‘Historisch’ Oceaanverdrag beschermt derde van de oceanen

De volle zee is het gebied dat buiten de nationale jurisdicties valt. Het is goed voor bijna tweederde van de totale oppervlakte van de oceanen.

Om dat uitgestrekte gebied te beschermen, biedt het Oceaanverdrag een juridisch kader om grootschalige zeereservaten in internationale wateren te creëren. De oceaan wordt zo beter beschermd tegen schadelijke activiteiten, vervuiling en industriële visvangst.

Volgens Greenpeace zullen die zeereservaten de klimaatcrisis tegengaan en helpen ze om biodiversiteitsverlies te stoppen. Zo vormen ze meteen ook een bescherming voor de voedselzekerheid van miljarden mensen.

‘Vandaag vieren we het resultaat van twee decennia onvermoeibare inzet om de volle zee te beschermen, het leefgebied van honderdduizenden soorten en van cruciale ecosystemen’, zegt Ruth-Marie Henckes, campagneleider Oceaan bij Greenpeace België. ‘Op dit moment is minder dan 1% van de internationale wateren beschermd. Dat moet 30% worden tegen 2030. Onze boodschap aan overheden is duidelijk: werk snel aan de eerste zeereservaten en beperk de macht van bedrijven die de oceaan uitbuiten.’

Historisch

De oceaan is een belangrijke bron van biodiversiteit en klimaatstabiliteit: de oceaan absorbeert immers ongeveer 90% van de overtollige warmte die door broeikasgasemissies wordt gegenereerd, en 25% van de CO_²-emissies.

Het Wereldnatuurfonds (WWF) noemt de inwerkingtreding van dit verdrag dan ook een ‘historisch moment, met een enorm potentieel om de oceaan en de wereldeconomie gezonder en veerkrachtiger te maken’.

België was een van de eerste landen die de tekst van het verdrag goedkeurde en ratificeerde. Ons land stelt zich ook kandidaat om het secretariaat van dit nieuwe verdrag in Brussel te huisvesten, vertelt Sarah Vanden Eede, oceaanexpert bij WWF-België.

‘België geeft daarmee aan dat het een leidende rol wil spelen in het mondiale beheer van de oceaan en een concrete bijdrage wil leveren aan de bescherming van de mariene biodiversiteit in internationale wateren’, zegt ze.

Diepzeemijnbouw

Een kanttekening die Vanden Eede daarbij plaatst is dat deze ambities in contrast staan met de positie van ons land over diepzeemijnbouw. ‘Die druist in tegen de belangrijkste principes van het in werking tredende verdrag, dat zich ertoe verbindt de mariene biodiversiteit te beschermen, te handelen op basis van de meest recente wetenschappelijke kennis en ervoor te zorgen dat activiteiten op volle zee worden geregeld door de beginselen van voorzorg, billijkheid en gedeelde verantwoordelijkheid’, aldus Vanden Eede.

Want terwijl het Oceaanverdrag net tot doel heeft mariene ecosystemen te beschermen, zou diepzeemijnbouw grote schade toebrengen aan kwetsbare en grotendeels onontgonnen ecosystemen.

WWF en verschillende andere organisaties vragen dan ook een moratorium op mijnbouw op de zeebodem, in het bijzonder totdat de ecologische, sociale en economische risico's echt gekend zijn en is aangetoond dat het mariene milieu doeltreffend wordt beschermd.

Naar aanleiding van de inwerkingtreding van het verdrag hebben meer dan veertig ngo’s een brief (pdf) gestuurd naar ministers Prévot, Verlinden en Clarinval met dezelfde oproep voor een moratorium op diepzeemijnbouw.

‘België profileert zich op het internationale toneel graag als oceaanleider, maar moet die beloftes nog waarmaken’, zegt Henckes van Greenpeace. ‘Zeker nu België het secretariaat van het Oceaanverdrag naar Brussel wil halen, verwachten wij dat het een actieve rol speelt bij het snel aanduiden van prioritaire zeereservaten. Daarnaast moet België het moratorium op diepzeemijnbouw steunen. Je kan geen oceaanleider zijn als je de vernietiging van de diepzee faciliteert.’