La Paz wil justitie dichter bij de mensen brengen

De Boliviaanse regering denkt eraan wetswinkels in het leven te roepen om het gerechtelijk systeem toegankelijker te maken voor inwoners van afgelegen gebieden en sloppenwijken. Het hooggerechtshof, de regering en ngo’s zijn het erover eens dat een decentralisering dringend nodig is. Een gebrek aan lokale rechtbanken heeft in Bolivia tot ernstige sociale onrusten en politieke spanningen geleid.

Benjamin Altamirano, de burgemeester van een klein dorpje op 81 kilometer van de Boliviaanse hoofdstad La Paz, werd in juni door een groepje dorpsgenoten ontvoerd en gedood. Zijn lichaam werd verbrand op het dorpsplein. Het vreselijke incident was de culminatie van maanden van frustratie over de corruptie door lokale ambtenaren. De dorpelingen besloten dan maar het recht in eigen handen te nemen. Het trieste lot van de burgemeester is maar één van de voorbeelden van hoe een gebrekkige toegang tot de rechtspraak kan leiden tot sociale onrust en geweld. De sociale ontevredenheid in El Alto leidde in oktober zelfs tot de val van de regering van Gonzalo Sánchez de Lozada. Die verpauperde stad was een maand lang het toneel van antregeringsbetogingen. Ten minste 70 mensen kwamen om tijdens botsingen met het leger en de politie.

Volgens het Gerechtigheid en Participatienetwerk, dat tientallen lokale ngo’s groepeert, hebben meer dan de helft van de 314 lokale overheden in Bolivia geen eigen rechtbank of instituut voor conflictbemiddeling. De Boliviaanse regering heeft daarom besloten om rechtswinkels op te starten. Dat zijn gespecialiseerde werkgroepen die in sloppenwijken en geïsoleerde landelijke gebieden juridische diensten en eerstelijnshulp moeten aanbieden. De centra zullen zich ook bezighouden met alternatieve conflictbemiddeling, informatiecampagnes en opleidingen over burgerrechten en hervormingen in het juridische systeem.

Doel is om de toegang tot en het vertrouwen in justitie en democratie te promoten. Drie pilootprojecten gaan de komende maanden van start. Een eerste wetswinkel zal worden opgezet in El Alto, een stadje dat voornamelijk bestaat uit sloppenwijken. De andere centra komen in Yungas en Chapare, twee regio’s die bekend staan om hun cocateelt.

De keuze voor een systeem van wetswinkels (ook wel: geïntegreerde gerechtelijke dienstencentra) heeft alles te maken met de culturele en etnische diversiteit in Bolivia. Zestig procent van de 9,2 miljoen Bolivianen behoren tot inheemse volkeren. De drie belangrijkste etnische groepen zijn de Aymara, de Quechua en de Tupi-Guaranies. Ze verschillen zowel in cultureel, linguïstisch als religieus opzicht. De wetswinkels zijn de beste formule om op die diversiteit in te spelen.

De geplande juridische hervormingen kunnen op de sympathie rekenen van het Boliviaanse middenveld. Tot nu toe is het gerechtelijke systeem in Bolivia voornamelijk gebruikt om de armen achter de tralies te krijgen, zegt Martha Lazo van de lokale organisatie Sociale Controle Mechanisme. Lazo, die een klein familiebedrijfje met lederwerk en houtsnijkunst runt, is ervan overtuigd dat de uitbreiding van juridische diensten naar sloppenwijken en afgelegen landelijke gebieden de activiteiten van kleine Boliviaanse producenten zal versterken. Door de centralisering van de administratie is het volgens Lazo niet altijd gemakkelijk om een klein bedrijfje te starten. De decentralisatie van overheidsdiensten zou hieraan kunnen verhelpen.

De ngo Burgers Voor Justitie legt de link tussen toegang tot justitie en armoedebestrijding: Het maakt niet uit of je rijk bent of arm. Zolang je geen toegang hebt tot rechtspraak, kun je niet voor je rechten opkomen of bijdragen tot armoedeverlichting.Armoedebestrijding is één van de grootste uitdagingen waar Bolivia vandaag voor staat. Met zeven op tien inwoners die onder de armoedegrens leven, wordt Bolivia beschouwd als het armste land van Zuid-Amerika. (KC/MM)

Zonder jouw steun bestaat MO* niet.

Steun ons en word proMO* voor maar €4/maand of doe een vrije gift. 3190   proMO*’s steunen ons vandaag al. 

Word proMO* of Doe een gift