Als boer graven we graag naar de grond van de zaak, dus ook in deze kwestie. Laten we ons allereerst eens afvragen waarom de Vlaamse aardappelboeren ieder seizoen 10 tot 15 keer met hun spuittoestel uitrukken om de gevreesde schimmelziekte te lijf te gaan?
Bintje
Meer dan de helft van het Vlaamse bewaaraardappel-areaal wordt momenteel beplant met één en het zelfde ras: “Bintje”. Naast het feit dat Bintje top opbrengsten levert van goudgele, vastkokende, uniforme aardappelen, is dit een zeer plaaggevoelig ras. U moet geen landbouwer zijn om te beseffen dat indien wij dergelijke oppervlakte aanplanten met dit ziektegevoelige ras, in combinatie met een nauwe vruchtwisseling, een bemesting op basis van kunstmest en een chemische onkruidbestrijding, dat hier niet enkel aardappelen worden gekweekt maar vooral ziekte!
Toch dienen we ons dan af te vragen, waarom de Vlaamse boeren zo massaal inzetten op dit ziektegevoelige ras. Want er zijn aangenamere zaken dan om de twee weken met de veldspuit je land op te moeten gaan.
Anno 2011 wil de consument en de aardappelhandel enkel nog spotgoedkope, goudgele en vastkokende aardappelen die bovendien ook nog eens uniform zijn en lang bewaren: Bintjes dus. Om al deze positieve raseigenschappen te bundelen moest de Bintje-aardappel dus wel ergens toegeven, en dat was dus in zijn levensnoodzakelijke ziekteweerbaarheid. Tot op heden ook nog eens zeer interessant voor de agro-industrie, want met fungiciden (schimmelbestrijdingsmiddelen) valt veel geld te verdienen.
Prijzen en rassen
Laten we vervolgens even rekenen: omwille van de tal van tussenschakels in de vermarkting van de aardappelen en de zeer lage winkelprijzen van minder dan 0,5 € per kg, worden onze boeren verplicht om minstens 40 tot 50 ton aardappelen te halen van een hectare om zich van een waardig inkomen te voorzien.
Stel nu dat wij als consument bereid zouden zijn om minstens 1 € per kg te betalen voor onze aardappelen. En dat we daarenboven een beetje meer moeite zouden doen om de aardappelketen zo kort mogelijk te houden: via hoevewinkels, boerenmarkten, aardappel-abonnementen, … Dan zou onze Vlaamse aardappelboer zijn waardig arbeidsinkomen reeds kunnen halen bij een oogst van 20 tot 30 ton per hectare!
En stel nu ook eens dat wij als consument bereid zouden zijn om naast goudgele, vastkokende bewaar aardappelen ook af en toe eens te kiezen voor ietswat blekere aardappelen, ietwat bloemerige aardappelen, een mix van kleine en grotere aardappelen, of alternatieven zoals aardpeer?
Wel, het moet nu toch lukken dat een aantal aardappelrassen (Bionica, Toluca, Sarpo-mira, Bio-gold, Raja) bovenstaande eigenschappen bevatten alsook de geroemde resistentie tegen de aardappelplaag! Niet door genetische manipulatie zoals de aardappelen in Wetteren, maar door jaren van eerbiedwaardig biologisch veredelingswerk op maatschappelijk aanvaarde wijze.
De aardappelplaagproblematiek zou dus met andere woorden, mits een bewuste keuze voor alternatieve aardappelrassen en een eerlijke prijs voor de boer, vandaag op een duurzame en relatief goedkope manier op te lossen zijn. Maar wat met de onzekere toekomst? De klimaatsveranderingen en de opkomst van nieuwe ziekte en plagen?
Wel, indien deze biologische veredelaars ook maar een fractie van de financiële middelen zouden krijgen die de ggo-onderzoekers vandaag krijgen, zouden zij samen met de boeren deze natuurlijke aardappelsoorten kunnen verder veredelen om weerbaarheid op te bouwen tegen welke ziektes de toekomst ons ook zou brengen: robuustheid. Mits natuurlijk de voorwaarden dat de boer kiest voor rassendiversiteit en biologische landbouwtechnieken. Enkele prachtige voorbeelden hiervan zijn Niek Vos en zijn Bionica-aardappel, Sarvari-trust, Dottenfelderhof Zuchtung, Bingenheimer Saatgut, Werkgroep Eigen Zaadteelt, Botton-Village Seed breeding,…
En wat dan met de toenemende wereldbevolking? Als we momenteel, volgens Panorama, 1/3 van ons voedsel weg werpen, een groot deel van ons landbouwareaal opofferen voor veevoederteelten ten gunste van de vleesproductie, en zelfs een deel van onze land- en tuinbouwgewassen exporteren, dan zal een tekort aan aardappelen niet echt een probleem worden!
Vlaanderen in actie
Maar laat me eerlijk zijn, of u als consument nu deze extra moeite wel of niet gaat doen, en of onze Vlaamse regering “in actie” eindelijk hun gezond boerenverstand eens gaat gebruiken, daar lig ik niet wakker van, want dat zal vroeg of laat wel moeten gebeuren. Wat me wel enorm kwelt is het feit dat de Wetterse ggo-aardappelen zullen verkocht worden aan de hoogste bieder: Bayer, Monsanto of BASF. Bedrijven die niet dezelfde vredelievende intenties hebben als onze Gentse ggo-wetenschappers.
Een verduidelijking: door het onderzoeken van de ware impact van pesticiden op mens en milieu en de strenger wordende reglementering van Europa, zullen boeren in de toekomst steeds minder pesticiden mogen gebruiken. Jammer voor de Bintje-aardappel, want deze kan niet groeien zonder pesticiden. En jammer voor Bayer, Monsanto en BASF, toeleveranciers van pesticiden, want een belangrijke stroom van hun inkomsten zal hierdoor stoppen. Daarom kozen zij om samen met de wetenschap via genetische manipulatie, een aardappelras te ontwikkelen dat resistent is tegen de aardappelplaag en dat daarenboven te patenteren valt. Als de boer dus in de nabije toekomst geen pesticiden meer bij deze bedrijven zal mogen kopen, zal hij alsnog van hen afhankelijk worden voor zijn plantgoed!
Ggo's in het Zuiden
We zagen dit al eerder gebeuren in Azië en Latijns-Amerika, waar deze bedrijven boerenfamilies en hun ecosystemen tot de wanhoopsdaden deden drijven. Het goedkope ggo-katoen, geproduceerd door de Indische boeren voor de kledij van de westerling, zorgt voor een golf van zelfmoorden op het Indische platteland, doordat zij niet langer hun schulden kunnen afbetalen aan deze bedrijven. En de goedkope ggo-soja, voor onze olie-houdende producten en onze veevoeders, zorgt voor een massale ontbossing van het amazonewoud in Brazilië.
De productie van deze ggo-gewassen creëert dus erbarmelijke socio-economische omstandigheden die voor deze mensen onhoudbaar worden. En nee, zij hebben geen keuze zoals de Vlaamse boeren. Ze worden door deze agro-multinationals subtiel gedwongen om te kiezen voor hun ggo-zaden en bijhorende gewasbeschermingsmiddelen. Alsook om hun oogst tegen zeer lage prijzen te verkopen zodat er door de agro-industrie duchtig mee gespeculeerd kan worden op grondstoffen markten.
Dus, “Wat is dan geweld meneer?”
Een 20-tal aardappelplanten uittrekken in Wetteren, om symbolisch de macht te breken van de wereldvreemde biotechnologie en agro-industrie? Of boeren in het zuiden tot de wanhoopsdaad drijven en consumenten in het Westen blijven voorliegen?
De ggo-onderzoekers hebben momenteel van Minister Lieten hun schadevergoeding reeds gekregen, zonder het proces te moeten afwachten: 250.000 €, geld van de Vlaamse burger. Bovenop de 150.000 € die ze reeds gekregen hadden voor hun 200 vierkante meter grote ggo-aardappelveld. En wat kregen wij, die opstonden voor rechtvaardigheid en het doorbreken van de leugens?
Maar geen getreur en geklaag, want u kan morgen kiezen waar en welke aardappelen u zal kopen en dat maakt het verschil!
Jan Thoelen is landbouwer in opleiding
20 reacties
Ook wij pleiten voor een duurzamer landbouwmodel, met meer oog voor ethische aspecten, maar om 1 alternatief naar voor te schuiven dat bovendien niet productief genoeg is, is onhoudbaar. Waar GGO's een deeloplossing zouden kunnen bieden om de productiviteit op te drijven; schimmelresitente rassen met combinatie van meerdere resistentiegenen en vruchtwisseling van verschillende aardappelvariëteiten (voorkomen superrassen) met verschillende combinaties van 3 tot 4 resistentiegenen zijn duurzamer in de tijd wat leidt tot minder pesticidenverbruik (meer biodiversiteit in het veld), minder fossiele brandstofverbruik (positief voor de klimaatproblematiek), geen kerende grondbewerkingen (minder bodemerosie is minder nutrientenverlies en hogere bodemdiversiteit). Ze kunnen hand in hand gaan.
Het is belangrijk enige realiteitszin aan de dag te brengen, wat is het draagvlak voor bio-landbouw. Onze Belgische boeren hebben er geen oren naar, een gemengd bedrijf is meer op maat. Zij zitten echter wel te wachten op een varieteit die verliezen op de oogst beperkt en met deze ook de inputs voor de bestrijding hiervan (fossiele brandstoffen, mechanisatie, pesticiden).
Laat u niet misleiden, ook de bio-landbouw gebruikt pesticiden, weliswaar verouderde en meer schadelijke varianten. Bovendien hebben hun variëteiten enkel 1 resistentiegen tegen Phytophthora, dus een minder duurzaam ingebouwde resistentie. Er zijn al gevallen bekend waar de resistentie is doobroken, dus op zekere termijn wordt deze schimmel ook een probleem in de biologische landbouw.
Met vriendelijke groeten,
Elisabeth De Wilde
Ik vond het echt erg.
En dan te zeggen dat er zoveel alternatieven zijn voor aardappelen: blonde en groene linzen, witte rode en groene bonen, grauwe erwten, kikkererwten, kekers, svelt en andere kookbare granen zoals verschillende soorten (volle) rijst, enzovoort. Waarom moet de Vlaming toch per se dagelijks patatten hebben, en dan nog van die ene bepaalde soort?
Zelf eet ik dat ook af en toe, maar alstublieft geen twee dagen na elkaar aardappeltjes.
Ik denk overigens dat in vele landen de aardappel maar weinig succes zal kennen op het menu. De honger in de derde wereld zal er niet mee opgelost raken.
En om de schimmelresistentie van 'de aardappel van de toekomst' vast te stellen zal de proef toch moeten volgehouden worden tot we nog eens een echte, onvervalst Belgische, uitgeregende snertzomer krijgen.
Wat niet wegneemt dat vrij en onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek binnen de door de wetgever vastgelegde regels altijd ongestoord moet kunnen doorgaan.
Met vriendelijke groeten,
Elisabeth De Wilde
Ik was in Indië: ik kan u verzekeren dat die zelfmoorden pure onzin is. Boeren zijn nooit verplicht zaad te kopen bij een Multi.. Zij kunnen altijd zelf vermenigvuldigen. Maar dan kunnen ze niet meer concurreren. Zoals de fanaten indertijd die vervloekte stoommachine (de eerste trein) oorzaak van het verpesten van de wereld niet wilden nemen. Met paard en kar reden ze naar het failliet. Zo is Roundup nu het meest goedkope en minst giftige pesticide ter wereld.en al lang uit patent…
En het ergste van al: die betogers , die tot de rijkste ter wereld behoren, vakantie, sociale zekerheid enz. genieten. Steenrijk zijn tegenover de arme mensen die ze zogenaamd verdedigen, zelfs die arme mensen niets gunnen (uit eigen zak), en voor hun eigen protest-genot ook niet dat zij eens veel minder moeten werken. Het voornaamste voordeel bij ggo’s. Recht op dit en op dat , maar niet op vakantie??
Als ondankbare fanaat eigen ik mijn democratische recht op om te reageren. Wat u al te gemakkelijk vergeet is dat er tussen de "meerderheid" waar u zo hoog mee oploopt, ook een heleboel fanaten tussenzitten.
U haalt religieuze fanaten aan, maar zou net zo goed kunnen verwijzen naar de radicalen die in het zog van Robespierre (en de Verlichting met zijn Grote Idealen) talloze onschuldige koppen hebben doen rollen. Uw voorouders hebben "jarenlang gevochten": uit fanatisme of uit hun "eigen protest-genot"? Welk gulden criterium heeft u om te bepalen welk fanatisme "Goed" is en welk "Kwaad"? Schuilt er stiekem een Godheid in u?
U bent in India geweest. Dat is fijn voor u. Maar denkt u nu werkelijk dat u de realiteit van dit subcontinent met bijna 1 miljard inwoners hebt kunnen omvatten? Denkt u nu werkelijk dat uw aanwezigheid in dat land opweegt tegen de bewijslast van talloze statistieken en honderden voorbeelden?
Op grond waarvan zouden die "rijke" betogers niet mogen protesteren? Op grond waarvan zouden zij zich niet aan de zijde van de armen en verschopten mogen scharen, en een systeem aanklagen dat uitbuiting in de hand werkt? Krijgen wij nu de schuld voor de koloniale en imperialistische inhaligheid van de vorige generaties? Moeten wij ons daardoor laten muilkorven?
Democratie, de basis van onze welvaart, betekent dat iedereen zijn gedacht mag zeggen, weet u wel.
Er zijn al gevallen bekend waar de resistentie tegen Phytophthora is doorbroken, indien deze op grote schaal wordt gekweekt zal deze schimmel dus ook een algemeen probleem worden in de biologische landbouw.
Mag ik hierbij mijn frustratie uiten, voor de herhaaldelijke resem KLONEN van artikelen van dit formaat die in deze ongenuanceerde media tervoorschijn worden gebracht die wij telkens moeten weerleggen. Indien ik er nog tegenkom, dan neem ik de vrijheid deze replieken ook te KLONEN!
Met vriendelijke groeten,
Elisabeth De Wilde.
Ik zie je veelvuldig reageren,
en moet toegeven dat je soms wel een punt hebt...
houden zo!
maar misschien even dit:
- In het stalletje, op 15 meter van van het aardappelveldje net achter de maïs, (je kan het soms op de beelden zien)
stond een actieve bijenkast.... gaan we samen kijken?
- Sarpo mira is niet in eigendom van breeders-trust, net zoals sarpo shona, blue danube, axona, sarpo una, kifli...
Plaag-resistente rassen die ik ook op de info markt vertoonde aan de aanwezigen... Ga je de volgende keer komen?
- Wij willen de discussie naar een holistisch niveau dragen: veredeling + teelttechniek + vermarkting + consumptie: dit is aardappelteelt
Als reductionistisch wetenschapper kan je dit blijkbaar moeilijk vatten... Kom je volgend weekend mee onze bio-aardappelen schoffelen, we leggen je het graag uit...
We hebben echt niks tegen jou en je wetenschapsbeoefening, wel de neveneffecten ervan...
Hou ze dus in je lab die GGO's...
warme groet,
Jan
Om nog eens te reageren op de opmerking dat Sarpo Mira (Danespo) niet tot de Breeders Trust zou behoren ziehier het tegendeel http://www.breederstrust.eu/?page=Home&lang=NL
Bionica van Meijer http://www.meijer-potato.com/htm/nl/rassen/bionica.htm
Toluca van Agrico http://www.agrico.co.uk/products/varieties/toluca.aspx
Agrico heeft trouwens ook een patent voor GGO aardappelen http://www.faqs.org/patents/app/20100011468 (de sloebers!)
Met vriendelijke groeten,
Elisabeth De Wilde
P.S.: mijn moeder komt uit een arm boerengezin uit een tropisch regenwoud in een ontwikkelingsland...
U bent duidelijk zeer gepassioneerd door het vakgebied waarmee u zich bezighoudt. Dat siert u. U behoort tot het (zeldzame) slag van mensen waarmee ik niet in debat durf te treden omdat ik weet dat ik in de discussie het onderspit zal moeten delven.
En toch. Toch ben ik niet overtuigd. Het moet bijzonder frustrerend zijn voor goedmenende, verstandige wetenschappers, maar intellectuele proletariërs als mezelf zijn tot in de kern wantrouwig over de manier waarop jullie tewerk gaan.
Niet alleen doet zich, sinds de Tweede Wereldoorlog wereldwijd een ongekend sociaal bloedbad voor in de boerenstand, sinds de jaren 1970 krijgen we ook steeds vaker de ecologische rekening geproduceerd van de vele door de wetenschap gedicteerde transformaties.
Steeds meer ben ik geneigd om terug te grijpen naar de weinige pagina's die Karl Marx over de landbouw heeft geschreven, waarin hij wees op de verwoestende en irrationele dynamiek van het landbouwkapitalisme.
Marx was overigens helemaal niet gekant tegen wetenschap: ik ben ervan overtuigd dat hij het nut van ggo's zeker zou verdedigen. Maar hij zou er, net als ik vandaag, op gewezen hebben dat ze - in handen van de kapitaalhouders - alleen rampspoed teweeg zouden brengen.
Vreest u echter niet. Ik wil het systeem niet omverwerpen. Daarvoor ben ik er te sterk van overtuigd dat we niet van onder het kapitalisme uitkunnen, omdat dit een soort biologische realiteit is. Op deze planeet geldt maar 1 wet,die opgaat voor schimmels, aardappelen, dieren, mensen en ideeën, en dat is de "survival of the fittest".
Maar als alles dan toch ten onder moet voor het voortbestaan van de fitste aller soorten, laat dan tenminste aan de "unfit" het recht om zich te roeren, het recht om te tonen dat ze niet uitkijken naar hun nakende extinctie.
Velen, inboorlingen zoals mezelf, sympathiseren met ordinaire, niet gemodificeerde Bintjes, omdat ze een spiegel vormen voor onze eigen kwetsbare, sterfelijke lijf, dat opgebouwd is uit oubollige genen, die door geleerden nu reeds zijn ontrafeld en waaraan in de nabije toekomst ook gesleuteld zal worden.
-Aardappelen produceren geen nectar en enkel hommels verspreiden het stuifmeel. Voldoende voorzorgsmaatregelen werden genomen. Hommels vliegen amper 100m ver voor voedsel en rondom het terrein werden de nodige voedselbronnen voorzien. Bovendien zijn aardappelen zelfbestuivers en werden op de veldproef ook gewone aardappelplanten gepoot. Omdat de aardappelplant een exoot is (oorsprongsgebied Midden-Amerika) kan hij hier niet kruisen met zijn dichtste wilde verwant uit de nachtschadefamilie. Ook worden aardappelen vegetatief vermeerderd via knollen en dan gepoot (niet generatief via bevruchting met pollen => zaad). Verder zorgen de maïsplanten voor een fysische barriere. Ik heb hierover een informatief filmpje gevonden op het internet en lees ook mijn youtube post op 06/06 met meer info hieromtrent http://www.youtube.com/watch?v=zXq_HyfwKGw&feature=BFp&list=WLEEDBC8ABEC3BEEFB&index=2
-Een beetje relativering in de bio-sector dringt zich op, mag ik erop wijzen dat ik niet tegen bio-landbouw ben, integendeel ik moedig elke techniek aan. Wij pleiten voor complementariteit en beweren net niet de waarheid in pacht te hebben. Maar ik mag wel vaststellen dat jullie zich dogmatisch verzetten tegen GGO's en het biologische landbouwmodel als verheerlijkend systeem naar voor te schuiven. GGO is een techniek, zoals een tractor, bio-landbouw, gemengde bedrijven of monoculturen zijn landbouwsystemen. Men kan perfect GGO's implementeren in een landbouwsysteem zoals mechanisatie, dit leidt niet automatisch tot monoculturen. Dit is een denkfout.
Met vriendelijke groeten,
Elisabeth De Wilde
P.S.: mijn excuses voor mijn harde aanpak
Trouwens in Nederland worden zogoed als geen Bintje gekweekt, het probleem van de aardappelplaag is hetzelfde...
Uw bewering dat de Wetterse ggo-aardappelen zullen verkocht worden aan de hoogste bieder zoals Bayer, Monsanto of BASF klopt niet. Het zou mogelijk idd verkocht worden aan de hoogste bieder aan de deelnemers van het consortium van de universiteit van Wageningen. Als ik het goed heb zijn dit Nederlandse aardappeltelers, het Nederlandse ministerie van landbouw en de universiteit van Wageningen zelf.
Je hebt klaarblijkelijk de tekst niet aandachtig willen lezen.
- Een boer zet geen aardappelen om een bepaalde productie te halen maar om een bepaal inkomen te verkrijgen. Dus bij een eerlijke prijs heeft hij niet 2 X zoveel grond nodig.
- De problematiek van Bintje is dezelfde bij andere "hoog-productieve aardappelrassen", ook in Nederland.
Ziekteweerbaarheid en genetische diversiteit wordt in al deze rassen verbannen tov productiviteit en uniformiteit!
- Ministeries, aardappeltelers en universiteiten verkopen geen aardappelpootgoed! Dit gebeurt enkel door spinn-offs of kleinere cooperatieve pootgoed bedrijven. Waarvan 50 pct van de aandelen in handen is van ...
En verder, Ga de volgende keer misschien eens op bezoek bij een biologische aardappelteler, Indische katoenboer of braziliaanse soja-boer vooralleer je dergelijke woorden uitspreekt!
u spreekt natuurlijk uit uw eigen ervaringen. Maar als je het ganse plaatje bekijkt van de Phytophthora problematiek dan gaat het weer de verkeerde richting uit.
Indien meer boeren deze schimmelresistente rassen begint te kweken, zal dit alleen maar de teloorgang van deze rassen in de hand werken, omdat de resistentie van Phytophthora tegen deze rassen sneller zal worden doorgegeven.
Bovendien zijn deze verdeld via dezelfde horizontale veredelingstechnieken, zoals men hanteerde in 1845 toen die in Ierland toesloeg en 1 miljoen mensen de dood vonden. Dus deze techniek moet dringend geüpdate worden.
De universiteit verkoopt inderdaad geen aardappelpootgoed maar wel de licentie op de schimmelresistentiegenen, dus de kweekbedrijven (KMO's) kunnen die in hun eigen aardappelvarianten inbrengen, zo blijft een gevarieerd aanbod gevrijwaard.
Een opmerking over het feit van inkomen en productie; hier zijn 2 denkpistes; hoogproductief met zo weinig mogelijk landbouwareaal om zo ruimte te laten aan natuur of biologische landbouw die meer landoppervlakte vergt. Welke u kiest is louter te wijten aan opinie die niet absoluut is. Alleen kan ik vaststellen dat dan handelt vanuit eigen motieven terwijl wetenschappers vooruitdenken met de voedselproblematieken van 2050, 2080 indachtig. Voorlopig produceren we genoeg voedsel, hoewel dit niet tot bij alle mensen geraakt en inderdaad veel verloren gaat. Maar op lange termijn moeten we wel productie opdrijven.
Met vriendelijke groeten,
Elisabeth De Wilde
Je begrijpt blijkbaar een en ander nog niet over de landbouw. Ik deel deze inzichten en hoop dat ze je van pas komen wanneer je landbouwer bent:
- Landbouwers zijn 'price takers', dwz dat ze een prijs krijgen voor hun gewanssen in functie van vraag/aanbod. Hoe graag je ook zou hebben dat dit niet zo was, het is zo en niet anders.
- Boeren proberen hun inkomen te maximaliseren. Wanneer de prijs goed is wordt er meer aangeplant, dit zal de prijs opnieuw naar beneden laten gaan.
1. GGO's zijn geen 'gevaarlijke' dingen maar enkel het resultaat van gerichte ingrepen in verder natuurlijke processen die onderhevig zijn aan de strengste eisen in alle stadia vh onderzoek; de natuur evolueert al sinds haar ontstaan en de mens veredelt gewassen sinds de landbouw ontstond
2. dat GGO's de monopolie-positie van mastodonten à la Monsanto vergroot is juist; dit probleem moet daarom zeker aangepakt worden maar zeker niet door alle GGO's te bannen maar wel door de juiste (politieke) beslissingen errond te nemen; of gaan we ons nu tegen iedere vorm van vooruitgang keren met dit argument?
3. het vernietigen van een goedgekeurd wetenschappelijk proefveld kan al helemaal niet door de beugel; en diegenen die er zich meer vereenzelvigen plaatsen zichzelf buiten iedere democratische discussie.
Nieuwe reactie inzenden