De ballade van het intellectueel eigend omsrecht

De nieuwste hit van de
Egyptische popster Shabaan Abdel Rahim gaat niet over liefde, maar wel over
intellectueel eigendom. Piraatkopieën verkopen of uitlenen is haram
(verboden door de islam). Deze software is eigendom van iemand anders,
zingt Rahim. Respecteer dat, of de politie komt langs. Steel andermans
rechten niet, of je krijgt een internationale organisatie achter je aan. De
onsterfelijke verzen zijn hem ingefluisterd door multinationals als
Microsoft, Novell en Symantec, die een nieuwe campagne begonnen zijn tegen
de softwarepiraterij in het Midden-Oosten.


Op het eerste gezicht valt er voor de IT-bedrijven niet veel te verdedigen
in een land als Egypte. Het gemiddeld jaarlijks inkomen bedraagt er zowat
1.600 euro, zodat weinig Egyptenaren zich een computer van pakweg 550 euro
kunnen veroorloven en daarvoor dan ook nog eens allerlei leuke
softwarepaketten kunnen kopen. De internationale IT-sector schat dat ze
vorig jaar in Egypte zo’n 12,8 miljoen dollar is verloren aan
softwarepiraten - ongeveer één vijfde van wat Microsoft-icoon Bill Gates op
één dag verdient.

Maar de Business Software Alliance (BSA), een samenwerkingsverband van alles
wat naam heeft in de internationale computerbranche, lijkt toch het onderste
uit de kan te willen halen. Naast het liedje van Rahim zet de alliantie
tegenwoordig ook cartoons, een film, een advertentiecampagne en speciale
opleidingsprogramma’s voor ambtenaren in om de Egyptenaren weer op het goede
pad te brengen. BSA-leden als Apple, IBM, Intel en Sybase staan in het
Midden-Oosten al langer bekend voor de agressieve methodes waarmee ze hun
producten ingang proberen te doen vinden en hun marktaandeel beschermen,
maar voor het eerst maken ze daarbij nu ook gebruik van de islamitische
begrippen ‘haram’ en ‘halal’ - wat verboden en toegelaten is voor de
gelovige.

We willen de cultuur hier veranderen, zegt Ghada Khalifa, de
vertegenwoordiger van BSA-Egypte. We hebben een missie van opleiding en
bewustzijnsvorming met als doel het intellectueel eigendomrecht te
beschermen en een einde te maken aan alle vormen van piraterij.

Egypte is een voor de hand liggend beginpunt voor de campagne: het is met 70
miljoen inwoners het grootste land in de regio, en het land geldt ook als
het centrum van de moderne cultuur in het Midden-Oosten.

De BSA-leden kunnen ook rekenen op de steun van de Amerikaanse diplomatie in
Caïro. Egyptische ministers krijgen geregeld een sermoen over de bescherming
van intellectueel eigendom van de Amerikaanse vertegenwoordigers in hun
land. Ze kunnen die vermaningen niet zomaar naast zich neerleggen, want
Washington bedenkt Egypte per jaar met zo’n 2 miljard dollar buitenlandse
steun.

Tot hiertoe heeft de campagne vooral geleid tot de sluiting van cybercafés
en andere plaatsen waar onbemiddelde Egyptenaren toegang hadden tot
computers en het internet. In de stad Mehala el-Korba is sinds eind vorig
jaar geen enkele van de vijf internet-cafés en verkooppunten voor
computertoebehoor nog open. Hanem Kadouse, een 48-jarige huisvrouw uit
Mehala el-Korba, zegt dat ze onlangs een halve dag door de stad doolde om
een cybercafé te vinden om met haar dochter in de VS te kunnen telefoneren.
Via het internet kost zo’n gesprek nauwelijks meer dan een lokale
verbinding. Een gewoon telefoontje naar Amerika is voor Kadouse
onbetaalbaar. Maar nu bleek ze nergens meer terecht te kunnen - en niemand
weet wanneer de internet-cafés weer opengaan.

Mohammed Riad, de IT-manager van de onderneming MRCO-Egypte die haar filiaal
in Mehala el-Korba sloot uit angst voor een eventuele inval van de politie
en een dure gerechtszaak, vindt de acties van de BSA onzin. Dit is een arm
land. Als de klanten hier verplicht worden ook voor software geld neer te
tellen, zullen er nog veel minder computers worden verkocht. In 1999 telde
Egypte volgens cijfers van de Wereldbank amper 12 computers per 1000
inwoners. Men zou dit land de tijd moeten gunnen een stevigere markt te
ontwikkelen voordat we de copyrightwetten strikt beginnen na te leven,
vindt Sherif
Mostapha, een computerexpert in Caïro.

Maar zo denkt de BSA er niet over. De alliantie financiert de opleiding van
honderden politieagenten die in Egypte en de andere landen in het
Midden-Oosten achter softwarepiraten aangaan. Egyptische
overheidsinstellingen hebben zich laten overhalen privé-bedrijven aan te
schrijven met een officiële waarschuwing om geen illegale softwarekopieën te
gebruiken. De eerste huiszoekingen bij bedrijven die bleven volharden in de
boosheid, kregen veel aandacht in de Egyptische pers. Inmiddels overweegt
het parlement een verhoging van de straffen die op overtredingen van de
copyrightwetgeving staan.

De BSA zegt dat haar inspanningen uit het verleden er al toe hebben geleid
dat het gebruik van illegale software in Egypte is gedaald van 75 procent in
1999 tot 56 procent vorig jaar.
Ik ben proMO*

Nu je hier toch bent

Om de journalistiek van MO* toekomst te geven, is de steun van elke lezer meer dan ooit nodig. Vind je dat in deze tijden van populisme en nepnieuws een medium als MO* absoluut nodig is om de waarheid boven te spitten? Word proMO*.

Wil je bijdragen tot de mondiale (onderzoeks)journalistiek in het Nederlandstalig taalgebied? Dat kan, als proMO*.

Wil je er mee voor zorgen dat de journalistiek van MO* mogelijk blijft en, ondanks de besparingspolitiek, verder uitgebouwd wordt? Dat doe je, als proMO*.

Je bent proMO* voor € 4/maand of € 50/jaar.

Word proMO* of Doe een gift