Groeiend aantal infecties wijst op begin van tweede golf van COVID-19-sterfgevallen

Een miljoen coronadoden, en het volgende miljoen is al in zicht

Foto Jorge Luis Baños / IPS

Wereldwijd staat het aantal COVID-19-slachtoffers op 1 miljoen. Het volgende miljoen doden kan al in december worden bereikt, zegt Joseph Chamie, onafhankelijk adviserend demograaf en voormalig directeur van de Bevolkingsdivisie bij de Verenigde Naties.

Het duurde ongeveer veertig weken om een miljoen geregistreerde COVID-19-sterfgevallen te bereiken. Sommige voorspellingen spreken van het tweede miljoen doden binnen tien weken, tegen eind december. Het derde miljoen zal amper vier weken later een feit zijn.

Verenigde Staten

Ongeveer 60 procent van het miljoen COVID-19-slachtoffers viel in zes landen: de Verenigde Staten (21 procent), Brazilië (14 procent), India (10 procent), Mexico (8 procent), Groot-Brittannië en Italië (beide 4 procent).

Ongeveer 60 procent van het miljoen COVID-19-slachtoffers viel in zes landen.

Met slechts 4 procent van de wereldbevolking zijn de VS verantwoordelijk voor 21 procent (210.000 sterfgevallen) van alle COVID-doden wereldwijd. COVID-19 is vandaag de derde belangrijkste doodsoorzaak in de VS, na hartaandoeningen en kanker.

De verwachting is dat India binnen enkele maanden het hoogste aantal slachtoffers zal tellen. India telt op dit moment dagelijks ongeveer 1100 doden, in de VS is dat 760 doden per dag. India krijgt er dagelijks 90.000 bevestigde gevallen van infecties bij, in de VS zijn dat er 42.000.

Europa en Latijns-Amerika

COVID-19 maakt wereldwijd gemiddeld 130 doden per miljoen inwoners, maar de sterftecijfers in de twaalf meest getroffen landen zijn, met uitzondering van Amerika, allemaal gelegen in Latijns-Amerika en Europa. Deze gebieden tellen een gemiddelde van 600 of meer COVID-19-doden per miljoen inwoners. De weinig benijdenswaardige eerste plaats is voor Peru, gevolgd door België en Spanje.

Peru en België, hebben respectievelijk 980 en 860 COVID-19-sterfgevallen per miljoen inwoners. De volgende vier landen in de lijst tellen sterftecijfers van ongeveer 670 gevallen per miljoen: Spanje, Bolivia, Brazilië en Chili.

De weinig benijdenswaardige eerste plaats is voor Peru, gevolgd door België en Spanje.

Aangenomen wordt dat de hoge sterfteratio van Peru gedeeltelijk te wijten is aan het slechte gezondheidssysteem van het land, dat geen effectieve tests en contactopsporing uitvoerde, en het feit dat 70 procent van de Peruanen in de informele sector werkt waarbij de meesten niet in staat zijn om afstand te houden omdat ze afhankelijk zijn van het dagelijkse inkomen.

België

In het geval van België zegt de overheid dat het hoge COVID-19-sterfteratio waarschijnlijk te wijten is aan een aantal factoren, waaronder de uitzonderlijke manier om onbevestigde COVID-19-sterfgevallen mee te tellen, het hoge aantal ouderen dat in verzorgingstehuizen wordt geplaatst en een slechte initiële voorbereiding in die woonzorgcentra waardoor het virus zich er snel kon verspreiden.

In schril contrast met de cijfers van de twaalf dodelijkste landen zijn de aanzienlijk lagere COVID-19-sterfteratio’s van veel andere landen. Denemarken en Duitsland rapporteren bijvoorbeeld cijfers van respectievelijk 112 en 114 per miljoen inwoners. Nog lagere percentages worden opgetekend in Noorwegen, Australië en Japan: respectievelijk 50, 35 en 12 COVID-19-slachtoffers per miljoen inwoners.

Dodelijk virus

Helaas is er in veel landen ook sprake van een combinatie van ontkenning en verzet. Dat staat in schril contrast met het overweldigende bewijs over de verspreiding van het coronavirus en de dodelijkheid van COVID-19.

De groei van populisme en extremisme over de hele wereld stond een effectieve reactie vaak in de weg. In te veel gevallen werden de aanbevolen maatregelen door sommige groepen gepolitiseerd en openlijk genegeerd of tegengewerkt.

Helaas is er in veel landen ook sprake van een combinatie van ontkenning en verzet.

Blijf op de hoogte

Schrijf je in op onze nieuwsbrieven en blijf op de hoogte van het mondiale nieuws
Sommigen beweren dat de verschillende gezondheidsmaatregelen om de verspreiding van het coronavirus te beperken, zoals mondmaskers dragen, sociale afstandsregels en quarantainemaatregelen, een inbreuk zijn op hun vrijheid en een ongrondwettelijke schending van hun basisrechten.

Het wordt echter algemeen erkend dat maatregelen en voorschriften die bedoeld zijn om de gezondheid en veiligheid van mensen te bevorderen, ruim binnen de bevoegdheid van een staat vallen.

Verwarrende boodschappen

Veel van de doden in de landen met een hoog COVID-19-sterftecijfer zouden waarschijnlijk zijn voorkomen door de vroegere introductie van mondmaskers, sociale afstand, handhygiëne, zelfisolatie, tests, contactopsporing en aanverwante maatregelen.

De dreiging van de pandemie bagatelliseren, misleidende uitspraken doen of verwarrende boodschappen uitsturen, mensen ongegrond geruststellen, het belasteren van gezondheidsfunctionarissen, het vertragen van gezondheidsmaatregelen en geen verantwoordelijkheid nemen, hebben stuk voor stuk bijgedragen tot de rampzalige verspreiding van het virus en de daaropvolgende snelle opkomst van de ziekte en sterfgevallen in veel landen.

Als de reactie van de Verenigde Staten op de pandemie bijvoorbeeld anders was verlopen en ze de relatief lage COVID-19-sterfteratio van Duitsland hadden kunnen bereiken (114 versus 638 per miljoen inwoners), zou het Amerikaanse COVID-19-dodental ongeveer 38.000 bedragen in plaats van 210.000.

Verschillende aanpak in buurlanden

Zelfs met de relatief hoge sterfteratio in aangrenzend Canada (246 doden per miljoen inwoners) zou het Amerikaanse dodental meer dan gehalveerd zijn, waardoor ongeveer 130.000 Amerikaanse doden zouden zijn vermeden.

Mocht Zweden dezelfde sterfteratio van nabijgelegen Denemarken hebben, zouden er veel levens gespaard zijn gebleven.

Ook het verschil in aanpak van Zweden en Denemarken resulteerde in significant hogere sterftecijfers voor Zweden (583 versus 112 sterfgevallen per miljoen inwoners). Terwijl Zweden een eigen koers met minimale regelgeving aannam, misschien met het doel om groepsimmuniteit te krijgen, legde Denemarken sociale afstandsregels op en het gebruik van mondmaskers.

Mocht Zweden dezelfde sterfteratio van nabijgelegen Denemarken hebben, zouden er veel levens gespaard zijn gebleven. Het dodental zou momenteel ongeveer 1100 mensen bedragen, in plaats van 5900.

Nieuwe piek

Medio april kende de wereld een piek met ongeveer 8500 doden per dag. Tegen eind september was dat gemiddeld gedaald naar 5300 sterfgevallen per dag. De afgelopen weken rapporteren echter steeds meer landen in verschillende regio’s nieuwe pieken in dagelijkse besmettingen.

In de derde week van september waren dat er wereldwijd bijna 2 miljoen, het hoogste aantal gerapporteerde gevallen in een week sinds het begin van de pandemie.

In Europa overschrijden de weekcijfers voor besmettingen nu de cijfers die werden gemeld toen de pandemie in maart voor het eerst een hoogtepunt bereikte. Het groeiende aantal infecties wijst op het begin van een tweede golf van COVID-19-sterfgevallen, vooral voor veel van de landen op het noordelijk halfrond waar de naderende koude de mensen terug meer naar binnen zal drijven.

Coronavaccin

Het is onwaarschijnlijk dat een vaccin tegen het coronavirus vóór de verwachte tweede golf op grote schaal beschikbaar zal zijn. Als die tweede golf het pad volgt waarvoor sommigen nu waarschuwen, zou het huidige cijfer van een miljoen COVID-19-sterfgevallen binnen enkele maanden drie keer hoger kunnen liggen.

Het is onwaarschijnlijk dat een vaccin tegen het coronavirus vóór de verwachte tweede golf op grote schaal beschikbaar zal zijn.

Het wordt ook steeds duidelijker dat een vaccin tegen het virus niet 100 procent effectief zal zijn. Enkele van de grootste farmaceutische bedrijven ter wereld schatten de effectiviteit op zo’n 60 procent. In de Verenigde Staten heeft de Food and Drug Administration aangegeven dat elk coronavirusvaccin minimaal 50 procent effectief moet zijn om een eventuele goedkeuring te krijgen.

Sommige scenario’s stellen dat de pandemie nog een aantal jaren standhoudt, anderen gaan uit van een vaccin dat slechts beperkte seizoensbescherming zal bieden.

Ook kunnen mensen beslissen om niet te worden ingeënt, of kan de distributie van een goedgekeurd vaccin beperkingen kennen of vanwege de kostprijs tot internationale politieke geschillen leiden.

Om de tweede en volgende golven van coronavirusinfecties te controleren en het aantal sterfgevallen te beperken, moeten daarom op grote schaal maatregelen genomen worden die inzetten op het verminderen van infecties zoals het dragen van een masker, sociale afstand nemen, handhygiëne, ontsmetting, quarantaine, tests, contactopsporing en thuisblijven in geval van ziekte: het blijven de belangrijkste instrumenten in het medische arsenaal om de pandemie in de nabije toekomst het hoofd te bieden.

Zonder jouw steun bestaat MO* niet.

Wil je dat MO* dit soort verhalen blijft brengen?
Steun ons en word proMO* voor maar €4/maand of doe een vrije gift. 2848   proMO*’s steunen ons vandaag al.

Word proMO* of Doe een gift