Corruptie aan de basis van problemen in Afghanistan

Nieuws

Corruptie aan de basis van problemen in Afghanistan

21 januari 2010

Voor Afghanen is corruptie het grootste probleem in hun land, niet onveiligheid. Dat blijkt uit een recent onderzoek van het Bureau voor Drugs en Misdaad van de VN (UNODC).

‘Iedereen zegt dat corruptie een enorm probleem is in Afghanistan. Dit rapport bewijst dat ook de gemiddelde Afghaan het daarmee eens is’, zegt Antonio Maria Costa, directeur van UNODC.
Uit een recent rapport van het agentschap, Corruption in Afghanistan: Bribery as Reported by Victims, bleek dat drugs en corruptie de twee voornaamste bronnen van inkomen zijn in het door oorlog geteisterde land. Een vierde van de Afghanen zag zich het voorbije jaar verplicht smeergeld te betalen.
‘De Afghanen zeggen dat het onmogelijk is een dienst te bekomen zonder iemand om te kopen’, aldus Maria Costa.
2.5 miljard dollar per jaar
In 2009 gaven de Afghanen gezamenlijk 2,5 miljard dollar uit aan smeergeld, meer dan twintig percent van het bruto binnenlands product. UNODC schat dat de opiumhandel in Afghanistan het voorbije jaar ongeveer een gelijkaardig bedrag opbracht.
Een vierde van de bevolking verklaarde in 2009 een ambtenaar te hebben omgekocht. Zorgwekkend volgens het rapport, is dat net diegenen die verantwoordelijk zijn voor de rechsthandhaving in het land het vaakst “extralegale voordelen” ontvangen. Wanneer Afghanen politie, rechters, openbare aanklagers of hoge politici benaderen, betalen ze in meer dan de helft van de gevallen voor de behandeling van hun dossier. 
Ook de internationale gemeenschap wordt door de Afghanen niet gespaard. Meer dan de helft van de bevolking gelooft dat internationale organisaties en ngo’s even corrupt zijn als de overheid.
Twee jaar sparen
De gemiddelde Afghaan spaart twee jaar om een overheidsfunctionaris te kunnen omkopen. Een standaardsom bedraagt al snel 160 dollar, in een land waar de bevolking slechts 425 dollar per jaar verdient.
Bovendien verklaarden slachtoffers dat het vaak niet bij één voorval blijft. Ongeveer vijf maal per jaar wordt hen gevraagd voor diensten extra te betalen. Volgens het rapport is corruptie dan ook niet zelden een determinerende factor in het welzijn van een Afghaans gezin. Het bepaalt of elke maand genoeg geld overblijft om de familie van voedsel, kleren en onderwijs te voorzien.
‘Corruptie is een kanker, die zich langzaam uitbreidt’
Volgens veel Afghanen is het corruptieprobleem de laatste vijf jaar alleen maar vergroot.
UNODC wijt dit aan het uiteenvallen van traditionele patroon-cliënt relaties, die het tribale Afghanistan voordien beheersten. De toestroom van zowel drugsinkomsten als donorgeld heeft een bovenlaag van rijken gevormd, die buiten de tribale structuren om werken. Zij hebben de “prijs” voor (vrienden)diensten enorm verhoogd, in die mate dat de gemiddelde Afghaan die nog amper kan betalen.
Lijst van aanbevelingen
Om definitief een einde te maken aan corruptie en omkoping stelt het rapport een waslijst maatregelen voor.

  • Een onafhankelijke en goed gefinancierde anti-corruptie autoriteit lijkt de basis van elk doeltreffend beleid.

  • Overheidsfunctionarissen zouden zowel hun inkomsten als tegoeden bij de overheid moeten aangeven en wie uiteindelijk van corruptie wordt verdacht, moet onmiddellijk uit zijn functie worden ontheven.

  • Daarenboven is het belangrijk dat het salaris van ambtenaren wordt verhoogd, zodat armoede niet langer als uitvlucht kan dienen voor smeergeldeisen.

  • Ook het tekort aan informatie bij de bevolking bleek uit het rapport een significant probleem. Slechts een derde van de bevolking verklaarde genoeg informatie te hebben om administratieve procedures te begrijpen. Omkoping is in Afghanistan zo’n gangbare praktijk dat meer dan een derde van de bevolking het ondertussen beschouwt als de norm. UNODC stelt daarom voor administratieve procedures transparant en eenvoudig te maken.

Cruciaal voor vrede
Corruptie ligt volgens UNODC aan de basis van de problemen in Afghanistan. Het bestrijden van dergelijke praktijken zou volgens de organisatie dan ook de kern moeten zijn van elke vredesstrategie.
‘Corruptie is de grootste belemmering voor het verbeteren van veiligheid, ontwikkeling en bestuur in Afghanistan’, aldus Maria Costa.
Corruptie werkt ander vormen van misdaad in de hand. Door een gebrek aan vertrouwen in publieke instituties en de overheid gaat de Afghaanse bevolking op zoek naar groepen die veiligheid en welvaart wel kunnen garanderen. Corruptie leidt de Afghanen volgens het rapport dan ook rechtsreeks naar drugs en terrorisme.
‘Omkooppraktijken zijn een verlammende last voor een bevolking die nu al tot de armste van de wereld behoort’, besluit Maria Costa.