Afghaanse vluchtelingen in Pakistan mogen (voorlopig) blijven

Pakistan heeft het verblijfsultimatum van de 1,6 miljoen erkende Afghaanse vluchtelingen in het land vrijdag opnieuw verlengd. De vluchtelingen hadden eigenlijk tot 30 juni de tijd gekregen om Pakistan vrijwillig te verlaten. Pakistan komt, na internationale druk, echter terug op dit besluit.

  • CC Oxfam International Sommige vluchtelingenkampen in Pakistan - zoals Jalozai - zijn afhankelijk van noodhulp en dienen in de eerste plaats als tijdelijke opvang. CC Oxfam International
  • CC United Nations Photo Andere kampen zijn na verloop van tijd getransformeerd tot zelfvoorzienende dorpen of steden. CC United Nations Photo

Pakistan is – zoals Mitchell Pontzeele al vermeldde in een eerder MO*-artikel –  volgens de UNHCR wereldwijd het land dat de meeste erkende vluchtelingen opvangt: 1,6 miljoen, bijna allemaal uit Afghanistan. Daarnaast zouden ongeveer een miljoen Afghanen zonder papieren in Pakistan verblijven. Hoewel volgens de UNHCR bijna honderdduizend mensen vrijwillig terugkeerden naar Afghanistan in 2012, kwamen er dat jaar meer dan tweehonderdduizend nieuwe Afghaanse vluchtelingen bij vanwege aanhoudend geweld.

Afghanistan wordt al drie decennia geplaagd door interne en internationale conflicten. Sinds de Sovjetinvasie in 1979 hebben miljoenen Afghanen het land verlaten. Velen trekken de poreuze grens met Pakistan over, deels omdat de Pathanen of Pasjtoens (de grootste bevolkingsgroep van Afghanistan) verwant zijn aan die uit Pakistan.

Vluchtelingen voelen zich thuis in Pakistan

Eenmaal aan de andere kant van de grens komen vluchtelingen terecht in vluchtelingenkampen in de grensregio of in grote steden zoals Karachi. Doordat de oorlogssituatie in Afghanistan blijft voortduren, hebben veel Afghanen in Pakistan een nieuw bestaan opgebouwd. Hierdoor zijn sommige voormalige vluchtelingenkampen getransformeerd tot doorsnee Pakistaanse dorpen, zoals de reportage van Al-Jazeera English laat zien. Veel jonge vluchtelingen kennen Afghanistan alleen nog uit verhalen van hun ouders en voelen zich thuis in Pakistan.

Gebrek aan sociale voorzieningen weerhoudt Afghaanse vluchtelingen van terugkeer

Zo ook de 42-jarige Muhammad Shakoor, die Afghanistan in 1979 verliet. Hij heeft geen plannen om terug te keren naar Afghanistan vanwege het gebrek aan sociale voorzieningen: ‘Mijn kinderen gaan in Pakistan naar school. Terugkeren naar Afghanistan zou een ontzegging van hun recht op onderwijs betekenen’, aldus Shakoor in een interview met IPS.

Volgens de Asia Times heeft tot 60 procent van de vluchtelingen die wel terugkeerden naar Afghanistan moeite om een bestaan op te bouwen. Met het geplande vertrek van de NAVO-troepen in 2014 is er een kans dat het geweld in Afghanistan opnieuw zal oplaaien en dat nieuwe vluchtelingenstromen zullen ontstaan.

Pakistan leeft al jaren op gespannen voet met Afghanistan. De Afghaanse overheid beschuldigt Pakistan ervan opzettelijk geen actie te ondernemen tegen Talibanstrijders die vanuit Pakistan aanslagen plegen in Afghanistan. Afghanistan is nog niet klaar om de vele vluchtelingen op te vangen. Pakistan kan dus de intrekking van de verblijfsstatus als dreigmiddel inzetten en deed dit al in december 2012. Maar toen en dus ook nu verlengde Pakistan telkens het verblijfsultimatum onder internationale druk.

Criminaliteit en druk op sociale voorzieningen verslechteren imago vluchtelingen


Lokaal zorgt de aanwezigheid van Afghaanse vluchtelingen voor spanningen. Zo beweert Jahangir Khan – politieofficier in Peshawar – dat ‘de overheid actie onderneemt tegen illegale Afghanen omdat sommigen betrokken zijn in misdaden’. Volgens Khan zouden bij 51 procent van de misdaden die gepleegd werden in de provincie Khyber-Pakhtunkhwa Afghanen zonder papieren betrokken zijn. ‘Omdat zij niet in het systeem van de politie staan, blijven hun misdaden onbestraft’, aldus Khan tegen IPS.

Indien Afghaanse vluchtelingen als zodanig erkend zijn door de UNHCR hebben zij recht op een identiteitskaart. Hiermee kan men gebruik maken van sociale voorzieningen zoals onderwijs en gezondheidszorg. Dat is een probleem voor Pakistan: het hoge aantal Afghaanse vluchtelingen legt grote druk op de sociale voorzieningen in een land dat sowieso al te kampen heeft met een hoge bevolkingsgroei en schuldenlast. De Afghanen in Pakistan hebben hierdoor – ongeacht hun status als vluchteling of sans papiers – een slechtere naam gekregen bij de lokale bevolking.

De Pakistaanse overheid heeft aangegeven het vluchtelingenbeleid te herzien. De Afghaanse vluchtelingen mogen ondertussen in Pakistan blijven. Hierdoor blijft de onzekerheid voor de Afghaanse vluchtelingen in afwachting van een nieuw besluit bestaan.

Zonder jouw steun bestaat MO* niet.

Steun ons en word proMO* voor maar €4/maand of doe een vrije gift. 3190   proMO*’s steunen ons vandaag al. 

Word proMO* of Doe een gift