Gezondheidszorg houdt (ongewild) imago van sterke man in stand

Malawische zorg stelt vrouwen centraal, maar dat heeft ook nadelen

Direct Relief CC BY-NC-ND 2.0

Queen Elizabeth Hospital in Blantyre, Malawi

Beleidsmakers, donoren en internationale hulporganisaties leggen al decennialang de focus bij gezondheidsdiensten voor vrouwen in Malawi. Die aanpak is erg succesvol gebleken, maar negeert de gezondheid van mannen, schrijven Kathryn Dovel, Morna Cornell, Sara Yeatman en Stephanie Chamberlin, gezondheidsdeskundigen die onderzoek deden in het land.

De focus op vrouwen werkt. In Malawi, waar wij werken, zijn de wachtkamers gevuld met jonge vrouwen, moeders en kinderen die voor een routine-onderzoek of gesprek komen rond gezinsplanning, prenatale zorg of inenting. Vrouwen zijn sterk verbonden met het gezondheidssysteem.

‘De focus op vrouwen werkt, zij zijn sterk verbonden met het gezondheidssysteem. De wachtkamers zijn gevuld met jonge vrouwen, moeders en kinderen’

Onlangs publiceerden we een studie over de gezondheidsaanbevelingen voor jongvolwassenen in Malawi. We wilden weten wat die aanbevelingen in de praktijk betekenen voor vrouwen en mannen.

De resultaten daarvan geven een uniek perspectief op de complexe realiteit van gezondheidsdiensten, en de mogelijk onvoorziene consequenties van de bijna exclusieve focus op vrouwen. Die consequenties kunnen afbreuk doen aan de gendergelijkheid voor vrouwen, maar ook aan de gezondheid onder mannen.

Wat we ontdekten

De officiële richtlijnen van de Malawische gezondheidszorg bepalen dat jonge vrouwen toegang tot verschillende diensten moeten krijgen: 10 keer per jaar als ze zwanger zijn, tot 17 keer per jaar als een jong kind hebben en 4 tot 12 keer per jaar voor gezinsplanning. Die cijfers hebben enkel betrekking op routinediensten. Ze houden geen rekening met vaak voorkomende, onvoorziene ziekten als malaria of ademhalingsproblemen, die extra bezoeken aan gezondheidscentra nodig maken.

Die routinebezoeken tikken snel aan tijdens de vruchtbare jaren van een vrouw. In landen met een hoge fertiliteit -vrouwen in Malawi hebben gemiddeld 4,4 kinderen- vertoeven vrouwen een groot deel van hun volwassen leven in zwangerschap of met jonge kinderen. Als gevolg daarvan maken ze constant gebruik van de gezondheidszorg.

In opvallend contrast daarmee blijken mannen bijna afwezig in de nationale richtlijnen. De enige preventieve aanbevelingen voor mannen hebben betrekking op besnijdenis en een jaarlijkse hiv-test.

Als we de richtlijnen voor de geslachten vergelijken, betekent dat dus dat vrouwen aangeraden wordt om 176 tot 433 keer gebruik te maken van gezondheidsdiensten tijdens hun vruchtbare levensjaren (15 tot 44), en mannen in diezelfde tijdspanne zo’n 30 keer verwacht worden.

Tijdrovende klus

Gebruik maken van de gezondheidszorg in Malawi is een tijdrovende klus. Mensen moeten lange afstanden overbruggen om in het gezondheidscentrum te geraken en er vaak lang wachten. Bovendien zijn de diensten vaak niet op elkaar afgestemd, waardoor voor elke consultatie een trip naar het ziekenhuis nodig is, op verschillende dagen.

Die tijd die opgeofferd wordt aan gezondheidsdiensten gaat ten koste van andere potentiële activiteiten. Uit ons onderzoek blijkt dat Malawische vrouwen met hiv een hele werkdag per maand nodig zouden hebben om hun routine gezondheidsconsultaties volgens de richtlijnen af te werken.

‘Door mannen uit te sluiten van de routinematige gezondheidszorg, wordt de mentaliteit van de “sterke man” bestendigd’

Dat is meer dan het terugbetaalde ziekteverlof waar de gemiddelde Amerikaanse arbeider recht op heeft. Het is een belangrijke afname van de tijd voor werk, school en vrije tijd voor vrouwen.

We stelden ook vast dat vrouwen zes keer zoveel tijd doorbrengen in de zoektocht naar medische zorg dan mannen. Dat verschil kan het bestaande onevenwicht tussen mannen en vrouwen verder uit balans brengen en de kans op succes van de vrouwen buitenshuis beperken.

Maar de ongelijkheid is een mes dat aan beide kanten snijdt. Door mannen uit te sluiten van de routinematige gezondheidszorg, wordt de mentaliteit van de “sterke man” bestendigd, net als de gedachte dat mannen ziek moeten worden voor ze op zoek gaan naar zorg. Dat povere gebruik van de gezondheidsdiensten heeft grote gevolgen voor de gezondheid, en het leven, van mannen. Mannen blijken de grootste last te dragen wat betreft bijna alle belangrijke ziekten in Malawi.

Blijf op de hoogte

Schrijf je in op onze nieuwsbrieven en blijf op de hoogte van het mondiale nieuws

De weg vooruit

Er moet meer gebeuren om de gezondheidsdiensten in Malawi te verbeteren. Veel doelstellingen op het vlak van gendergelijkheid, emancipatie en volksgezondheid zijn diepgaand met elkaar verbonden en vergen een meer holistische aanpak, zodat een focus op één aspect geen negatieve gevolgen heeft voor een ander.

Gezondheidsrichtlijnen moeten herzien worden om de tijdsdruk op vrouwen te verlichten en om meer aandacht te hebben voor de mannelijke gezondheid. Bestaande voorstellen om naar de vrouwen zelf toe te gaan met bepaalde zorgen moeten geïmplementeerd worden.

Tegelijk moeten dringend strategieën uitgerold worden om mannen te betrekken bij de gezondheidszorg. Daarbij zijn onder meer discrete consultaties na de werkuren nodig. Om die veranderingen succesvol door te voeren, moeten donoren en internationale organisaties niet langer blind zijn voor de mannelijke gezondheid en de tijdsdruk op vrouwen.

Kathryn Dovel is universitair docent aan de University of California in Los Angeles, Morna Cornell is onderzoeker aan de University of Cape Town, Sara Yeatman is universitair hoofddocent Gezondheidszorg en Gedragswetenschappen aan de University of Colorado Denver en Stephanie Chamberlin is onderzoeker aan de University of Colorado Denver.

Zonder jouw steun bestaat MO* niet.

Wil je dat MO* dit soort verhalen blijft brengen?
Steun ons en word proMO* voor maar €4/maand of doe een vrije gift

Word proMO* of Doe een gift