Seppe Nobels, chef en bezieler van Instroom: ‘Onrecht heb ik altijd gezien als iets dat gewoon niet klopt’

In restaurant Instroom werk je met nieuwkomers en vluchtelingen die hun talenten achter het fornuis kunnen doen groeien. Hoe gaat dat in zijn werk?

Seppe Nobels: ‘Een vijftal jaar geleden had ik een eerste culinair project met anderstalige nieuwkomers in Antwerpen Centrum en nadien in mijn geboortestad Mechelen. Ondertussen zitten we met het restaurant net op een nieuwe locatie op Antwerpen Linkeroever.’

‘Ik houd eraan om telkens na twee à drie jaar te verhuizen om met Instroom nieuwe mensen uit de regionale opvangcentra te kunnen bereiken.’

‘Ik ben altijd op zoek naar toptalent in de keuken. Vaak zijn dat personen die in eigen land een hoger diploma behaalden maar hier niet kunnen of mogen werken. Maar evengoed ga ik op zoek naar talent bij mensen die het gewoon moeilijk hebben of die ziek zijn, zoals bijvoorbeeld te zien in Restaurant Misverstand waar we mensen met jongdementie portretteren.’

‘Om mee te draaien in Instroom leid ik mijn mensen gedurende zes tot acht maanden op en dan kunnen zij mee in een restaurantkeuken en later ook doorstromen naar de arbeidsmarkt. Mijn medewerkers komen momenteel uit Eritrea, Afghanistan, Somalië, Syrië, Oekraïne en Venezuela. Ik vind geschikte kandidaten via Fedasil die mensen met een passie voor koken naar mij doorverwijzen, maar ook het Rode kruis en justitie tippen mensen met een passend profiel. Verder hebben we in het verleden bijvoorbeeld ook via Payoke vrouwen een kans gegeven om hier een leven op te bouwen, weg van de prostitutie.’

‘Als je het haalt om vanuit Eritrea naar hier te geraken, heb je eigenlijk de Lotto al gewonnen, maar dat wil niet zeggen dat velen het soms moeilijk hebben op de werkvloer, bijvoorbeeld omdat ze hebben vernomen dat hun geboortedorp belegerd wordt. Dat is voor hen de realiteit van het leven en dan is het belangrijk om daar aandacht aan te geven. Ik herinner me een Afrikaanse dame die drie kinderen verloren had en op een dag in de keuken een stuk vlees te ver had laten bakken, waarop ik het in de vuilbak smeet. Zij sprong daar achter aan en begon te huilen. Ze vertelde me dat haar kinderen waren omgekomen van de honger. Dan is het nodig om te luisteren naar haar verhaal maar evengoed om te vertellen dat wij daar in Vlaanderen anders over kunnen denken. Natuurlijk vallen de stipjes of schuimpjes op het bord daar even bij in het niets, maar toch mag je alsnog verlangen om dat bord naar een hoger niveau te tillen. Dat is ook hun verdienste.’

Je stimuleert je medewerkers uit landen als Syrië, Eritrea of Venezuela om hun culinaire herinneringen in gerechten te integreren met lokale ingrediënten en Belgische culinaire kennis. Hoe belangrijk is dat?

Seppe Nobels: ‘Elk gerecht is een herinnering aan hun thuisland, maar met honderd procent lokale producten van onze boeren. Ik ga daarvoor in dialoog met mijn mensen. Ongeacht uit welk land ze komen, of ze een dictator zijn ontvlucht, honger of oorlog, vraag ik hen hun recepten te delen. Dan proberen we die te vertalen naar lokale ingrediënten van het seizoen. Op die manier komen we tot hele mooie bereidingen. In veel van de landen van mijn medewerkers is de situatie zo dat er schaarste is of er te weinig middelen zijn om met veel verschillende of hoogstaande ingrediënten te koken. Een hele uitdaging om dat te vertalen naar gerechten van hoog culinair niveau, want daar sta ik op. Vaak spelen groenten de hoofdrol in hun traditionele keukens. Op die manier zetten we bij Instroom een heel aantal nieuwe, vegetarische topgerechten op de kaart.’

Hoe is het gekomen dat jij je zo verregaand engageert voor een meer menselijke en meer rechtvaardige wereld?

Seppe Nobels: ‘Het zat altijd al in mij om mensen die het moeilijk hebben het niet nog moeilijker te maken, maar hen te proberen helpen. Onrecht heb ik altijd gezien als iets dat gewoon niet klopt. Wie bepaalt welk kind legaal is en welk kind niet? Dat doet me denken aan het onderscheid dat gemaakt wordt tussen kruid en onkruid. Wie bepaalt dat? In de natuur heeft alles een reden, het is allemaal van belang. Door in vakjes te gaan verdelen is er veel fout gegaan. Ik kies ervoor om in mensen te geloven, om dromen waar te maken en te geloven in hun toekomst. Dat is zoveel belangrijker dan hen maanden, soms jaren te laten zitten in een opvangcentrum. The only nation is imagination. Die quote heb ik gekozen om in 2026 rond te werken en er ons team mee te inspireren.’

‘Heeft engagement al altijd in mij gezeten? Ik was alleszins een kind dat diep geraakt kon worden door onrecht. Zo herinner ik me nog goed hoe ondersteboven ik was van het verlies van een schoolkameraadje, we zaten samen aan een bank in de klas. Toen er in Mechelen een McDonalds opende gingen wij er een kijkje nemen. Die jongen mocht van zijn vader niet mee omdat het eten niet halal was. Hij heeft er niet beter op gevonden om op een avond via zijn raam te ontsnappen, op de fiets te springen en naar het hamburgerrestaurant te rijden. Op een druk kruispunt werd hij opgeschept door een auto en was op slag dood. Ik kon niet geloven dat je door cultuur en geloofsovertuigingen gekke toeren moet uithalen om iets te doen wat voor een ander de normaalste zaak is. Ik voelde dit al jong aan als een vorm van onrecht.’

‘Verder groeide ik op in Mechelen, een stad die ik van een grauwe plek in de jaren ’80, het Chicago aan de Dijle zei men wel eens, onder het beleid van Bart Somers heb zien opbloeien naar een bruisende, mooie en diverse stad. Dat soort zaken geven mij hoop en die potentie, of het nu van steden of van mensen is, draag ik hoog in het vaandel.’