VN waarschuwen voor het gevaar van internetmonopolies in ontwikkelingslanden

Ontwikkelingslanden moeten macht internetgiganten inperken

Merrill College of Journalism Press Releases CC BY-NC 2.0

 

Ontwikkelingslanden moeten regels opstellen voor de digitale economie, zeggen economen Jomo Kwame Sundaram en Anis Chowdury. Zo niet zullen de voordelen daarvan waarschijnlijk beperkt blijven tot enkele succesvolle monopolisten.

Een recent rapport van de Verenigde Naties waarschuwt dat de mogelijke voordelen voor ontwikkelingslanden verloren dreigen te gaan aan een kleine groep succesvolle first movers als die een digitaal monopolie kunnen opleggen.

Volgens het Trade and Development Report 2018, met als ondertitel Power, Platforms and the Free Trade Delusion, moeten ontwikkelingslanden meer investeren in digitale infrastructuur, en zich buigen over eigendom, beheer en gebruik van data.

Er is beleid nodig voor succesvolle integratie in de wereldwijde digitale economie. Voor sterkere concurrentie en wetgeving is bovendien multilaterale samenwerking nodig.

Big data

“Lichte” regelgeving heeft het voor grote bedrijven mogelijk gemaakt om toezicht grotendeels te omzeilen, alleen uit te breiden in lucratieve gebieden en de invloed van beleidsmakers te beperken. Digitale monopolies kunnen op deze manier op winstgevende wijze data ‘minen’ en verwerken.

Van de 25 grote technologiebedrijven zijn er 14 te vinden in de Verenigde Staten, 3 in de EU, 3 in China, 4 in andere Aziatische landen en 1 in Afrika. In 2015 hadden de drie grootste Amerikaanse technologiebedrijven een gemiddelde beurswaarde van meer dan 400 miljard dollar. In China was dat 200 miljard dollar, in andere Aziatische landen 123 miljard, in Europa 69 miljard en in Afrika 66 miljard.

Apple is het eerste bedrijf met een waarde van meer dan 1000 miljard dollar, vergelijkbaar met de gecombineerde economische productie van Saoedi-Arabië en Zuid-Afrika.

Apple werd recent het eerste bedrijf in de wereld met een waarde van meer dan 1000 miljard dollar, vergelijkbaar met de gecombineerde economische productie van Saoedi-Arabië en Zuid-Afrika.

Dergelijke concentratie en marktdominantie leiden tot lucratieve opbrengsten voor de grote spelers in de sector. De winstmarge van Amazon groeide bijvoorbeeld van 10 procent in 2005 naar 23 procent in 2015. Bij Alibaba was dat 10 procent in 2011 en 32 procent in 2015.

Deze trends zijn grotendeels een gevolg van het gebruik en de verkoop van data. Digitale platforms gebruiken hun controle over data om transacties te organiseren langs waardeketens. Als gevolg van netwerkeffecten kunnen deze platforms hun ecosysteem uitbreiden op basis van feedbackprocessen.

De macht die ze hebben op de datamarkt, leidt tot verlies van concurrentie. Als het gaat over de hype rond big data en de datarevolutie, moeten we dus voorzichtig zijn. Het gaat bij deze bedrijven zelden om inclusieve ontwikkeling, vooral als het aan de markt wordt overgelaten of er sprake is van “zelfregulering.”

Ik ben proMO*

Met MO* zorgen wij voor écht nieuws over echte mensen in heel de wereld. Wil je ook ons unieke journalistieke project mogelijk maken? Word dan proMO*. Als proMO* word je lid van onze community, mag je gratis naar al onze events en kan je in dialoog gaan met onze journalisten. Je bent proMO* voor € 4/maand of € 50/jaar.

Geweldig! Ik word proMO*

Digitale democratie?

Het Trade en Development Report pleit voor een actief beleid tegen praktijken bij digitale platforms die de concurrentie ondermijnen of misbruik maken van data. Mededingings- en concurrentiebeleid, dat zich historisch gezien richt op markstructuur en -gedrag, richt zich steeds nadrukkelijker op het maximaliseren van het nut voor de consument, met behulp van prijsmaatregelen.

In onze steeds digitaler wordende wereld, ontvangen consumenten diensten in ruil voor het afstaan van hun data. Ze doen dat gratis, ze worden er niet voor betaald. Het beheer en gebruik, en ook misbruik, van die data maakt winstgevende activiteiten mogelijk.

Het beleid zou erop gericht moeten zijn dergelijke praktijken beter te reguleren, en de macht te breken van grote bedrijven die verantwoordelijk zijn voor markconcentratie. De monopolistische tendens in de digitale wereld moet aangepakt worden, en ook de mogelijkheid van bedrijven om die dominantie uit te buiten. De recente maatregelen van de Europese Unie tegen Google zijn daar een voorbeeld van.

Digitalisering en ontwikkeling

Voor ontwikkelingslanden zijn de uitdagingen om ontwikkeling te stimuleren door digitalisering groter. Sommige landen werken al aan digitale capaciteit en infrastructuur. Maar in de meeste gevallen zijn de data eigendom van degenen die ze verzamelen en opslaan, in de meeste gevallen grote platforms. Zij hebben de volledige en exclusieve rechten daarover.

Nationaal databeleid moet gericht zijn op vier belangrijke kwesties: wie is de eigenaar van data, wie mag gegevens verzamelen en gebruiken, en op welke voorwaarden?

Nationaal databeleid moet gericht zijn op vier belangrijke kwesties: wie is de eigenaar van data, wie mag gegevens verzamelen en gebruiken, en op welke voorwaarden? Ook speelt een vraag op het gebied van datasoevereiniteit: welke data mogen het land verlaten en vallen niet onder binnenlandse wetgeving? Zuid-zuidsamenwerking en regionale samenwerking kan kleine ontwikkelingslanden helpen om hun digitale vaardigheden, capaciteit en mogelijkheden te verbeteren.

Ontwikkelingslanden moeten strategieën implementeren op het gebied van datalokalisering, dataflowmanagement, technologietransfers en douaneheffingen op elektronische transmissie.

De internationale gemeenschap begint nog maar net met de discussie over regulering en de verbetering daarvan. Er is nog geen overeenstemming bereikt bij de Wereldhandelsorganisatie en andere multilaterale instellingen.

Een premature aanvaarding van regels met impact op lange termijn, in een digitale wereld die snel verandert, moet vermeden worden, vooral waar grote zakelijke belangen spelen die vaak de voorwaarden bepalen voor de discussie.

Ik ben proMO*

Nu je hier toch bent

Om de journalistiek van MO* toekomst te geven, is de steun van elke lezer meer dan ooit nodig. Vind je dat in deze tijden van populisme en nepnieuws een medium als MO* absoluut nodig is om de waarheid boven te spitten? Word proMO*.

Wil je bijdragen tot de mondiale (onderzoeks)journalistiek in het Nederlandstalig taalgebied? Dat kan, als proMO*.

Wil je er mee voor zorgen dat de journalistiek van MO* mogelijk blijft en, ondanks de besparingspolitiek, verder uitgebouwd wordt? Dat doe je, als proMO*.

Je bent proMO* voor € 4/maand of € 50/jaar.

Word proMO* of Doe een gift