AI-charter MO* / Wereldmediahuis vzw

Artificiële intelligentie (AI) zal een steeds grotere rol spelen in ons dagelijks leven. Ook in de media en de journalistiek is AI niet meer weg te denken. Tegelijk roept de snelle opmars ervan heel wat vragen op, zoveel zelfs dat paus Leo XIV er zijn eerste encycliek aan wijdde.

Hoe zorgen we ervoor dat de redactie van MO* artificiële intelligentie op een transparante, ecologisch verantwoorde en vooral menselijke manier wordt ingezet?

1. Menselijke controle en verantwoordelijkheid

MO* maakt gebruik van AI. Niet om teksten of beelden uit het niets te genereren, wel als ondersteuning van ons journalistiek werk. AI is een hulpmiddel, geen auteur. Dat houdt in dat commerciële of redactionele communicatie altijd onderworpen is aan menselijke controle en menselijk toezicht.

De verantwoordelijkheid blijft liggen bij een mens (individuele medewerkers, freelancers en andere partners). Het is diens verantwoordelijkheid om de resultaten van het eventuele gebruik van AI kritisch te bekijken en te evalueren. Daarnaast draagt de hoofdredactie de verantwoordelijkheid om het werk van medewerkers kritisch te bevragen over het (mogelijke) gebruik van AI.

Concreet betekent dit dat elke stap in onze processen onderbouwd en gevalideerd wordt door een menselijke tussenkomst. Redactionele keuzes worden autonoom door mensen gemaakt, in overeenstemming met de deontologische Code van de Raad voor de Journalistiek.

2. Integriteit, authenticiteit en transparantie

De Code van de Raad voor de Journalistiek bepaalt dat transparant moet worden vermeld als een nieuwsitem of een onderdeel van het informatieaanbod geheel of gedeeltelijk tot stand is gekomen via geautomatiseerde processen.

MO* zal steeds expliciet vermelden wanneer geautomatiseerde AI-processen bijdroegen aan de totstandkoming van een artikel, bijvoorbeeld wanneer grote datasets werden geanalyseerd met behulp van AI. Omdat dit soort toepassingen en de werkwijze van auteur tot auteur en artikel tot artikel kan verschillen vermelden we de precieze werkwijze en de gebruikte tool(s) bij het specifieke artikel waarin dit van toepassing is.

Indien het enkel gaat om de vertaling van anderstalige teksten in een researchfase voor een artikel, de transcriptie van een interview, of de eerste tekstcorrectie van een artikel dat vóór de menselijke eindredactie plaatsvindt, vermelden we dat niet expliciet. Dergelijke technische toepassingen beschouwen we als een louter ondersteunende functie in het journalistieke proces. Ze helpen de journalist bij het verzamelen en analyseren van informatie, maar de inhoud zelf wordt steeds kritische geanalyseerd en verwerkt door de journalist zelf. We delen in dit charter mee om welke precieze toepassingen het gaat.

Menselijke authenticiteit en creativiteit blijft de basis van MO*. Ook als onze redactie gebruikt maakt van geautomatiseerde processen, is dat enkel en alleen ter ondersteuning van het werk. Niets wordt verwerkt of gepubliceerd zonder controle van onze medewerkers.

Onze lezers, subsidiegevers, partners en lidorganisaties hebben recht op duidelijkheid over hoe de inhoud van MO* tot stand komt. Daarom communiceren we op elk ogenblik transparant over het gebruik van AI wanneer het verder gaat dan transcriptie, vertaalwerk of technische ondersteuning bij beeldbewerking.

Waar nodig kunnen we extra toelichting verschaffen over:


• Waarom AI wordt ingezet; 


• welke bronnen worden gebruikt; 


• welke menselijke controle heeft plaatsgevonden;


• welke technische beperkingen of risico’s relevant zijn.

3. Toepassingen

MO* genereert nooit teksten en beelden met generatieve AI (GenAI). Dat is de tak van AI die zelf originele content creëert op basis van getrainde data.

Alle teksten worden geschreven en nagelezen door mensen. Als AI wordt gebruikt, beperkt zich dat alleen tot transcriptie van audio naar tekst, vertalingen, hulp bij data-analyse en een eerste tekstcorrectie. MO* heeft geen enkele intentie om in de nabije of verre toekomst eindredactie te vervangen door AI. De laatste blik op elke journalistieke productie van MO* is er altijd een van een mens.

Alle foto’s die MO* gebruikt, zijn altijd authentieke beelden. Het gaat om beelden die vallen onder Creative Commons-licenties via betrouwbare bronnen, waarvoor we toelating krijgen van fotografen zelf of die worden aangekocht via freelance journalisten en fotografen of bij persagentschappen. Bij fotobewerking geldt dat we nooit een bewerking uitvoeren die de inhoud van het beeld wijzigt.

Ook voor illustraties en grafische vormgeving is menselijke creatie steeds de basis. AI-tools die ingebed zitten in programma’s zoals Adobe of Canva kunnen wel worden aangewend om dit werk technisch te ondersteunen. In dat geval vermelden we dit niet expliciet bij een illustratie.

Een voorbeeld hiervan: columns worden gepubliceerd met bewerkte en originele portretfoto's van de auteur in kwestie. De grafische vormgeefster van MO* ontwierp de bewerking en de visuele lijn volledig handmatig. AI wordt in dit geval enkel gebruikt om de achtergrond van portretfoto's te verwijderen en een vast terugkerend format te creëren.

Indien AI ruimer wordt ingezet voor illustratiewerk of beeldbewerking, wordt het volgende logo met/zonder tekst aan het beeld toegevoegd:

Er is slechts één uitzondering waarop GenAI gepubliceerd kan worden bij MO*: wanneer het dient ter illustratie van wat GenAI kan maken.

MO* onderzoekt of en hoe AI-toepassingen het aanbod voor onze lezers kunnen diversifiëren. Dat kan zich bijvoorbeeld vertalen in audiotranscriptie van onze artikels met AI-stem of syntheses boven lange artikels. Indien dergelijke toepassingen worden uitgewerkt, zal er steeds melding gemaakt worden van het gebruik van AI.

4. Eerlijkheid, diversiteit en respect

AI mag geen sociaal of cultureel vooroordeel versterken. Daarom let MO* op voor impliciete vooroordelen in datasets, prompts of resultaten. MO* is zich ervan bewust dat AI wordt getraind met data die al door de mens bevooroordeeld kunnen zijn en die vaak bestaande maatschappelijke machtsstructuren reproduceren.

Prompts worden zorgvuldig opgesteld, en de output wordt altijd door de journalist gecontroleerd op diversiteit, culturele gevoeligheid en inclusiviteit.

5. Duurzaamheid en proportionaliteit

Technologische innovatie gaat samen met ecologische verantwoordelijkheid. AI-toepassingen vergen computercapaciteit en energie. MO* gebruikt AI alleen waar dit daadwerkelijk waarde toevoegt.

6. Juridische kader

Het gebruik van AI-tools gebeurt met naleving van alle relevante juridische verplichtingen, en met respect voor de intellectuele eigendomsrechten, persoonlijkheidsrechten en privacy van eenieder.

MO* gebruikt enkel AI-tools en leveranciers die duurzaam en transparant omgaan met dataverwerking. MO* verbindt zich ertoe om geen persoonsgegevens (van onder andere contacten, abonnees, ...) via AI-tools te verwerken, tenzij contractuele afspraken met de leverancier van de tool garanderen dat dergelijke gegevens niet bewaard worden op externe servers en niet gebruikt worden om AI-modellen te trainen.

Onze journalisten verbinden zich ertoe de richtlijnen van de Raad voor de Journalistiek na te leven (Nieuwe richtlijn over het gebruik van artificiële intelligentie in de journalistiek | Raad voor de Journalistiek).

MO* is niet aansprakelijk voor het (foutief) gebruik van AI door derden, zoals in advertenties die op MO.be of in MO*Magazine verschijnen.

7. AI-geletterdheid

AI zal de komende jaren blijven evolueren. MO* engageert zich om deze ontwikkelingen nauwgezet op te volgen en actief kennisdeling te bevorderen via:

• opleidingen en workshops over AI-vaardigheden;


• overlegfora om best practices te delen;


• samenwerking met onderwijs- en onderzoeksinstellingen.

We zorgen ervoor dat onze medewerkers de gebruikte AI-tools begrijpen (doel, functionaliteiten, beperkingen, juridische context). Ook zorgen we ervoor dat onze medewerkers blijven leren over nieuwe AI-technologieën, gebruiksvoorwaarden en hoe ze bepaalde taken kunnen verbeteren.

8. Evaluatie en toekomst

Dit charter wordt jaarlijks geëvalueerd en zo nodig aangepast, rekening houdend met onder andere technologische ontwikkelingen, nieuwe Europese en Belgische wetgeving of belangrijke beslissingen van hoven en rechtbanken.