Bengalese slachtoffers opwarming eisen internationaal klimaathof

De internationale gemeenschap moet een rechtbank oprichten die herstelbetalingen kan toekennen aan landen die het slachtoffer zijn geworden van de opwarming van de aarde. Dat is een van de besluiten van een klimaattribunaal dat eind oktober in Bangladesh werd gehouden. Getuigen schilderden er een onthutsend beeld van de massale effecten die de klimaatverandering al heeft in het dichtbevolkte land.

  • Sujan Map/IPS Sommige delen van Bangladesh zijn zo droog geworden dat vrouwen kilometers ver moeten stappen om drinkwater te halen. Sujan Map/IPS

Mosammet Monwara en haar buurvrouwen moeten om de twee dagen meer dan 3 kilometer lopen om drinkwater te halen voor hun gezinnen. Ze wonen in Sharmongolia, een dorp in het noordwesten van Bangladesh. De waterputten in het dorp zijn al ruim tien jaar geleden drooggevallen.

“Ik heb het drinkwater gerantsoeneerd, we baden maar één keer per week en we poetsen weinig om water te sparen”, vertelde Monwara de talrijke deelnemers van het klimaattribunaal, een hoorzitting in de persclub in de hoofdstad Dhaka. De jury van het tribunaal bestond uit een voormalige voorzitter van het hooggerechtshof en vooraanstaande leden van mensenrechtengroepen en niet-gouvernementele organisaties. Als getuigen werden alleen vrouwen opgeroepen.

Drooggevallen pompen

Recent onderzoek door de Bengalese Maatschappij voor Landbouwontwikkeling, een overheidsinstantie, bracht aan het licht dat in het land ongeveer 400.000 irrigatiepompen het niet meer doen omdat de grondwaterstand te laag is. Vooral het noordwesten van het land is erg droog geworden.

In andere delen van het land zijn het nog altijd overstromingen en erosie die de grootste problemen veroorzaken. Het grootste deel van Bangladesh is een vlakke rivierdelta, en de stijging van de zeespiegel is daar meteen voelbaar.

“Ik woon aan de oever van de Teesta”, zegt Rubina Akhtar, een jonge vrouw met vier kinderen uit het dorp Char Mornia, in het district Rangpur. “Ik heb de voorbije vijf jaar vier keer mijn hut verloren als gevolg van erosie. De voorbije moessonperiode, net toen we op een nieuwe plaats verder van de rivier waren gaan wonen, spoelde een grote overstroming alles weer weg, onze boot inbegrepen. We geen dak meer boven ons hoofd.” Rubina’s man, een visser, moet nu bedelen.

Andere getuigen op het tribunaal hadden het over kinderen of verwanten die ze verloren tijdens de overstromingen, of over de verzilting die goede akkers waardeloos maakt. In streken als Barind liggen duizenden vierkante kilometers land braak waar vroeger fruitbomen groeiden en allerlei gewassen werden geteeld.

Land wordt zee

De dramatische gevolgen van de klimaatverandering kunnen de komende decennia nog veel grotere proporties aannemen in het arme land. Nu al heeft het dichtbevolkte Bangladesh niet meer genoeg landbouwgrond om zijn 135 miljoen inwoners zelf te voeden. En volgens projecties van het Klimaatpanel van de VN moet het land tegen 2050 misschien wel 17 procent van zijn oppervlakte aan de zee prijsgeven. Miljoenen mensen uit de kustgebieden zouden moeten verhuizen.

“We moeten in actie komen. We hebben veel te lang afgewacht”, zegt Abdul Awal, een milieuactivist en een van de organisatoren van het tribunaal. De vrouwen die in Dhaka aan het woord kwamen, eisen een betere bescherming van hun dorpen tegen overstromingen, stormen en erosie en de bouw van hoogwaterschuilplaatsen. Ook de heraanplant van mangrovebossen, die een natuurlijke afweer bieden tegen erosie en stormen, staat hoog op het lijstje.

Bangladesh heeft een klimaatplan dat de kwetsbaarheid van het land voor de gevolgen van de opwarming van de aarde moet verminderen. De regering heeft daar voor de volgende drie jaar 67 miljoen euro per jaar voor vastgelegd. Maar de grootste inspanningen moeten van de rijke landen komen, oordeelt Qazi Kholiquzzaman Ahmad, de chef van de Bengalese delegatie voor klimaatonderhandelingen. “De industrielanden zijn verantwoordelijk voor de klimaatverandering. Naast financiële compensatie willen we technologische hulp en bijstand bij de opleiding van de specialisten die we nodig hebben. We stellen ook voor dat de uitstoot van broeikasgassen tegen 2020 met 40 procent wordt verminderd.”

Het tribunaal onderschreef die eisen. De jury werd het ook eens over een oproep om een internationale rechtbank op te richten waar de slachtoffers van de klimaatverandering verhaal kunnen halen.

Zonder jouw steun bestaat MO* niet.

Steun ons en word proMO* voor maar €4/maand of doe een vrije gift. 3190   proMO*’s steunen ons vandaag al. 

Word proMO* of Doe een gift