De grond van de aardappelzaak

Door genetisch gemanipuleerde aardappelen, resistent tegen de aardappelplaag, zouden de Vlaamse landbouwers jaarlijks 55 miljoen € kunnen besparen op gewasbeschermingsmiddelen. Dus twee vliegen in één klap: minder kosten voor de boer en een milieuvriendelijke aardappelteelt. “Wie kan daar iets op tegen hebben?”

  • Gimli_36 Gimli_36

Als boer graven we graag naar de grond van de zaak, dus ook in deze kwestie. Laten we ons allereerst eens afvragen waarom de Vlaamse aardappelboeren ieder seizoen 10 tot 15 keer met hun spuittoestel uitrukken om de gevreesde schimmelziekte te lijf te gaan?

Bintje

Meer dan de helft van het Vlaamse bewaaraardappel-areaal wordt momenteel beplant met één en het zelfde ras: “Bintje”. Naast het feit dat Bintje top opbrengsten levert van goudgele, vastkokende, uniforme aardappelen, is dit een zeer plaaggevoelig ras. U moet geen landbouwer zijn om te beseffen dat indien wij dergelijke oppervlakte aanplanten met dit ziektegevoelige ras, in combinatie met een nauwe vruchtwisseling, een bemesting op basis van kunstmest en een chemische onkruidbestrijding, dat hier niet enkel aardappelen worden gekweekt maar vooral ziekte!

Toch dienen we ons dan af te vragen, waarom de Vlaamse boeren zo massaal inzetten op dit ziektegevoelige ras. Want er zijn aangenamere zaken dan om de twee weken met de veldspuit je land op te moeten gaan.

Anno 2011 wil de consument en de aardappelhandel enkel nog spotgoedkope, goudgele en vastkokende aardappelen die bovendien ook nog eens uniform zijn en lang bewaren: Bintjes dus. Om al deze positieve raseigenschappen te bundelen moest de Bintje-aardappel dus wel ergens toegeven, en dat was dus in zijn levensnoodzakelijke ziekteweerbaarheid. Tot op heden ook nog eens zeer interessant voor de agro-industrie, want met fungiciden (schimmelbestrijdingsmiddelen) valt veel geld te verdienen.

Prijzen en rassen

Laten we vervolgens even rekenen: omwille van de tal van tussenschakels in de vermarkting van de aardappelen en de zeer lage winkelprijzen van minder dan 0,5 € per kg, worden onze boeren verplicht om minstens 40 tot 50 ton aardappelen te halen van een hectare om zich van een waardig inkomen te voorzien.

Stel nu dat wij als consument bereid zouden zijn om minstens 1 € per kg te betalen voor onze aardappelen. En dat we daarenboven een beetje meer moeite zouden doen om de aardappelketen zo kort mogelijk te houden: via hoevewinkels, boerenmarkten, aardappel-abonnementen, … Dan zou onze Vlaamse aardappelboer zijn waardig arbeidsinkomen reeds kunnen halen bij een oogst van 20 tot 30 ton per hectare!

En stel nu ook eens dat wij als consument bereid zouden zijn om naast goudgele, vastkokende bewaar aardappelen ook af en toe eens te kiezen voor ietswat blekere aardappelen, ietwat bloemerige aardappelen, een mix van kleine en grotere aardappelen, of alternatieven zoals aardpeer?

Wel, het moet nu toch lukken dat een aantal aardappelrassen (Bionica, Toluca, Sarpo-mira, Bio-gold, Raja) bovenstaande eigenschappen bevatten alsook de geroemde resistentie tegen de aardappelplaag! Niet door genetische manipulatie zoals de aardappelen in Wetteren, maar door jaren van eerbiedwaardig biologisch veredelingswerk op maatschappelijk aanvaarde wijze.

De aardappelplaagproblematiek zou dus met andere woorden, mits een bewuste keuze voor alternatieve aardappelrassen en een eerlijke prijs voor de boer, vandaag op een duurzame en relatief goedkope manier op te lossen zijn. Maar wat met de onzekere toekomst? De klimaatsveranderingen en de opkomst van nieuwe ziekte en plagen?

Wel, indien deze biologische veredelaars ook maar een fractie van de financiële middelen zouden krijgen die de ggo-onderzoekers vandaag krijgen, zouden zij samen met de boeren deze natuurlijke aardappelsoorten kunnen verder veredelen om weerbaarheid op te bouwen tegen welke ziektes de toekomst ons ook zou brengen: robuustheid. Mits natuurlijk de voorwaarden dat de boer kiest voor rassendiversiteit en biologische landbouwtechnieken. Enkele prachtige voorbeelden hiervan zijn Niek Vos en zijn Bionica-aardappel, Sarvari-trust, Dottenfelderhof Zuchtung, Bingenheimer Saatgut, Werkgroep Eigen Zaadteelt, Botton-Village Seed breeding,…

De aardappelplaagproblematiek kan mits een bewuste keuze voor alternatieve aardappelrassen en een eerlijke prijs voor de boer vandaag op een duurzame en relatief goedkope manier opgelost worden.
En wat dan met de toenemende wereldbevolking? Als we momenteel, volgens Panorama, 1/3 van ons voedsel weg werpen, een groot deel van ons landbouwareaal opofferen voor veevoederteelten ten gunste van de vleesproductie, en zelfs een deel van onze land- en tuinbouwgewassen exporteren, dan zal een tekort aan aardappelen niet echt een probleem worden!

Vlaanderen in actie

Maar laat me eerlijk zijn, of u als consument nu deze extra moeite wel of niet gaat doen, en of onze Vlaamse regering “in actie” eindelijk hun gezond boerenverstand eens gaat gebruiken, daar lig ik niet wakker van, want dat zal vroeg of laat wel moeten gebeuren. Wat me wel enorm kwelt is het feit dat de Wetterse ggo-aardappelen zullen verkocht worden aan de hoogste bieder: Bayer, Monsanto of BASF. Bedrijven die niet dezelfde vredelievende intenties hebben als onze Gentse ggo-wetenschappers.

Een verduidelijking: door het onderzoeken van de ware impact van pesticiden op mens en milieu en de strenger wordende reglementering van Europa, zullen boeren in de toekomst steeds minder pesticiden mogen gebruiken. Jammer voor de Bintje-aardappel, want deze kan niet groeien zonder pesticiden. En jammer voor Bayer, Monsanto en BASF, toeleveranciers van pesticiden, want een belangrijke stroom van hun inkomsten zal hierdoor stoppen. Daarom kozen zij om samen met de wetenschap via genetische manipulatie, een aardappelras te ontwikkelen dat resistent is tegen de aardappelplaag en dat daarenboven te patenteren valt. Als de boer dus in de nabije toekomst geen pesticiden meer bij deze bedrijven zal mogen kopen, zal hij alsnog van hen afhankelijk worden voor zijn plantgoed!

Ggo's in het Zuiden

We zagen dit al eerder gebeuren in Azië en Latijns-Amerika, waar deze bedrijven boerenfamilies en hun ecosystemen tot de wanhoopsdaden deden drijven. Het goedkope ggo-katoen, geproduceerd door de Indische boeren voor de kledij van de westerling, zorgt voor een golf van zelfmoorden op het Indische platteland, doordat zij niet langer hun schulden kunnen afbetalen aan deze bedrijven. En de goedkope ggo-soja, voor onze olie-houdende producten en onze veevoeders, zorgt voor een massale ontbossing van het amazonewoud in Brazilië.

De productie van deze ggo-gewassen creëert dus erbarmelijke socio-economische omstandigheden die voor deze mensen onhoudbaar worden. En nee, zij hebben geen keuze zoals de Vlaamse boeren. Ze worden door deze agro-multinationals subtiel gedwongen om te kiezen voor hun ggo-zaden en bijhorende gewasbeschermingsmiddelen. Alsook om hun oogst tegen zeer lage prijzen te verkopen zodat er door de agro-industrie duchtig mee gespeculeerd kan worden op grondstoffen markten.

Dus, “Wat is dan geweld meneer?”

Een 20-tal aardappelplanten uittrekken in Wetteren, om symbolisch de macht te breken van de wereldvreemde biotechnologie en agro-industrie? Of boeren in het zuiden tot de wanhoopsdaad drijven en consumenten in het Westen blijven voorliegen?

De ggo-onderzoekers hebben momenteel van Minister Lieten hun schadevergoeding reeds gekregen, zonder het proces te moeten afwachten: 250.000 €, geld van de Vlaamse burger. Bovenop de 150.000 € die ze reeds gekregen hadden voor hun 200 vierkante meter grote ggo-aardappelveld. En wat kregen wij, die opstonden voor rechtvaardigheid en het doorbreken van de leugens?

Maar geen getreur en geklaag, want u kan morgen kiezen waar en welke aardappelen u zal kopen en dat maakt het verschil!

Jan Thoelen is landbouwer in opleiding

Meer uit het dossier Het aardappelproces

Arnold Van Herreweghe
Democratie 2000, organisator van de jaarlijkse Prijs Jaap Kruithof, stelt met verbijstering en groeiend ongeloof vast dat 11 actievoerders van het Field Liberation Movement veroordeeld zijn door de
11.11.11
De elf activisten die in 2011 een ggo-aardappelveld in Wetteren bestormden, riskeren een gevangenisstraf van drie tot acht maanden. Dat is afschuwelijk.
CC avyakata
Naar aanleiding van de MO*paper 'Genetisch gewijzigd voedsel als oplossing voor het hongerprobleem?' beant
MO*
Volgende dinsdag 15 januari vindt het proces plaats tegen de 11 anti-ggo activisten die beschuldigd worden in verband met de actie van 29 mei 2011 tegen de aardappelveldproef in Wetteren.

Laat een reactie achter

Javascript is vereist om dit formulier te gebruiken.

Dirk VH (niet gecontroleerd)

Een opiniestuk dat De Zaak Aardappel in een bredere context plaatst, zowel bij ons als in het Zuiden. Bedankt daarvoor.

Charlesz (niet gecontroleerd)

Misschien is het mogelijk om zelf een vzw, coöperatieve op te richten die het patent op een beter resistente GGO aardappel koopt en deze dan verdeelt onder kleine boeren. Op die manier kunnen de mastodonten zoals Monsanto deels gepasseerd worden en hebben kleine boeren de mogelijkheid om efficiënter (lees: resistenter) pootgoed te planten.

Rik Deschamps (niet gecontroleerd)

Ik ben het grondig oneens met de analyze dat GGO's geen bijdrage zouden kunnen leveren tegen de honger in deze wereld; een bevolking van 7 miljard verstedelijkte mensen voed je nl niet met kleinschalige landbouw alleen; mijn kritiek omvat 3 punten: 1. GGO's zijn geen 'gevaarlijke' dingen maar enkel het resultaat van gerichte ingrepen in verder natuurlijke processen die onderhevig zijn aan de strengste eisen in alle stadia vh onderzoek; de natuur evolueert al sinds haar ontstaan en de mens veredelt gewassen sinds de landbouw ontstond 2. dat GGO's de monopolie-positie van mastodonten à la Monsanto vergroot is juist; dit probleem moet daarom zeker aangepakt worden maar zeker niet door alle GGO's te bannen maar wel door de juiste (politieke) beslissingen errond te nemen; of gaan we ons nu tegen iedere vorm van vooruitgang keren met dit argument? 3. het vernietigen van een goedgekeurd wetenschappelijk proefveld kan al helemaal niet door de beugel; en diegenen die er zich meer vereenzelvigen plaatsen zichzelf buiten iedere democratische discussie.

joris (niet gecontroleerd)

Op zich een goed idee dat de boer Bionica, Toluca, Sarpo-mira, Bio-gold of Raja zou kweken, maar hij zou blijkbaar ook 2 keer zoveel landbouwgrond nodig hebben... Trouwens in Nederland worden zogoed als geen Bintje gekweekt, het probleem van de aardappelplaag is hetzelfde... Uw bewering dat de Wetterse ggo-aardappelen zullen verkocht worden aan de hoogste bieder zoals Bayer, Monsanto of BASF klopt niet. Het zou mogelijk idd verkocht worden aan de hoogste bieder aan de deelnemers van het consortium van de universiteit van Wageningen. Als ik het goed heb zijn dit Nederlandse aardappeltelers, het Nederlandse ministerie van landbouw en de universiteit van Wageningen zelf.

Jan (niet gecontroleerd)

Dag Joris, Je hebt klaarblijkelijk de tekst niet aandachtig willen lezen. - Een boer zet geen aardappelen om een bepaalde productie te halen maar om een bepaal inkomen te verkrijgen. Dus bij een eerlijke prijs heeft hij niet 2 X zoveel grond nodig. - De problematiek van Bintje is dezelfde bij andere "hoog-productieve aardappelrassen", ook in Nederland. Ziekteweerbaarheid en genetische diversiteit wordt in al deze rassen verbannen tov productiviteit en uniformiteit! - Ministeries, aardappeltelers en universiteiten verkopen geen aardappelpootgoed! Dit gebeurt enkel door spinn-offs of kleinere cooperatieve pootgoed bedrijven. Waarvan 50 pct van de aandelen in handen is van ... En verder, Ga de volgende keer misschien eens op bezoek bij een biologische aardappelteler, Indische katoenboer of braziliaanse soja-boer vooralleer je dergelijke woorden uitspreekt!

Darko (niet gecontroleerd)

Dag Jan, Je begrijpt blijkbaar een en ander nog niet over de landbouw. Ik deel deze inzichten en hoop dat ze je van pas komen wanneer je landbouwer bent: - Landbouwers zijn 'price takers', dwz dat ze een prijs krijgen voor hun gewanssen in functie van vraag/aanbod. Hoe graag je ook zou hebben dat dit niet zo was, het is zo en niet anders. - Boeren proberen hun inkomen te maximaliseren. Wanneer de prijs goed is wordt er meer aangeplant, dit zal de prijs opnieuw naar beneden laten gaan.

Elisabeth De Wilde (niet gecontroleerd)

Beste Jan, u spreekt natuurlijk uit uw eigen ervaringen. Maar als je het ganse plaatje bekijkt van de Phytophthora problematiek dan gaat het weer de verkeerde richting uit. Indien meer boeren deze schimmelresistente rassen begint te kweken, zal dit alleen maar de teloorgang van deze rassen in de hand werken, omdat de resistentie van Phytophthora tegen deze rassen sneller zal worden doorgegeven. Bovendien zijn deze verdeld via dezelfde horizontale veredelingstechnieken, zoals men hanteerde in 1845 toen die in Ierland toesloeg en 1 miljoen mensen de dood vonden. Dus deze techniek moet dringend geüpdate worden. De universiteit verkoopt inderdaad geen aardappelpootgoed maar wel de licentie op de schimmelresistentiegenen, dus de kweekbedrijven (KMO's) kunnen die in hun eigen aardappelvarianten inbrengen, zo blijft een gevarieerd aanbod gevrijwaard. Een opmerking over het feit van inkomen en productie; hier zijn 2 denkpistes; hoogproductief met zo weinig mogelijk landbouwareaal om zo ruimte te laten aan natuur of biologische landbouw die meer landoppervlakte vergt. Welke u kiest is louter te wijten aan opinie die niet absoluut is. Alleen kan ik vaststellen dat dan handelt vanuit eigen motieven terwijl wetenschappers vooruitdenken met de voedselproblematieken van 2050, 2080 indachtig. Voorlopig produceren we genoeg voedsel, hoewel dit niet tot bij alle mensen geraakt en inderdaad veel verloren gaat. Maar op lange termijn moeten we wel productie opdrijven. Met vriendelijke groeten, Elisabeth De Wilde

Elisabeth De Wilde (niet gecontroleerd)

Octrooirechten van Bionica, Toluca, Sarpo-mira is in handen van Breeders Trust, die onlangs de boeren hie nog aanklaagde voor het niet betalen van hun kweekrechten. Er zijn al gevallen bekend waar de resistentie tegen Phytophthora is doorbroken, indien deze op grote schaal wordt gekweekt zal deze schimmel dus ook een algemeen probleem worden in de biologische landbouw. Mag ik hierbij mijn frustratie uiten, voor de herhaaldelijke resem KLONEN van artikelen van dit formaat die in deze ongenuanceerde media tervoorschijn worden gebracht die wij telkens moeten weerleggen. Indien ik er nog tegenkom, dan neem ik de vrijheid deze replieken ook te KLONEN! Met vriendelijke groeten, Elisabeth De Wilde.

Jan (niet gecontroleerd)

Dag Elisabeth, Ik zie je veelvuldig reageren, en moet toegeven dat je soms wel een punt hebt... houden zo! maar misschien even dit: - In het stalletje, op 15 meter van van het aardappelveldje net achter de maïs, (je kan het soms op de beelden zien) stond een actieve bijenkast.... gaan we samen kijken? - Sarpo mira is niet in eigendom van breeders-trust, net zoals sarpo shona, blue danube, axona, sarpo una, kifli... Plaag-resistente rassen die ik ook op de info markt vertoonde aan de aanwezigen... Ga je de volgende keer komen? - Wij willen de discussie naar een holistisch niveau dragen: veredeling + teelttechniek + vermarkting + consumptie: dit is aardappelteelt Als reductionistisch wetenschapper kan je dit blijkbaar moeilijk vatten... Kom je volgend weekend mee onze bio-aardappelen schoffelen, we leggen je het graag uit... We hebben echt niks tegen jou en je wetenschapsbeoefening, wel de neveneffecten ervan... Hou ze dus in je lab die GGO's... warme groet, Jan

Elisabeth De Wilde (niet gecontroleerd)

-Agrico de bio-multinational die kweekrechten heeft op Toluca heeft trouwens ook een patent op GGO-aardappel http://www.faqs.org/patents/app/20100011468 -Aardappelen produceren geen nectar en enkel hommels verspreiden het stuifmeel. Voldoende voorzorgsmaatregelen werden genomen. Hommels vliegen amper 100m ver voor voedsel en rondom het terrein werden de nodige voedselbronnen voorzien. Bovendien zijn aardappelen zelfbestuivers en werden op de veldproef ook gewone aardappelplanten gepoot. Omdat de aardappelplant een exoot is (oorsprongsgebied Midden-Amerika) kan hij hier niet kruisen met zijn dichtste wilde verwant uit de nachtschadefamilie. Ook worden aardappelen vegetatief vermeerderd via knollen en dan gepoot (niet generatief via bevruchting met pollen => zaad). Verder zorgen de maïsplanten voor een fysische barriere. Ik heb hierover een informatief filmpje gevonden op het internet en lees ook mijn youtube post op 06/06 met meer info hieromtrent http://www.youtube.com/watch?v=zXq_HyfwKGw&feature=BFp&list=WLEEDBC8ABEC3BEEFB&index=2 -Een beetje relativering in de bio-sector dringt zich op, mag ik erop wijzen dat ik niet tegen bio-landbouw ben, integendeel ik moedig elke techniek aan. Wij pleiten voor complementariteit en beweren net niet de waarheid in pacht te hebben. Maar ik mag wel vaststellen dat jullie zich dogmatisch verzetten tegen GGO's en het biologische landbouwmodel als verheerlijkend systeem naar voor te schuiven. GGO is een techniek, zoals een tractor, bio-landbouw, gemengde bedrijven of monoculturen zijn landbouwsystemen. Men kan perfect GGO's implementeren in een landbouwsysteem zoals mechanisatie, dit leidt niet automatisch tot monoculturen. Dit is een denkfout. Met vriendelijke groeten, Elisabeth De Wilde P.S.: mijn excuses voor mijn harde aanpak

Pagina's