Klimaat treft wereldhandel in voedsel op cruciale knooppunten

Veertien flessenhalzen van de wereldwijde voedselvoorziening lopen in toenemende mate gevaar door de klimaatverandering. Dat blijkt uit een rapport van de Britse denktank Chatham House. 

Darren Puttock (CC BY-NC-ND 2.0)

Het Suezkanaal is een van de knooppunten waardoor een groot deel van de wereldwijde handel in voeding verloopt.

Een groot deel van de wereldwijde handel in voeding verloopt via een klein aantal kritieke knooppunten zoals het Suezkanaal, spoorlijnen of wereldhavens. Maar er is niet voldoende aandacht voor de strategische risico’s waaraan die knooppunten blootstaan, waarschuwt het rapport.

De infrastructuur is er vaak al verouderd en kan moeilijk op tegen de natuurrampen die de klimaatverandering met zich meebrengt. En naast stormen, overstromingen en hittegolven stijgt ook de kans op gewapende conflicten die de knooppunten bedreigen.

Grote impact

Een snelle stijging van de voedselprijzen kan tot grote onlusten en conflicten leiden.

Als een of meerdere knooppunten lamgelegd of beschadigd worden, kan dat ernstige gevolgen hebben voor de wereldwijde voedselvoorziening. Dat zou in sommige regio’s een snelle stijging van de voedselprijzen met zich meebrengen, en kan zo tot grote onlusten en conflicten leiden.

‘We hebben het hier over een aanzienlijk deel van de wereldwijde voedselvoorziening die vertraagd of gestopt kan worden’, zegt Laura Wellesley, een van de auteurs van het rapport. ‘En wat met name zorgwekkend is, is de grote kans dat problemen met een of meer knooppunten samenvallen met mislukte oogsten – dan wordt het echt ernstig.’

Nu al problemen

Uit het rapport blijkt dat de knooppunten nu al aanzienlijke problemen ondervinden. De Amerikaanse waterwegen en spoorlijnen, die een derde van het maïs en graan in de wereld vervoeren, werden vorig jaar getroffen door overstromingen en in 2012 door een hittegolf die treinen deed ontsporen.

Ook belangrijke zeeroutes lopen gevaar. Het Panamakanaal krijgt te maken met droogte en het Suezkanaal met zandstormen. Op de Braziliaanse wegen, cruciaal voor de soja-export, raakten dit  jaar al drieduizend vrachtwagens vast in de modder na hevige regenval, en de zuidelijke havens werden gesloten na stormen en overstromingen. Het enige knooppunt dat nog niet geraakt is, is de Straat van Gibraltar.

Gigi Ibrahim (CC BY 2.0)

Een tekort aan graan heeft mede tot de Arabische Lente geleidt. Een graffiti langs de straten van Caïro schildert een activist af die revolutie uitschreeuwt, Caïro 2011.

Arabische Lente

Vooral het Midden-Oosten en Noord-Afrika zijn erg kwetsbaar, stelt het rapport, omdat daar de afhankelijkheid van ingevoerd voedsel het grootst is. Dat bleek in 2010 nog, toen een hittegolf in Rusland de uitvoer van graan in gevaar bracht en zo mee tot de Arabische Lente leidde.

Andere landen die erg veel gevaar lopen, zijn Ethiopië, Kenia, Tanzania en Soedan, maar ook rijke landen: driekwart van de Japanse invoer van graan verloopt via het Panamakanaal. Ook China is een grote importeur, maar het land heeft al inspanningen gedaan om de afhankelijkheid van de knooppunten te verminderen, onder meer via nieuwe aanvoerroutes.

LEES OOK

Chuck Coker (CC BY-ND 2.0)
De 47 armste landen in de wereld hebben grote moeite met het verbeteren van hun elektriciteitsvoorzieningen, een van de Duurzame Ontwikkelingsdoelen voor 2030.
Welcome Collection (CC0)
De Internationale Arbeidsorganisatie (ILO) heeft opnieuw het besluit uitgesteld om de banden met de tabaksindustrie te verbreken.
Brookings Institution (CC BY-NC-ND 2.0)
De Britse econoom Lord Nicholas Stern (London School of Economics) breekt een lans voor een eerlijke CO2-prijs.
Edwin Leong (CC BY-SA 2.0)
Lobbyisten en sponsors speelden een grote rol tijdens de afgelopen klimaatconferentie in Bonn en eerdere klimaatgesprekken. Met name de energiesector roert zich krachtig.