Nieuwe regels natuurbehoud bedreigen Vlaamse natuur

Volgens de Living Planet Index is de biodiversiteit op aarde tot 40 procent achteruit gegaan tegenover 1970. Het nieuwe natuurdecreet zal de situatie in Vlaanderen er ook niet op verbeteren, vrezen drie betrokken natuurverenigingen. Ze voeren actie dit weekend.

  • © Wim Dirckx 'De vraag is of het geen belangrijk signaal is als de drie terreinbeherende verenigingen samen duidelijk maken dat de huidige voorstellen echt een brug te ver zijn.' © Wim Dirckx
  • Anne Tanne (cc BY-NC-SA 2.0) Anne Tanne (cc BY-NC-SA 2.0)
  • © Stein Temmerman © Stein Temmerman
  • © Natuurpunt © Natuurpunt

Alma De Walsche

MO*redactie
Latijns-Amerika & ecologie
22 april 2015

De achteruitgang van de biodiversiteit is een probleem dat volgens experts zo mogelijk nog moeilijker aan te pakken is dan de opwarming van de aarde. Elizabeth Kolbert, wetenschapsjournaliste bij The New Yorker, noemt het dan ook  een nieuwe, zesde uitsterfbeweging. De essentie van deze zesde extinctiegolf is dat het dit keer de mens is die aan de basis ligt van het grote uitsterven. Dat betekent tegelijk dat de mens het probleem zou kunnen aanpakken. Het Zesde Uitsterven, Kolberts boek over het onderwerp, kreeg pas de Pulitzerprijs, de prestigieuze prijs voor het beste non-fictieboek dit jaar.

Allemaal natuurbeheerders 

Met het opstellen van de uitvoeringsbesluiten loopt het helemaal mis. 

Twintig jaar geleden verscheen in Vlaanderen een eerste Natuurdecreet, met de uitvoeringsbesluiten die onder meer voorzagen in ondersteuning van natuurverenigingen en privé-eigenaars voor het beheren en openstellen van reservaten en in aankoopsubsidies voor drie erkende natuurverenigingen: Natuurpunt, vzw Durme en Limburgs Landschap.

Na twintig jaar was dit decreet aan herziening toe. Sinds april vorig jaar is er een nieuw decreet, dat momenteel door het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB) in uitvoeringsbesluiten gegoten wordt.

En precies over het ontwerp van die uitvoeringsbesluiten lijkt een en ander fout te lopen. Dat vinden althans de drie erkende terreinbeherende verenigingen Natuurpunt, vzw Durme en Limburgs Landschap.

Bedoeling van het nieuwe decreet is dat er een meer geïntegreerd beheer komt voor zowel natuur als bosbeheer en dat alle doelstellingen die voor Europa gehaald moeten worden, ook gerealiseerd kunnen worden. Het nieuwe decreet zou moeten leiden tot een administratieve vereenvoudiging, een stimulerend beleid en gelijkberechtiging. Met dit laatste wordt bedoeld dat niet alleen natuurverenigingen aankoopsubsidies kunnen krijgen maar ook particulieren als het gaat om een hoogwaardig natuurgebied (type 4).

Het nieuwe decreet betreft ook niet alleen natuurbeheer maar natuur en bos. Ook voor duurzaam bosbeheer kunnen er subsidies aangevraagd worden. Punt is dat er dus meerdere handen moeten gevuld worden uit dezelfde spaarpot die evenwel niet aangroeit. En daar loopt het mis.

Anne Tanne (cc BY-NC-SA 2.0)

 

Natuurpunt is boos 

Volgens Natuurpunt zet het voorstel, als dat er in de huidige vorm door komt, hun hele werking op de helling.

Een eerste uitvoeringsbesluit is al in werking, over de Instandhoudingsdoelstellingen van de Natura 2000 gebieden. De commotie vandaag draait om de conceptnota voor het uitvoeringsbesluit dat over de concrete uitwerking van de beheerplannen en de vergoeding ervan gaat. De vergoeding voor het beheer, de natuurinrichting, de monitoring, toegankelijkheid en het aankoopbeleid.

Volgens Natuurpunt zet het voorstel, als dat er in de huidige vorm door komt, hun hele werking op de helling en zal dit ook in de praktijk leiden tot een terugval van waardevolle natuur waar in het verleden tijd, geld en middelen in geïnvesteerd zijn. 

Een van de cruciale punten die Natuurpunt aanklaagt is dat de steun voor aankoop en beheer van erkende natuurreservaten kleiner dan 10 ha in het voorstel wordt geschrapt. Noah Janssen van Natuurpunt: ‘Dit brengt de manier waarop we altijd gewerkt hebben, aan het wankelen: een lokale groep die iets aan de natuur wil doen en zo waarde creëert voor de gemeenschap verenigt zich en vormt een afdeling van Natuurpunt. Dat start quasi steeds met kleine perceeltjes die systematisch, als het lukt, door nieuwe aankopen het reservaat doen aangroeien tot een groter gebied, zoals dat met het Schupleer in Vorselaar is gegaan, een gebied dat inmiddels is aangegroeid tot 35 ha.’

‘Met de huidige voorstellen verandert dat allemaal. Je moet zoals het nu voorligt op eigen krachten als lokale groep al 10 ha aankopen, vooraleer erkend te kunnen worden. Pas dan kan je rekenen op aankoopsubsidies. Aan 2 euro m² is dat een som van 200 000 euro. Een hele hoop geld alleen al om te kunnen starten met een reservaat’.

© Stein Temmerman

Buitengoor

Vaak zijn het net die kleinere reservaten die voor de mensen erg belangrijk zijn: als een groene plek op wandelafstand van de woonkernen, waar kan uitgerust of gesport worden. Noah Janssen: ‘Voor ons gaat het hier om een fundamenteel probleem. Ons protest gaat niet over 10 procent minder subsidies, het gaat over een aanslag op ons werkingsmodel met kleine, lokale natuurreservaten. Voor ons is dit een brug te ver.’ 

Ons protest gaat niet over 10 procent minder subsidies, het gaat over een aanslag op ons werkingsmodel.

Een ander heikel punt is dat er geen subsidies meer zouden zijn voor gemeentegronden die natuurgebied zijn. Noah Janssen: ’ De redenering is dat men geen subsidies wil geven aan overheidsgronden. In de praktijk zijn er echter zeer waardevolle en lokaal belangrijke natuurgebieden op wat vroeger “de gemene gronden” werd genoemd: heiden en graaslanden, in een vallei.’

De Maten in Genk, Het Trofbroek in Kampenhout of De Maat in Mol zijn zulke gebieden. ‘Compleet onlogisch dat deze voorbeelden van mooie samenwerking tussen gemeenten en natuurverenigingen in de toekomst niet meer zouden kunnen. De gemeenten gaan het vanaf dan zelf mogen doen.’ 

Natuurpunt reageert ook op het feit dat de kostprijs voor het toegankelijk maken met 40 procent wordt gereduceerd. Noah Janssen: ‘De nood aan natuur om te ontspannen en tot rust te komen, is de laatste jaren sterk gegroeid. De bezoekersaantallen schieten de hoogte in.

Maar dat vergt ook grote financiele nspanningen: paden onderhouden, informatieborden plaatsen, bezoekerscentra waar mensen terecht kunnen voor informatie en een drankje. Het bedrag dat daarvoor voorzien was, was al ontoereikend, nu wordt het nog veel minder. Nochtans is het cruciaal om ervoor te zorgen dat iedereen van de natuur kan komen genieten.’ 

En dus heeft Natuurpunt een petitie ‘Red de natuur in je buurt, nu het nog kan’ opgestart en gaat dit weekend actie voeren tegen de voorliggende plannen.

© Natuurpunt

 

ANB wikt, minister Schauvliege beslist 

Marie-Laure Van Wanseele, woordvoerster van ANB, benadrukt dat het om een conceptnota gaat. Van Wanseele: ‘In de loop van dit proces zijn er eerder ook al zaken gewijzigd. Zo was er aanvankelijk het plan om subsidies voor bezoekerscentra te schrappen, dat is opnieuw aangepast. Het is dus voorbarig om nu al in paniek te reageren, we zitten nog in een onderhandelingstraject. Op 30 april wordt er rond de tafel gezeten met natuurverenigingen en na dat overleg gaat er een voorstel naar de minister en zij zal knopen moeten doorhakken.’
 

ANB overlegt ook niet alleen met de natuurverenigingen, maar met alle betrokkenen, ook van het zogenaamde “buitengebied”, dat zijn de landbouwers, de jagers en de privé-eigenaars die natuur beheren. Vooralsnog is het alleen de natuursector die protest aantekent. 

Natuurpunt benadrukt dat het overleg effectief dient te gebeuren met alle betrokken partners. Noah Janssen: ‘Wij staan achter het idee van het nieuwe decreet dat iedereen kan bijdragen aan natuurbehoud en dat dit niet enkel iets is van terreinbeherende verenigingen, zolang de kwaliteit wordt gegarandeerd. Er is zeker werk genoeg. Maar is het geen belangrijk signaal dat de drie terreinbeherende verenigingen samen duidelijk maken dat de huidige voorstellen echt een brug te ver zijn?’

Acht Natuurpunt het mogelijk dat de minister nog ingrijpt op het bestaande voorstel? Janssen: ‘Dat is zeker niet uitgesloten, de minister heeft haar eigen accenten en volgt niet altijd haar administratie. Ze heeft eerder ook al te kennen gegeven dat ze de bezoekerscentra en openstelling heel belangrijk vindt. We zijn ervan overtuigd dat ze het overgrote deel van onze bedenkingen en de argumenten hiervoor kan volgen.’ 

Laat een reactie achter

Javascript is vereist om dit formulier te gebruiken.

Everaerts JP

Betonrotvlaanderen contra groene Ardennen 

Gelukkig heeft “de Vlaming” (én de Brabander, Limburger enz.) nog het zuiden van zijn land om zijn natuurtoevlucht in te zoeken. 

En de Ardennen die zijn rotsachtig genoeg om niet ook daar alles vol te bouwen. Lang leve onze groene longen, onze Belgische Amazone.

anoniem

Natuur is méér dan 3 weken vakantie per jaar!

Eric Bais

Ik ben van het jaar 1949. Ik herinner me dat er veel minder intensief gebruik was van ( en beslag gelegd werd op) de beschikbare ruimte in de wijken, buurten, dorpen en ja zelfs in de steden. Soms lagen stukken veld zelfs in de bebouwde kom ongebruikt, decennia lang, zodat de natuur heerlijk z’n gang kon gaan….

Spontaan opkomend gewas: Struiken, bomen, veldgewassen (onkruid genoemd) ; het groeide en bloeide en niemand die zich die ruimten wilde toeeigenen.

Waar je ook woonde er was altijd wel van dat soort “natuur” ’ die de buurt waar je woonde in zekere zin genietbaar maakte.

Dan waren er insecten(vlinders), vogels, geuren en allerlei seizoensimperessies, die je een zeker geluk schonken (gratis!)

Nu is er bijna niets meer ongebruikt, alles wordt ingepland en economisch gemaakt. De heilige koe heeft heel veel ruimte opgeslokt, asfalt en bestrating, tot in de voormalige voortuintjes toe.

Gemeenteplanners, projectontwikkelaars,aannemers, een heel leger van professionals zien er brood in om op dit alles beslag te leggen en voor eens en altijd te transformeren, tot economisch verhandelbaar goed,  

Al die perfecte machines die alles in een handomdraai verwoesten en in z’n massaliteit onze leefbaarheid in stad en land aantasten.

Blijf met je tengels ervan af! heb ik vaak gedacht als de zogenaamde vooruitgang zich weer op deze wijze aandiende!

Want  biodiversiteit is geen wetenschappelijk speeltje maar onze toekomst, ons welzijn en ons geluk!!

jan vanhumbeeck

 

wat me opvalt is dat de natuurverenigingen hun eigen werking willen beschermen.En zo herhaalt de geschiedenis zich telkens weer.

Een idealisme groeit uit tot een organisatie die zichzelf wil instandhouden.Het is de biodiversiteit die instandgehouden moet worden dacht ik.

Anoniem

De biodiversiteit in stand houden en vergroten dat is nu net wat natuurverenigingen doen beste vriend dankzij hun kostenefficiënt reservatenbeleid. 1000-den vrijwilligers werken elk weekend overal in Vlaanderen gratis en voor niks in onze natuurgebieden om er pareltjes van te maken, om de laatste kwetsbare soorten te laten overleven en om de gebieden voor wandelaars toegankelijk te maken zodat de Vlaming kan genieten van deze stukjes natuur. Dat ze dit kunnen hebben ze de afgelopen 20 à 30 jaar meer dan bewezen. Overal in Vlaanderen is de natuur achteruitgegaan, behalve in de reservaten.

Met dit nieuwe ontwerpbesluit maken ze het onmogelijk nog verder reservaten uit te bouwen door terreinbeherende verenigingen als je eerst 10 hectare volledig zelf moet gaan prefinancieren die dan ook nog eens fysiek aan elkaar moeten hangen en dan niet eens bloemrijke graslanden of hoogstamboomgaarden mag bevatten of nog erger provinciale, gemeentelijke of OCMW-gronden mogen zijn.

Een groot topgebied met Europese natuur is de Zwarte beek in Limburg. Wel dit topgebied is ook gestart met hier en daar enkele stukken grond en op 30 jaar uitgegroeid tot een prachtig aaneengesloten natuurgebied en zo is het met al onze bestaande natuurgebieden. Zonder de natuurverenigingen hun inspanning zou de Zwarte beek zelfs niet meer bestaan hebben.

Denkt men nu echt dat de (Europese) biodiversiteit instandhouden zal lukken met enkele grote groene eilanden in Vlaanderen? Neen, soorten, ook de Europees beschermde soorten, hebben een netwerk nodig, een netwerk van kleinere natuurgebieden in combinatie met een landschap en geen groene woestijnen van maîs en monotome graslanden, en dat netwerk uitbouwen en kostenefficiënt uitbouwen is precies wat natuurverenigingen doen. Het enige systeem dat zijn doeltreffendheid bewezen heeft wordt nu de nek omgewrongen als dit uitvoeringsbesluit de waarheid wordt.

de jef

Tiens, er wordt net gezegd in het artikel dat de natuurverenigingen helemaal openstaan om de onderhandelingen met ALLE terreinbeherende partners te voeren, dus ook landbouwers en jagers, ZOLANG de natuur er maar baat bij heeft. Dit is nu NET NIET de bescherming van eigen werking, maar het primordiaal stellen van de natuur. Begrijpend lezen is een kunst.

Natuurpunt Lille

 Geachte heer Van Humbeeck,

het klopt dat Natuurpunt het bestaande model grotendeels wil behouden. Waarom? Omdat het bewezen heeft dat het goed en efficiënt werkt. Het ondersteunt de honderden vrijwilligers die zich dag na dag inzetten voor meer en betere natuur in eigen dorp. De duizenden uren inzet van onze mensen zijn letterlijk onbetaalbaar. Zelf heb ik eens bijgehouden hoeveel uren ik bezig was met de aankoop van 1 perceel van minder dan een halve hectare. Dat waren er 22 (van contacten met de verkoper tot aan het verlijden van de akte bij de notaris). Stel u eens voor dat we daarvoor een ambtenaar zouden moeten inzetten. En dat voor een halve hectare! Nochtans hebben al die aankopen (157 dossiers) ondertussen -na 25 jaar noeste vrijwilligersarbeid- wel geleid tot een prachtig natuurgebied van ca. 173 ha (Visbeek-Kindernouw) waarin zeldzame soorten als adder, boomleeuwerik, bont dikkopje en bruine eikenpage terug kansen krijgen. Vele kleintjes maken één groot. Da’s net de kracht van Natuurpunt. En geloof me vrij: idealisme is bij onze vrijwilligers zeker niet dood.

Altijd welkom om van onze natuurgebieden te komen genieten,

Met natuur(vriendelijke) groeten,

Nico Paepen

voorzitter Natuurpunt Lille

franky

Goed dat ook andere spelers (privé-eigenaars) op gelijkaardige manier zullen behandeld worden. Inzonderheid voor wat het voorkooprecht betreft. Waar in het verleden - bij aankoop van een grond  - de beheersintenties van een privé-eigenaart niet in overweging werden genomen, zal daar in de toekomst, laat ons hopen, wel rekening mee te houden zijn. Dus in die zin mag het “model” gerust aangepast worden.  

Ik citeer hierbij een quote van de coördinator van een Bosgroep Oost-Vlaanderen: ” Ik moet vaststellen dat er tot op heden weinig bereidheid is bij natuurpunt om hierover afspraken te maken. Het feit dat er nog steeds voldoende subsidies zijn om aankopen te financieren speelt hierin een belangrijke rol ” .

P. Van Lierde

Wij leven nu eenmaal in één van de drukst bevolkte gebieden van België. Ieder mekkert maar over groen maar denkt daarbij steeds maar aan zichzelf. Intussen klagen we erop los dat de huizen onbetaalbaar zijn geworden en dat de economie niet draait.  We tellen 7 miljoen ingeschreven voertuigen in een land met 11 miljoen inwoners en consumeren ons krom.  We vinden bouwen nog steeds een goede investering en de bouwkavels blijven als paddestoelen uit de grond rijzen, gevuld met mensen die houden van onze natuur.  We houden dermate van het platteland dat we er allen heentrekken om in de natuur te wonen zonder dat iemand merkt dat die daardoor is verdwenen.  We willen natuur en rust maar wie zijn hele leven op het platteland heeft gewoond en dagelijks de druk voelt van de oprukkende “vooruitgang”, merkt dat het weinige platteland dat ons nog rest elk weekend wordt overspoeld door duizenden “natuurliefhebbers”.  Wandeltochten, mountainbiketochten, wielertoeristtochten, GPS-zoektochten allerhande helpen ons bij het plukken van de dag.  Wie het geweten wil sussen koopt een lidkaart van Natuurpunt en kleeft de bijhorende logosticker op de wagen om er een statement mee te kunnen maken wanneer wanneer mee wordt aangeschoven in de dagelijkse file.  Files allerhand leiden naar het werk (want de welvaart dient betaald), naar zee, naar het Autosalon of Batibouw of misschien wel naar één van de talrijke shoppingparadijzen. Hoeveel “natuurliefhebbers” smoren daar hun consumptiedrang ? Nergens is nog echte natuur en als die er al is, dan is het verboden gebied. Overal zie je mensen, zijn er sporen van de oprukkende “vooruitgang” en is het zogenaamde groen pietluttig en gemanipuleerd.  Groengebied is niet voor kinderwagenduwers, mountainbikers en hondenwandelaars.  Groengebied lijkt opgeëist door de terreur van sporters en kinderwagenduwers.  De weinige ruimte wordt door de meute opgeëist als recreatiegebied, en allen zien ze het als hun recht om erover te mogen beschikken.  De echte natuur is er echter één waar die meute “groenliefhebbers” niet komt.  Waar plaats is voor het licht en het duister van de dag en de nacht, de stilte van de wind het ruisen van de regen, de leegte van de stilte.  Daar is tijd om te groeien en te bloeien in al zijn natuurlijke pracht, zonder voorbijtrekkende dagjesmensen met krijsende kinderen, op fietsen gezeten of picknickend in de graskant.  Vlaanderen is al heel lang verdwenen voor altijd, net als Nederland trouwens. Helaas hoorde men ten tijde van de transitie, van landbouwlandschap naar industriëel landschap, niemand klagen over de verdwijnende natuur.  Klagen deed men alleen wanneer er nood was aan werk, koopkracht, een eigen huis, scholen, infrastructuur allerhande en welvaart, terwijl de bevolkingsbom explodeerde.  De natuur kent helaas geen welvaart.  Vlaanderen is aan de betonmaffia, de overbodige flats en woekerbouw der KMO-zones, de nood aan infrastructuur door de overkill aan bejaarden en veel te vroeg gepensioneerde vrijetijdszoekers. Vlaanderen is aan de jachtige gang van de moderne vaart der volkeren. Groen is enkel nodig als er tijd voor is op de agenda, tussen het maaien van het perfecte gazon en het fitnessen door.  Elke vierkante centimeter in dit troosteloze land is iemands eigendom, is op waarde geschat en wordt  met hand en tand verdedigd via afrastering of vrederechter.  Zelfs landbouwgrond moet eraan geloven om vol te kunnen bouwen met vooruitgang.    We zijn met zijn allen verontwaardigd of in het allerergste geval zelfs niet.  Sommigen zijn dermate afgestompt dat het voor hen niks uitmaakt.  Anderen zijn oprecht betrokken maar met zijn allen zijn we samen verantwoordelijk voor de onomkeerbare “vooruitgang”. Weldra hoop ik dit  stuk Vlaamse kankerland te mogen verlaten om het in te ruilen voor een stek met zuivere lucht, woeste natuur en vooral… zo weinig mogelijk mensjes met willetjes. Kan ik daar alvast één van de pioniers zijn die door gebrek aan ruimte de boel komt verzieken met menselijke aanwezigheid en vooruitgang. 

LEES OOK

Sebastiaan ter Burg (CC BY 2.0)
De stad Gent vroeg de gerenommeerde transitiedenker Michel Bauwens om ’s werelds eerste stedelijke “commons” transitieplan uit te tekenen.
Stefan Leijon (CC BY-ND 2.0)
De hoeveelheid plastic zwerfvuil die in rivieren, zeeën en oceanen terechtkomt, neemt gestaag toe, met verregaande gevolgen voor mens en dier.
© Reuters/Guadalupe Pardo
In Peru is opnieuw deining ontstaan over installaties van de Belgische mijnbouwonderneming Nyrstar.
© wim schrever
Ook op een zaterdag met goed weer blijven onze wegen gevuld met auto’s die heen en weer hossen. Terwijl het dan weekend heet en de meeste mensen niet hoeven te gaan werken.

Meest recent van Alma De Walsche

going_down (CC BY-NC 2.0)
Trump pleegt gewelddadige klimaataanslag. Miljoenen levens staan op het spel.
De Amerikaanse president Trump heeft gezegd dat de VS uit het klimaatakkoord stappen.
© Liesbeth Driessen
Martha Nussbaum: ‘Mensen moeten in hun hart beroerd worden om verder te kijken dan het eigenbelang’
Martha Nussbaum is niet alleen een van de beroemdste filosofen van onze tijd, ze is ook een van de noodzakelijkste.
CC World Water Week (CC BY 2.0)
Joan Clos: ‘Rechtvaardige steden zijn ook meer productieve steden’
Maandag 17 oktober begint in Quito, Ecuador, de Habitat-conferentie over duurzame steden.
Eneas De Troya (CC BY 2.0)
Spanje: Een toekomst maken in een systeem zonder toekomst
De crisis van 2008 hakte zwaar in op Spanje. Vooral jongeren werden zwaar getroffen.
Nooit meer tonen X

Ontdek

MO*nieuwsbrieven

Schrijf je in op onze gratis nieuwsbrieven en blijf op de hoogte van het belangrijkste mondiaal nieuws.

Facebook/Twitter

Blijf op de hoogte van het belangrijkste mondiaal nieuws.

MO*magazine

Abonneer je op ons unieke kwartaalmagazine voor slechts € 28.

Een abonnement nemen

MO*papers

Abonneer je op de gratis digitale achtergronddossiers (pdf) over actuele mondiale thema’s.