“Plan Colombia heeft doelstellingen niet bereikt”

Plan Colombia, het grootste militaire hulpprogramma van de VS buiten het Midden-Oosten, heeft zijn doelstellingen niet bereikt. Dat zeggen verschillende waarnemers in de aanloop naar de presidentsverkiezingen van zondag.

Plan Colombia begon in 1999-2000, op initiatief van de Amerikaanse president Bill Clinton en zijn Colombiaanse tegenhanger Andres Pastrana. Het Amerikaanse Congres rekte toen 900 miljoen euro uit voor de bestrijding van rebellengroepen en anti-drugsoperaties.

Met de verkiezing van de rechtse president Alvaro Uribe in 2002 werd de campagne intenser. Uribe verklaarde voluit de oorlog aan de marxistische FARC-rebellen, die actief waren in de drugshandel, en ontbond paramilitaire groeperingen.

De kosten van de oorlog zijn torenhoog. Meer dan 5.7 miljoen Colombianen moesten in eigen land op de vlucht gedurende het decennialange conflict, dat meer dan 215.000 levens eiste.

Besproeiingen

In 2013 verleenden de VS nog meer dan 227 miljoen euro militaire en economische hulp aan Colombia, een opvallende daling ten opzichte van de vorige jaren. Maar met dat bedrag is Colombia nog steeds de grootste ontvanger van Amerikaanse militaire steun in Latijns-Amerika.

De oorspronkelijke bedoeling van het Plan was om de cocaïneproductie in de eerste vijf jaar met de helft te doen dalen. Die doelstelling werd niet gehaald, zegt Juan Vargas, professor aan de Universiteit van Rosario in Bogotá.

Helikopters sproeiden giftige stoffen over uitgestrekte plattelandsregio’s, met het doel cocaplanten te vernietigen. “Dat had ongewilde gevolgen voor de gezondheid van de inwoners in die streken, zoals huidziekten,” zegt Vargas. “De vernietiging van coca deed het geweld toenemen. De rebellen wilden immers hun financieringsbronnen niet verliezen.”

Veiligheid

Volgens Amnesty International is Plan Colombia “een mislukking over de hele lijn. De mensenrechtensituatie in Colombia zal niet verbeteren tot het Amerikaanse buitenlandbeleid een fundamentele bocht maakt.”

Anderen zeggen dat Plan Colombia de veiligheid en ordehandhaving in het land sterk verbeterd heeft. Toen de ambtstermijn van Uribe in 2010 afliep, stond 80 procent van de Colombiaanse bevolking achter hem.

“De resultaten zijn indrukwekkend”, erkent Gustavo Duncan, professor politieke wetenschappen aan de EAFIT Universiteit in Medellin. “Er zijn nog altijd veel problemen in het land met guerilla’s, illegale mijnbouw, enzovoort. Maar de staat heeft zijn aanwezigheid en gezag aanzienlijk verbeterd.”

Verschuiving

Daarmee zijn lang niet alle problemen van de baan, zeggen de verschillende analisten. Ten eerste is het drugsgeweld verschoven in plaats van verdwenen: vandaag is Mexico het grootste slachtoffer van de drugshandel, legt Vargas uit. “Daarnaast zijn verschillende voormalige rebellengroepen gewapende lokale maffia’s geworden die de veeteelt, de illegale mijnbouw, handel en andere activiteiten controleren. De regio’s met het ergste geweld zijn vandaag vaak de plaatsen waar grondstoffen gedolven worden, vooral in de grensstreken”, vertelt hij.

Ondanks deze problemen noemen veel Amerikaanse regeringsvertegenwoordigers Plan Colombia een modelvoorbeeld voor campagnes tegen opstandelingen.

Zondag zijn er presidentsverkiezingen in Colombia. Die beloven een nek-aan-nekrace te worden tussen de huidige president Juan Manuel Santos, en Óscar Iván Zuluaga, de kandidaat van het Democratisch Centrum, de partij van Uribe. Beide kandidaten zijn sterke voorstanders van Plan Colombia.

Zonder jouw steun bestaat MO* niet.

Wil je dat MO* dit soort verhalen blijft brengen?
Steun ons en word proMO* voor maar €4/maand of doe een vrije gift. 2745   proMO*’s steunen ons vandaag al.

Word proMO* of Doe een gift