Grote verschuivingen in de VN-Veiligheidsraad

Vijf van de vijftien zetels van de VN-Veiligheidsraad zijn deze week ingevuld door nieuwe lidstaten. Een grotere verschuiving wordt echter later deze maand verwacht, als de nieuwe Amerikaanse regering aantreedt. 

  • Russ Allison Loar (CC BY-NC-ND 2.0) Russ Allison Loar (CC BY-NC-ND 2.0)

Zweden, Bolivia, Ethiopië, Kazachstan en Italië vervangen de vertrekkende niet-permanente leden Spanje, Maleisië, Nieuw-Zeeland, Angola en Venezuela. Ze sluiten zich aan bij de andere niet-permanente leden - Japan, Egypte, Senegal, Oekraïne en Uruguay – en de vijf permanente leden China, Frankrijk, Rusland, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten.

De vijf permanente leden worden gezien als de machtigste, omdat ze over elk besluit een veto kunnen uitspreken. Daarom kunnen de veranderingen in de Amerikaanse regering meer invloed hebben binnen de Veiligheidsraad dan de rotatie van niet-permanente leden.

Israël-Palestina

De aankomende president Donald Trump wierp wat die mogelijke verandering betreft al een schaduw vooruit in december, in reactie op een stemming bij de VN. De Verenigde Staten onthielden zich toen onverwacht van stemming bij de veroordeling van de Israëlische nederzettingenpolitiek op de Westelijke Jordaanoever, in plaats van een veto uit te spreken. ‘Na 20 januari zal het anders gaan bij de VN’, reageerde Trump kort daarna op Twitter.

‘Na 20 januari zal het anders gaan bij de VN’, reageerde Trump kort daarna op Twitter.

De Amerikaanse ambassadeur bij de VN, Samantha Power – lid van het kabinet-Obama – verdedigde de onthouding met de opmerking dat de Israëlische nederzettingenpolitiek in het gebied dat in 1967 werd bezet, de Israëlische veiligheid ondermijnt, onderhandelingen over een tweestaten-oplossing hindert en de vooruitzichten op vrede en stabiliteit in de regio uitholt.

Power zal naar verwachting na de inauguratie van Trump op 20 januari vervangen worden door de huidige gouverneur van South Carolina, Nikki Haley.

Zweden

De Zweedse ambassadeur bij de VN, Olof Skoog, stelde eerder echter dat de politieke implicaties van de machtswisseling in de VS voor de Veiligheidsraad geen grote gevolgen hoeven te hebben. ‘Ik heb met niemand van de aankomende regering van president Trump gesproken, maar ik verwacht dat ze, als ze eenmaal hier zijn, zullen zien dat het werk wat wij hier doen in het belang van de Verenigde Staten is’, zei hij dinsdag tegen journalisten.

Skoog noemde Power een krachtige stem en iemand met wie hij veel inzichten deelde. Hij zei ook een werkrelatie te hebben met Haley, maar ging niet in op mogelijke veranderingen ten aanzien van het Israëlisch-Palestijnse standpunt binnen de raad.

Zweden heeft de staat Palestina officieel erkend, wat botst met Trumps pro-Israëlische standpunt.

Kernwapens

De Italiaanse premier Paolo Gentiloni zei te hopen dat Italië het Israëlisch-Palestijnse conflict “hoog op de agenda van de Verenigde Naties” kan krijgen tijdens de maand waarin het land in november voorzitter is. Migratie uit het Midden-Oosten en Syrië is ook een kwestie die prioriteit heeft voor Italië, dat vertegenwoordigd wordt door ambassadeur Sebastiano Card.

Nieuw en ongebruikelijk is dat Italië de zetel deelt met Nederland, als gevolg van een impasse tijdens de stemming voor de laatste Europese zetel in de VN-Veiligheidsraad. Italië is niet-permanent lid in 2017, Nederland neemt die rol over in 2018.

Dit jaar is Kazachstan voor het eerst vertegenwoordigd in de VN-Veiligheidsraad. Het Centraal-Aziatische land, dat graag als grote internationale speler wordt gezien, wordt vertegenwoordigd door de voormalige ambassadeur in de Verenigde Staten, Kairat Umarov.

Kazachstan, dat onderdeel is van de Centraal-Aziatische Kernwapenvrije Zone, kan ook een ander perspectief binnenbrengen in de discussies in de Veiligheidsraad als het gaat om nucleaire non-proliferatie. De opmerkingen van de aankomende president Trump over kernwapens, wijzen erop dat dit onderwerp het komende jaar hoog op de VN-agenda kan belanden.

Vredesmissies

Als Latijns-Amerikaanse vertegenwoordiger volgde Bolivia Venezuela op. Het is voor het eerst sinds 1979 dat dat land weer vertegenwoordigd is. Ethiopië komt in de plaats van Senegal als Afrikaanse afgevaardigde in de raad. Het land levert met 8000 militairen een grote bijdrage aan VN-vredesmissies. In 2016 kreeg Ethiopië echter te maken met politieke instabiliteit binnen de eigen grenzen als gevolg van gewelddadige protestacties.

Zweden is voorzitter van de VN-Veiligheidsraad in januari. Skoog verklaarde dinsdag dat de prioriteiten voor deze maand Syrië, Zuid-Soedan en Congo zijn.

LEES OOK

Heinrich-Böll-Stiftung (CC BY-SA 2.0)
Nir Baram, zoon en kleinzoon van twee Israëlische Labour-ministers, wordt de grootste Israëlische schrijver van zijn generatie genoemd.
Hernán Piñera (CC BY-SA 2.0)
Carlsberg Group, een van de grootste bierbrouwers ter wereld, wordt helemaal klimaatneutraal tegen 2030.
going_down (CC BY-NC 2.0)
De Amerikaanse president Trump heeft gezegd dat de VS uit het klimaatakkoord stappen.
Visualhunt (CC0)
In de Duitse stad Bonn vindt de komende twee weken een internationale klimaatconferentie plaats, georganiseerd door de UNFCCC (het United Nations Framework Convention on Climate Change).