De berekening van de Ecologische voetafdruk gebeurt jaarlijks door het internationaal Global Footprint Network (GFN). Daarvoor gebruiken ze de National Accounts, grote spreadsheets waarin honderden data per land worden verzameld. De voetafdruk is op die manier een geïntegreerde indicator die rekening houdt met alle landgebruik en de CO2-emissies door het gebruik van fossiele brandstoffen. De ecologische voetafdruk van de gemiddelde Belg bedraagt 5,1 hectaren, en de Vlaamse Milieu Maatschappij wou wel eens weten hoe het zit met de voetafdruk van de Vlaming.
De vzw Ecolife gebruikte daarbij dezelfde methode van GFN, maar deze keer met Vlaamse data in plaats van nationale gegevens. Wat blijkt daaruit, de gemiddelde voetafdruk van een Vlaming is 6,3 hectare, 23% hoger dan het Belgische gemiddelde. Met andere woorden, elke Vlaming gebruikt de oppervlakte van zowat 12 voetbalvelden om in al zijn behoeftes te voldoen. Een pak meer dan de 1,3 hectare bioproductieve grond die in Vlaanderen zelf per persoon beschikbaar is. Dat verklaart misschien al waarom sommigen ‘geen morzel Vlaamse grond’ willen opofferen.
Het kolonialisme mag dan officieel al wel voorbij zijn, deze cijfers tonen aan dat we per persoon 5 hectaren grond inpalmen buiten ons eigen grondgebied. Het gaat over bossen in Scandinavië of Brazilië voor hout en papier. Het gaat over goede landbouwgrond in Kenia of Peru voor onze bloemen of asperges. Het gaat over palmolieplantages in Indonesië voor biobrandstoffen en energie. Het gaat over weilanden in de VS en Brazilië voor het veevoer van onze veestapel. Daarnaast gebruiken wij ook heel wat energie – en dus voetafdruk - van de vermaledijde steenkoolcentrales in China. Daar worden het grootste deel van onze consumptiegoederen geproduceerd. Het naar hier halen van al die spullen maakt onze schoenmaat nog wat groter.
Kortom, onze hele levensstijl is afhankelijk van energie en grondstoffen die we zelf niet hebben. Als we over onafhankelijkheid willen praten is dit misschien iets om in het achterhoofd te houden. In Groot-Brittannië werkt de overheid aan een plan om terug meer soevereiniteit te verwerven over de voedselvoorziening. In Nederland staat een vleestaks op de politieke agenda. In Zweden ligt de lat voor hernieuwbare energie erg hoog. En de Malediven willen helemaal klimaatneutraal zijn in 2020.
Wat we hier zouden moeten doen is genoegzaam bekend. Vleesmatiging op de agenda zetten, volop kiezen voor openbaar vervoer en energie-efficiëntie, inzetten op hernieuwbare energie, eindelijk iets doen aan ons onder- geïsoleerde woningenpark, vergroenen van fiscaliteit, de toename van autoverkeer afstoppen en vliegen ontraden. De maatregelen zijn al uitgewerkt door NGO’s, studiegroepen en instanties zoals de SERV (sociaal economische raad van Vlaanderen). Altijd blijkt er net weer een andere en meer dringender kwestie de aandacht naar zich toe te trekken.
Uiteindelijk kan het me niet eens veel schelen wie er iets gaat aan doen. Het Europees, Vlaams, Federaal, Gewestelijk of voor mijn part parochiaal niveau. De tijd om aan oplossingen te werken is bijna voorbij. (Volgens sommigen zijn we gewoon al te laat.) Als Elio Di Rupo en Bart de Wever echt in de geschiedenisboeken willen terecht komen is dit hun kans. Een regering die verschil kan maken tussen hoofdzaak en bijzaak. Een regering die de mondiale en lange-termijn-problemen erkent en integreert in het nationale beleid. Een mens mag toch eens dromen.
Ondertussen stroomt de olie in de Golf van Mexico al 67 dagen vrijelijk de oceaan in.