Kinshasa en Kigali slaan handen in elkaar

Nieuws

Kinshasa en Kigali slaan handen in elkaar

21 januari 2009

Rwandese troepen hebben dinsdag de grens met Congo overgestoken ter hoogte van Goma, in Noord-Kivu.

De troepenbeweging – VN-waarnemers spreken van 1500 à 2000 Rwandese soldaten – vormt een onderdeel van een overeenkomst tussen Congo en Rwanda, afgesloten in december, om gezamenlijk de strijd aan te gaan met de rebellen van de Forces Démocratique de Libération du Rwanda (FDLR).
Na jarenlange wederzijdse antipathie duidt deze zet op een nieuwe samenwerking tussen beide Centraal-Afrikaanse landen. De Rwandezen zouden een mandaat hebben gekregen om de Hutu-rebellen van de FDLR, die na de Rwandese genocide in 1994 naar Congo waren gevlucht, te ontwapenen en te repatriëren. Een geschatte 6000 rebellen zouden nog in de regio verblijven. “We hebben het Rwandese leger hiertoe uitgenodigd”, verklaarde minister van Informatie, Lambert Mende Omalanga, in een onderhoud met het Franse persbureau AFP in Kinshasa.

Congolees opperbevel

In een gesprek met Reuters verduidelijkte Omalanga: “De operaties beginnen. We hebben Rwandese officieren met hun veiligheidscontingent uitgenodigd. Zij zijn waarnemers… Er wordt voorzien dat de operaties om de FDLR te ontwapenen tien tot vijftien dagen zullen duren”. Omalanga’s Rwandese ambtsgenoot, Louis Mushikiwabo, verklaarde dat de Rwandese strijdkrachten zullen opereren onder Congolees opperbevel. “Dit is het resultaat van recente intense en ernstige inspanningen – zowel diplomatiek als militair – om vrede en stabiliteit naar de regio te brengen”, zo liet hij weten aan Reuters.
 De aanwezigheid van de FDLR in Oost-Congo ligt aan de basis van de instabiliteit in de regio sedert het midden van de jaren negentig. Tijdens dat decennium viel Rwanda het grote buurland tweemaal binnen, zogenaamd om deze rebellenbeweging te bestrijden. Analisten benadrukken echter dat deze wapenfeiten ook kunnen worden gemotiveerd door de enorme minerale rijkdommen in het conflictgebied en de winstgevende ontginning ervan door zowat alle betrokken partijen.
Ondertussen hebben de Congolese Tutsi-rebellen van de Congrès National pour la Défense du Peuple (CNDP) Congolese regeringstroepen toegelaten de frontlijn ten noorden van Goma over te steken. Dit zou erop kunnen duiden dat ook de CNDP-rebellen hun conflict met Kinshasa, dat een humanitaire ramp had teweeggebracht, hebben beëindigd. Door de beweging van het Rwandese regeringsleger naar Rutchuru, een stad nabij Goma die in handen is van de CNDP-rebellen, speculeren buitenlandse waarnemers op een samensmelting van beide legers.

MONUC is niet betrokken geweest bij het plannen van de operatie en neemt er evenmin aan deel.

MONUC ontkent steun

Omalanga verklaarde dat de gezamenlijke operatie bovendien wordt gesteund door de VN-vredesmacht, MONUC. MONUC-woordvoerder, Jean-Paul Dietrich, ontkent dit echter: “MONUC is niet betrokken geweest bij het plannen van de operatie en neemt er evenmin aan deel”. Het Congolese leger heeft bovendien MONUC-patrouilles aan de frontlijn geblokkeerd en belet het humanitaire organisaties om het rebellengebied, waar Congolese en Rwandese strijdkrachten de strijd zouden aangaan met de Rwandese rebellen, te betreden.
“Dit gedrag is onaanvaardbaar”, liet Dietrich weten, niet in het minste omdat de gevechten opnieuw wreedheden ten aanzien van burgers met zich mee kunnen brengen. “MONUC gelooft dat we rekening moeten houden met de bescherming van de burgers en het respecteren van de humanitaire wetgeving”, zo voegde hij er aan toe.
Hoewel de Rwandees-Congolese samenwerking wordt voorgesteld als een internationale inspanning, is de intocht van Rwandese troepen niet zonder politieke risico’s voor de Congolese president Joseph Kabila. De Congolese krant Le Potentiel ziet de geschiedenis zich herhalen. Ze ziet niet in waarom Rwanda, na eerdere pogingen in de jaren negentig, er nu wel in zou slagen de Hutu-rebellen te neutraliseren en te repatriëren.
Het CNDP slaagde hier evenmin in. In de plaats zijn acties te concentreren op de FDLR, richtte deze zich voornamelijk op het Congolese regeringsleger. Volgens de krant zou het ook geen toeval zijn dat het Rwandese leger zich nu installeert in Masisi en Rutshuru, een zeer rijke zone.
Vanwege de gebrekkige planning van de militaire inspanningen en de nalatigheid om de internationale gemeenschap te consulteren vrezen diplomatieke en VN-bronnen voor een nieuwe humanitaire crisis.