Tijd voor een Vlaams wapenembargo op het Midden-Oosten

De lijst van brandhaarden in het Midden-Oosten is amper bij te houden. Europese, en ook Vlaamse, wapens spelen een grote rol. Bram Vranken (Vredesactie): ‘De Vlaamse overheid doet alsof haar neus bloedt terwijl ze stelselmatig de controle op wapenexport afbouwt.’

  • Alexander Babashov (CC BY-NC-ND 2.0) 'De Saoedische Eurofighter Typhoons die momenteel Jemen bombarderen, bevatten Vlaamse radartechnologie.' Alexander Babashov (CC BY-NC-ND 2.0)

De achilleshiel van het Vlaams wapenexportbeleid is het eindgebruik. Tussen 60 en 78 procent van het uiteindelijk gebruik van de Vlaamse wapens is immers ongekend. Vlaamse componenten zoals sensoren, vuurgeleidingssystemen en beeldschermen worden geïntegreerd in de wapensystemen van omliggende Europese landen en daarna geëxporteerd naar conflicteuze regio’s. 

‘Tussen 60 en 75 procent van het eindgebruik van Vlaamse wapens is ongekend.’

De Saoedische Eurofighter Typhoons die momenteel Jemen bombarderen, bevatten bijvoorbeeld Vlaamse radartechnologie. Deze onderdelen werden in eerste instantie geëxporteerd naar Duitsland waar ze geïntegreerd werden in het Eurofighter gevechtsvliegtuig.

Vlaams minister-president Geert Bourgeois verbergt zich achter Europese regelgeving. Zo stelt hij dat de Vlaamse onderdelen geïntegreerd in de Eurofighter Typhoons zo klein zijn dat Vlaanderen deze onderdelen niet meer mág controleren - ‘dit is een toepassing van een Europese richtlijn die ons zelfs verbiedt om in zulke gevallen tot een weigering over te gaan’, antwoordde Bourgeois recent op een parlementaire vraag van Wouter Van Besien die het probleem aankaartte.

De minister-president heeft gelijk, maar laat een aantal cruciale elementen achterwege. Sinds 2009 heeft een Europese richtlijn de intra-Europees wapenhandel geliberaliseerd. Wapenbedrijven kunnen daardoor vrij hun producten verhandelen van de ene naar de andere lidstaat. De richtlijn wordt door elke lidstaat afzonderlijk geïmplementeerd. Vlaanderen heeft ervoor gekozen om zeer ver mee te gaan met die Europese regelgeving en haar wapenhandelbeleid te versoepelen. 

De minister-president verbergt zich dus onder een Europese paraplu, zonder erbij te vermelden dat het wel degelijk een politieke keuze was om de Vlaamse controle-mogelijkheden uit handen te geven. 

Helft wapenhandel van de radar

De aanpassing van het Vlaams wapenhandeldecreet heeft er bovendien voor gezorgd dat een groot deel van de Vlaamse wapenexport niet meer gecontroleerd wordt. Het gaat over producten die een militair eindgebruik hebben, maar niet vallen onder de gemeenschappelijke EU-lijst van controleplichtige militaire goederen. Deze producten vielen voordien onder de zogenaamde catch-all clausule. Maar liefst de helft van de voordien gecontroleerde wapenhandel is hierdoor weggevallen. 

Zo bevatten de Saoedische pantserwagens, die ingezet werden voor het neerslaan van de geweldloze volksprotesten in Bahrain, nog Vlaamse beeldschermen. Door de restrictieve interpretatie van de catch-all worden deze beeldschermen vandaag niet meer gecontroleerd.

Verenigde Arabische Emiraten: grootste afnemer Vlaamse wapens

Bourgeois stelt verder nog in de commissie voor buitenlands beleid: ‘Vlaanderen levert geen wapens aan partijen in een gewapend conflict, dat is duidelijk het standpunt.’

Nochtans levert Vlaanderen al jaren wapens aan regimes die betrokken zijn bij het plegen van mensenrechtenschendingen en gewapende conflicten. Zo wisten de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) zich de afgelopen jaren steeds gegarandeerd van Vlaamse wapens, ondanks het feit dat de VAE momenteel grondtroepen inzetten in Jemen en het VN wapenembargo tegen Libië flagrant met de voeten treden.

In 2014 alleen al werd voor meer dan 6 miljoen euro export vergund naar de VAE, goed voor maar liefst 15 procent van de Vlaamse wapenexport. Daarmee waren de VAE de grootste afnemer van Vlaamse wapens.  

Niet onomkeerbaar

Wapenexport leidt niet tot een veiliger Europa in een veiligere wereld. Integendeel. De conflicten in het Midden-Oosten worden mede in stand gehouden door de Europese wapenexport. De chaos die daar heerst, heeft ook gevolgen bij ons. Vlaanderen heeft er de mond van vol de grondoorzaken van conflict te willen aanpakken. Indien het de regering menens is, laat het dan al eens de wapenhandel aanpakken.

‘Geen enkel land in het Midden-Oosten is niet betrokken bij een conflict, een wapenembargo op de regio is broodnodig.’

De gaten die in het Vlaams controlebeleid zijn geslagen zijn niet onomkeerbaar. Een evaluatie van het wapenhandeldecreet ligt momenteel op tafel. Dit is dan ook de uitgelezen kans voor Vlaanderen om werk te maken van een meer gedegen exportbeleid. 

Vredesactie doet drie suggesties. Ten eerste is een sluitend exportbeleid zonder kennis van het eindgebruik niet mogelijk. Nochtans valt het eindgebruik met de nodige politieke wil wel degelijk te achterhalen. 

Ten tweede is de helft van de Vlaamse export van de radar verdwenen. Hiermee is de slinger te ver doorgeslagen. De catch-all clasule moet terug breder geïnterpreteerd worden. Dit is binnen de huidige wetgeving perfect mogelijk. 

Ten derde is er momenteel geen enkel land in het Midden-Oosten dat geen betrokken partij is bij een conflict. Hoe dan ook zullen de wapens die Vlaanderen naar daar uitvoert vroeg of laat gebruikt worden. Een wapenembargo op heel de regio is dan ook broodnodig.

Bram Vranken is stafmedewerker bij Vredesactie.

Laat een reactie achter

Javascript is vereist om dit formulier te gebruiken.

Georges

Beste auteur,

Ben ik volledig mat je eens

Met vriendelijke groet

Georges

LEES OOK

CC DG Echo / Martin Karimi (CC BY-NC-ND 2.0)
CD&V-volksvertegenwoordiger Els Van Hoof wil een resolutie indienen om opnieuw een groeipad voor ontwikkelingssamenwerking vast te leggen, op naar de al 50 jaar oude afspraak van 0,7 procent va
International Labour Organization ( ILO - OIT - BIT) Photo Collection (CC BY-NC-ND 2.0)
Wat was nu de oogst van de 106de Internationale Arbeidsconferentie vorige maand? Een slotbeschouwing van Chris Serroyen (ACV) vanuit het perspectief van de werknemers.
© Brecht Goris
Hoe we hardnekkig niet willen weten wat voor de hand ligt, het blijft merkwaardig.
© Charlotte Teunis/MO*
Vluchtelingen die een hogere studie willen aanvatten of verderzetten, kunnen volgend academiejaar in het THEA-project stappen.
Nooit meer tonen X

Ontdek

MO*nieuwsbrieven

Schrijf je in op onze gratis nieuwsbrieven en blijf op de hoogte van het belangrijkste mondiaal nieuws.

Facebook/Twitter

Blijf op de hoogte van het belangrijkste mondiaal nieuws.

MO*magazine

Abonneer je op ons unieke kwartaalmagazine voor slechts € 28.

Een abonnement nemen

MO*papers

Abonneer je op de gratis digitale achtergronddossiers (pdf) over actuele mondiale thema’s.