? We zouden er beter aan doen om iedereen, ook moslims en katholieken (vrouwelijke priesters etc.) bijv., te wijzen op de voortdurende discriminaties opgelegd door hun godsdiensten.

Voor sommigen, en dat blijkt ook uit dit artikel, is elke blanke een racist, de een al wat meer dan de andere. Dat verwerp ik met klem.  

 

Willy Cornelis

Toch nogal straf wat hier allemaal geschreven wordt. Zo zouden kinderen niet discrimineren. Terwijl elk jaar een tiental kinderen zelfmoord plegen door discriminatie. Discriminatie is er overal en is van alle tijden. Iemand met lange oren of een scheve neus of een rood gezicht zal steevast een bijnaam krijgen. Discriminatie? Natuurlijk niet.  In een klas of werkruimte van 20 leerlingen met drie er van met een hoofdoek, dan worden deze steevast “gediscrimineerd”. Diezelfde klas met 17 hoofdoeken en drie zonder, dan worden die drie steevast gediscrimeerd. Een werkgever die een werknemer “den bruinen” noemt discrimineerd die.? volgens schrijvers wel. Ook als die werkgeven heml gekozen heeft niet voor het diploma maar voor zijn competentie, werklust en intelligentie. Wat hij bovendien ook niet wegstopt. Of is er zoiets wat Historica Sophie De Schaepdrijver in haar boek over de ceerste wereldeoorlog schrijft: ” We willen allen om ter meest slachtoffer zijn” En verder niets doen. en als we niet lukken?  En Hans Van Themse die dood wilde na zijn discriminatie op school in Roeselare schoot op een migrant? Toeval ? Om het even :discriminatie. Oof die oude man die zijn buur, een marokkaanse jongen doodschoot en ook zelfmoord pleegde.  Moegetergd of discriminatie? Beide processen werden nooit openbaar? Beiden een gedenkplaat. Die oude man in de bus in Abtwerpen die bewezen doodgeslagen werd door autochtonen? Racisme? Geen gedenkplaat enz. De grootse ramp is de ophitsing die veroorzaakt wordt  deze onjuiste opmakerij , hier, in kranten en op TV over discriminatie van allochtonen bij de aanwerving voor een job. De werkgever trekt zich niets aan van allochtoon of wat ook. Het enigste wat hem interesseert is wie hem het meest geld zal opbrengen. Maar wie overtuigd werd dat hij toch zal gediscrimineerd zal  worden? Wat denk je dat die er van terecht brengt in brief of solicitatie? En dan wordt het nog erger van : “zie je wel?”  Of die tekst op kifkif waar een allochtone vrouw zich beklaagde dat ze aan de kassa van de winkel chteruit gestoken werd..? Als ik  aan de kassa van de bioscoop stond , ik ben al niet zo jong meer, werd ik  achteruit geduwd door een aantal allochtone jongeren. Erg? Natuurlijk niet. Discrimatie.? Ook niet Zo gaan we geen samenleving maken. En de kolonisatie er dan nog bijsleuren, of de slavernij, vind ik helemaal niet kunnen. Tussen haakjes: De eerste kolonisten waren niet het Westen, maar de Arabieren die alle volkeren rond de middelandse zee hebben veroverd en nog steeds en die zelf de eerste slaven  uit Afrika haalden om te verkopen o.a. aan de migranten  naar Amerika. Zwarten dan nog…

Hasna

Willy, met zinnen als ‘De grootse ramp is de ophitsing die veroorzaakt wordt  deze onjuiste opmakerij , hier, in kranten en op TV over discriminatie van allochtonen bij de aanwerving voor een job’ bewijs je jouw onwetendheid over racisme. Als spreken over racisme ‘ophitsing’ is voor jou dan toon je dat je een van onze vijanden bent. Ik hoop dat onze Belgische kinderen jouw racisme niet overnemen.

 

Willy Cornelis

Het mooiste bewijs dat de ophising over vermeend racisme de grootste rem is op integratie is dat deze waarbij je echt ziet dat ze “gekleurd”  zijn ,namelijk Chinezen, Indiërs , je nooit hoort dat ze enig probleem hebben met racisme. Meer: deze groep migranten komen gemiddeld , vooral Chinezen, statistich veel sneller aan een job dan de allochtonen. Hoeveel Chinezen in ons land zitten zonder werk? Bijna geen.. Discriminatie bij aanwerving? Neen, wel bij mensen die zich gedragen als “ik wordt toch niet aangenomen door dat racisme waar ik overal over hoor en lees”. Racisme is v.b.. wanneer iemand  niet van godsdienst mag veranderen of er zelfs de doodstraf kan voor krijgen. Of wanneer alleen  gelijkgezinden “broeders en zusters” zijn. Racisme is o.a. wanneer een kind straf krijgt omdat die geen keppetje, kruisje of hoofddoekje of ander selectief symbool “ik ben anders dan jij” draagt. ”.

Hans becu

leve zwarte piet, en leve de Buffalo’s. Je mag niet over negers (afgeleid van Negro, zwart) spreken, maar zij wel over blanken. Ik wens niet meer als blanke aangesproken te worden, racisten.

wanneer hebben we het eens over het racisme van allochtonen ? Arabieren misprijzen negers, Perzen vinden Arabieren untermenschen, Moslims zijn antisemiet tot in de toppen van hun tenen, de Moslomexecutieve werk niet omdat de Turkse Moslims de Marokkaanse niet kunnen uitstaan en omgekeerd, maar alleen de blanken zijn racisten. En ik zou zeer sterk durven pleiten voor anti-discriminatie praktijktests. Maar dan ook praktijktest voor de systematische grove vrouwendiscriminatie in de moslimgemeenschap. En systematisch vertaling van alle haat en racisme dat in allochtonen milieu’s via internet circuleert. We hebben toch dat anti-racisme centrum, geleid door de groene extremiste Els Keytsman ?. En die onzin wordt hier neergepend terwijl een groot deel van de moslims sympathiseert met terroristen, ze beschermt en verstopt in huizen die voor een prikje door de stad, op onze kosten dus, aan hen verhuurd worden. Als dank worden onze politiemensen die terroristen bestrijden bekogeld met flessen en stenen. Laat ze verdomme eindelijk eens aan zelfkritiek doen, ipv ze te beklagen. Progressief racisme, hoe ver kun je heen zijn in je systematisch anti blank racisme. Dit is mijn land. 

Jeroom Enbenzamien

Uit niets blijkt dat Hans Van Themsche gediscrimineerd werd. Hij vond dat hij als enige boven het huisreglement van zijn internaat stond, dat is iets anders. Vindt u dat een rechtvaardiging voor dubbele moord en poging tot moord? Ik niet. De moordenaar van Mohammed Achrak was helemaal niet ‘moegetergd’. Hij was geobsedeerd door allochtonen, die hij als de bron van alle kwaad zag. Hij heeft overigens ook geen zelfmoord gepleegd, maar werd ontoerekeningsvatbaar bevonden en geïnterneerd, en daar voeren we inderdaad geen openbare processen over. Van Themsche daarentegen heeft gewoon terechtgestaan in een openbaar proces dat uitvoerig door de media is behandeld en waar u, mocht het u geboeid hebben, gewoon bij kon gaan zitten. Guido De Moor dan: die is nooit “bewezen doodgeslagen”: hij is overleden aan een inwendige bloeding die veroorzaakt werd door één trap tegen zijn borstkas. Ik weet niet of u al iemand hebt doodgeslagen, maar ik denk dat dat toch anders in z’n werk gaat. Oud was hij trouwens ook al niet.  Drie voorbeeldjes om aan te geven dat u wel erg slecht geplaatst bent om de media van ‘onjuiste opmakerij’ te beschuldigen. Zeker als zij zich baseren op de cijfers, onder meer van de VDAB, die gewoon publiek toegankelijk zijn. Het is niet omdat u niet graag leest dat blanke Belgen discrimineren als ze iemand aanwerven, dat ze dat niet doen. Hetzelfde fenomeen doet zich op de woonmarkt voor. Het arsenaal van drogredenen (insinuaties, anecdotes, ‘cherry picking’, ‘card stacking’, verdraaiingen, veronderstellingen en gewone leugens) dat u in stelling brengt om dit te ontkennen of te vergoelijken, zal daar jammer genoeg niks aan veranderen. Maar het toont wel dat u er veel behoefte aan heeft om het bestaan van blank racisme in ons land te ontkennen. Misschien slaapt u daar zelf beter door, en dat is u dan gegund, maar het probleem van discriminatie in onze samenleving is volgens mij iets prangender dan dat van uw gemoedsrust. Maak uzelf dus wijs wat u wil, maar hou u in het debat aan de feiten.

Toran Korshnah

Het verhaal gaat dat Odin elk jaar op 6 december naar aarde keerde om zijn verjaardag te vieren. Daarbij nam Hij de gedaante aan van Wodan en werd Hij vergezeld door de Heir van Wodan. Deze Heir bestond uit krijgers met zwarte gezichten. Op deze manier bracht Odin speelgoed en lekkers naar de kinderen. Bij de verchristelijking werd Odin vervangen door Sinterklaas, en werd de Heir vervangen door Zwarte Pieten.  Het zwarte gezicht van Zwarte piet verwijst bij deze naar de zwarte gezichten van de Heir van Wodan. Dat ik als heiden de figuur van Zwarte piet wens te behouden, heeft niets met racisme te maken. Ik zou natuurlijk veel liever alles zien gebeuren ter ere van Odin - Wodan, maar ben al blij dat onze tradities ergens behouden werden. Er doen nog verhalen over Sinterklaas de ronde, maar dit verhaal wordt verteld aan de heidense kampvuren.

Bart

Zwarte gezichten tot daar aan toe, maar hoe verklaar je dan de oorbel, het kroeshaar en de aangezette lippen?! Geen enkele ‘verklaring’ voor de zogezegd onschuldige oorsprong van Zwarte Piet heeft daar een uitleg voor. Het is onzin om dat allemaal te willen behouden omdat het zwart schijnbaar een betekenis heeft.

LEES OOK

© Brecht Goris
Orlando Verde heeft deze maand geleerd dat vooral één mechanisme racisme in stand houdt: ‘En het komt telkens terug, onafhankelijk van de omstandigheden.’
© Brecht Goris
Wie veelgebruikte woorden wikt en weegt, komt tot verrassende gesprekken en nieuwe terreinen voor actie, zegt Olivia Rutazibwa.
© Stefaan Anrys
Wat hebben Stromae en Lupita Nyong’o, de genocide in Rwanda en de paardenrennen in Durban gemeen met de levensgrote Obama-speculaas?
Nooit meer tonen X

Ontdek

MO*nieuwsbrieven

Schrijf je in op onze gratis nieuwsbrieven en blijf op de hoogte van het belangrijkste mondiaal nieuws.

Facebook/Twitter

Blijf op de hoogte van het belangrijkste mondiaal nieuws.

MO*magazine

Abonneer je op ons unieke kwartaalmagazine voor slechts € 20.

Een abonnement nemen

MO*papers

Abonneer je op de gratis digitale achtergronddossiers (pdf) over actuele mondiale thema’s.