Afrikaanse democratie op lemen voeten

Vele Afrikaanse landen hebben de laatste
jaren de stap gezet naar een democratie, maar er schuilt een risico in de
hoge verwachtingen die dat bij de bevolking heeft geschapen. Zonder
economische en sociale vooruitgang kan de bevolking in vele Afrikaanse
landen zijn rug keren naar democratisch verkozen regeringen. Dat blijkt uit
een onderzoek dat Afrobarometer - een onderzoeksproject van 15
wetenschappers in evenveel landen - gedurende meer dan twee jaar deed. De
politieke participatie en kennis van de modale Afrikaan laat te wensen over.
Volgens de onderzoekers moeten de Afrikaanse elite meer oog krijgen voor de
stem van de burger.


De democratisch verkozen Afrikaanse leiders moeten snel resultaten boeken
voor het ongenoegen over de uitblijvende verbetering van de levensstandaard
een kritiek punt bereikt, zegt professor Gyimah Boadi, van het Ghanees
Centrom voor Democratische Ontwikkeling (CDD-Ghana). Dat is meteen ook de
belangrijkste conclusie van het onderzoek.

Afrobarmoeter peilde naar de attitudes van Afrikaanse burgers in 15 landen.
Het onderzoek nam enkel die landen in overweging die het afgelopen decennium
belangrijke democratische en economische hervormingen doormaakten, onder
meer Zimbabwe, Nigeria, Lesotho, Tanzania, Oeganda, Botswana, Ghana, Mali en
Zuid-Afrika.

Meer dan twee op drie ondervraagden in die landen geloven dat een
democratisch systeem altijd verkiesbaar is boven andere regeringsvormen -
een militair bewind of een éénpartijenstelsel. Over het algemeen zijn de
Afrikanen echter niet tevreden over de manier waarop hun leiders het
democratisch systeem in de praktijk brengen. Ze vinden dat het democratisch
gehalte van het beleid vaak te laag is, maar anderzijds zijn de meeste
Afrikaanse burgers niet politiek actief tussen de verkiezingen door.

Afrikanen verwachten dat de democratie in de eerste plaats voor elementaire
basisvoorzieningen zorgt: water, voedsel, onderwijs, huisvesting en
werkgelegenheid. Dergelijke praktische verwezenlijkingen vinden ze
belangrijker dan regelmatige verkiezingen of een meerpartijenstelsel. In
meer geïndustrialiseerde landen staat werkgelegenheid bovenaan het
verlanglijstje. Maar in rurale landen als Malawi en Mali zijn armoede en
voedseltekorten de grootste verzuchting.

Economische hervormingsprogramma’s krijgen niet altijd de steun van brede
lagen van de bevolking. In 12 van de 15 onderzochte landen is een
meerderheid voor de invoering van sociale bijdragen en btw op
consumptiegoederen. In die landen is een meerderheid gekant tegen
institutionele hervormingen als privatiseringen van overheidsdiensten en een
afslanking van de openbare diensten.

Over de veelbesproken corruptie in Afrika, komen de onderzoekers tot een
opmerkelijke conclusie. Terwijl corruptie in het buitenland vaak gezien
wordt als een oprukkende ziekte, denken slechts de helft van de ondervraagde
Afrikanen dat omkoping van ambtenaren en politici een frequente praktijk is.
Een derde meent zelfs dat omkoping een uitzondering is op de regel.

Afrikanen identificeren zich sterker met hun etnische afkomst dan met hun
vaderland. Maar iets meer mensen identificeren zich eerst met hun beroep en
dan met hun etnische afkomst. Dertien procent identificeert zich met zijn
sociale klasse, wat wijst op een laag klassenbewustzijn.

De hervorming van de Afrikaanse economie en het politieke systeem is
ingezet, concluderen de onderzoekers van Afrobarometer. Het initiatief
daarvoor werd genomen door een elite. Al te vaak is de politiek onwetend en
ongevoelig voor de mening van het grote publiek.
Ik ben proMO*

Nu je hier toch bent

Om de journalistiek van MO* toekomst te geven, is de steun van elke lezer meer dan ooit nodig. Vind je dat in deze tijden van populisme en nepnieuws een medium als MO* absoluut nodig is om de waarheid boven te spitten? Word proMO*.

Wil je bijdragen tot de mondiale (onderzoeks)journalistiek in het Nederlandstalig taalgebied? Dat kan, als proMO*.

Wil je er mee voor zorgen dat de journalistiek van MO* mogelijk blijft en, ondanks de besparingspolitiek, verder uitgebouwd wordt? Dat doe je, als proMO*.

Je bent proMO* voor € 4/maand of € 50/jaar.

Word proMO* of Doe een gift