In Zuid-Soedan is humanitaire hulp weigeren een oorlogsstrategie

EU/ECHO/Malini Morzaria (CC BY-SA 2.0)

Vluchtelingen in Zuid Soedan.

‘Om je hulpgoederen te mogen leveren moet je zitpenningen betalen aan de regering en aan de oppositie’, vertelde een hulpverlener me tijdens een bezoek aan Zuid-Soedan. ‘Er zijn luchthaventaksen om gebruik te mogen maken van de landingsbaan; om meer dan 100 dollar cash geld in te voeren is een autorisatie van ten minste vijf verschillende ministeries vereist. Als je alle nodige documenten verzameld hebt zullen ze zeggen dat er iets ontbreekt of dat er iets is veranderd.’

Dit zijn slechts enkele voorbeelden van getuigenissen van humanitaire krachten en gezondheidswerkers over de hindernissen die de regering van Zuid-Soedan heeft gecreëerd om te voorkomen dat zij hun essentiële werk in een conflictgebied kunnen doen. Regeringsfunctionarissen - en de oppositie - hebben schaamteloos humanitaire hulp ontzegd, waardoor burgers geen toegang hebben tot essentiële diensten en hulporganisaties niet kunnen functioneren.

De strategie wordt gebruikt als een oorlogstactiek en leidt tot ziekte, letsel en dood.

750 keer humanitaire hulp ontzegd

In een nieuw rapport toont Watchlist on Children and Armed Conflict aan dat in 2016 en 2017 minstens 750 incidenten te maken hadden met het ontzeggen van humanitaire hulp, vaak door toedoen van de autoriteiten.

In tientallen interviews met hulpverleners, gezondheidswerkers en medewerkers van ngo’s in Zuid-Soedan en buurland Oeganda, hoorde ik over de vele verontrustende stappen die door de regeringen worden genomen om deze mensen de pas af te snijden.

De afgelopen jaren heb ik soortgelijke situaties waarbij hulp wordt verhinderd onderzocht in Jemen en Afghanistan. Mijn conclusie is dat de reikwijdte van dit soort praktijken ongezien is in Zuid-Soedan.

Vergunningen en registraties

In maart 2017 dreef de overheid de prijs voor een werkvergunning voor buitenlanders op van 100 naar een onthutsende 10.000 dollar. Twee maanden later werden ook de registratiekosten voor internationale ngo’s verhoogd van 2000 naar 3500 dollar.

Regeringsmedewerkers kwamen ook tussenbeide bij de werving van personeel voor ngo’s. Soms stelden ze hun veto over bepaalde kandidaten.

Regeringsmedewerkers kwamen ook tussenbeide bij de werving van personeel voor ngo’s door hun personeelslijsten op te vragen en zelfs door present te zijn op sollicitatie-interviews. Soms stelden ze hun veto over bepaalde kandidaten.

Eisen rond vergunningen en registraties worden voortdurend gewijzigd wat het voor personeel van hulporganisaties moeilijker maakt om te kunnen reizen voor hun werk.

‘De overheid heeft minstens drie keer nieuwe nummerplaten, nieuwe rijbewijzen en andere registratieformulieren ingevoerd’, vertelde een humanitaire hulpverlener. ‘Ze kondigen de nieuwe procedure aan op donderdag en zetten je op vrijdag aan de kant van de weg en laten je een boete betalen.’

Dit vindt allemaal plaats in een land dat de humanitaire hulp ontzettend hard nodig heeft. Volgens gegevens van het VN-agentschap voor Humanitaire Zaken (OCHA) zijn sinds december 20 procent van de 1900 ziekenhuizen in Zuid-Soedan gesloten en de helft van de gezondheidsinstellingen die nog functioneren doen dat met een heel beperkte capaciteit.

Geen toegang tot zorg

Strijdende partijen zijn verantwoordelijk voor minstens vijftig aanvallen op medische instellingen in 2016 en 2017 – eveneens een oorlogsstrategie en een wrede manier om te voorkomen dat burgers toegang krijgen tot zorg. Als gevolg hiervan houden ondervoeding, cholera en hongersnood belangrijke delen van het land in de greep.

De strategie achter deze acties is helder: het is een deel van het oorlogsarsenaal. De regering is erin geslaagd om de slagkracht van humanitaire organisaties te verkleinen en een al schrijnende situatie voor burgers nog ellendiger te maken. Humanitaire organisaties doen altijd belangrijk werk, maar in Zuid-Soedan is hun werk essentieel, omdat het veel verder gaat dan het klassieke mandaat om noodhulp te verlenen.

Volgens OCHA hebben humanitaire organisaties sinds 2013 tot 80 procent van alle gezondheidszorg in het land verstrekt.

In totaal vier miljoen mensen zijn ontheemd in Zuid-Soedan. Van hen zijn 85 procent vrouwen en kinderen.

Zoals vaak het geval is in conflictgebieden, worden vooral kinderen en vrouwen getroffen door deze oorlogstactiek. In totaal vier miljoen mensen zijn ontheemd in Zuid-Soedan. Van hen zijn 85 procent vrouwen en kinderen.

Onze organisatie Watchlist roept de Zuid-Soedanese regering dringend op om haar verplichtingen na te komen en ongehinderde toegang tot humanitaire hulp mogelijk te maken. Een onafhankelijke instantie zou de incidenten rond het verhinderen van hulp moeten onderzoeken en de procedures voor ngo’s en hun medewerkers moeten duidelijk en transparant zijn.

Verraderlijke oorlogstactiek

Zelfs in oorlogstijd zijn er regels die moeten worden gevolgd. Ze zijn ontworpen om de impact van oorlog op kinderen, vrouwen en burgers in het algemeen te beperken en de meest kwetsbaren te verzekeren van humanitaire steun. De regering van Zuid-Soedan heeft deze regels schaamteloos overtreden en het leven van haar eigen burgers in gevaar gebracht.

De internationale gemeenschap moet onmiddellijk actie ondernemen en een einde maken aan deze verraderlijke oorlogstactiek die al verwoestende gevolgen heeft gehad voor de kinderen in Zuid-Soedan.

Christine Monaghan is onderzoeksmedewerkter bij Watchlist on Children and Armed Conflict, een organisatie die opkomt voor de rechten van kinderen in conflictgebieden. De organisatie met standplaats New York tracht geweld tegen kinderen onder de aandacht te brengen en te beëindigen.

Ik ben proMO*

Nu je hier toch bent

Om de journalistiek van MO* toekomst te geven, is de steun van elke lezer meer dan ooit nodig. Vind je dat in deze tijden van populisme en nepnieuws een medium als MO* absoluut nodig is om de waarheid boven te spitten? Word proMO*.

Wil je bijdragen tot de mondiale (onderzoeks)journalistiek in het Nederlandstalig taalgebied? Dat kan, als proMO*.

Wil je er mee voor zorgen dat de journalistiek van MO* mogelijk blijft en, ondanks de besparingspolitiek, verder uitgebouwd wordt? Dat doe je, als proMO*.

Je bent proMO* voor € 4/maand of € 50/jaar.

Word proMO* of Doe een gift