VN bezorgd over geweld tegen journalisten

Mediavertegenwoordigers praten vrijdag op initiatief van de Verenigde Naties in Parijs over de veiligheid van journalisten. Geweld tegen mediapersoneel groeide in de afgelopen jaren en de VN maken zich daar zorgen over, zegt Guy Berger, directeur Media bij de Unesco.

  • Mstyslav Chernov (CC by-sa 3.0) In 2015 werden 112 journalisten vermoord, blijkt uit cijfers van de Internationale Federatie van journalisten (IFJ) in Brussel. Mstyslav Chernov (CC by-sa 3.0)

Berger zegt dat de VN er “veel energie in steken” om moorden op journalisten niet straffeloos te laten. De conferentie richt zich echter vooral op de vraag wat mediaorganisaties zelf kunnen doen om aandacht te vestigen op het probleem.

In minstens 109 gevallen ging het om gerichte aanslagen, bomaanslagen en vuurgevechten.

Vorig jaar werden 112 journalisten vermoord, blijkt uit cijfers van de Internationale Federatie van journalisten (IFJ) in Brussel. De IFJ, die wereldwijd zo’n 600.000 leden telt, zegt dat het in minstens 109 gevallen ging om gerichte aanslagen, bomaanslagen en vuurgevechten. Er was sprake van een lichte daling van het aantal doden ten opzichte van 2014, toen 118 mediaprofessionals omkwamen.

Reporters Sans Frontières (RSF), een groep die zich inzet voor vrijheid van meningsuiting, zegt in een rapport dat de doden ‘grotendeels toe te schrijven zijn aan opzettelijk geweld tegen journalisten.’ Volgens RSF falen initiatieven om journalisten te beschermen.

Veiligheidsgids

Tot de slachtoffers behoren ook de cartoonisten die werkten voor het Franse satirische weekblad Charlie Hebdo. Zij kwamen in januari vorig jaar om. Na die aanslag organiseerde de Unesco ook een conferentie, onder de noemer “Journalistiek na Charlie”.

RSF-directeur Christophe Deloire zegt dat een speciaal mechanisme om wettelijke bescherming van journalisten af te dwingen “absoluut essentieel” is. Hij zal tijdens de conferentie een veiligheidsgids voor journalisten presenteren, ‘om good practices te delen, inclusief veiligheidsprotocollen op redacties, en innovatieve beschermingsmaatregelen voor reporters die werken in gevaarlijke gebieden’. Volgens de Unesco komen er ongeveer tweehonderd mediaprofessionals uit de hele wereld naar de conferentie.

De VN-organisatie zegt al lange tijd te pleiten voor maatregelen om de veiligheid van journalisten te verbeteren en een einde te maken aan straffeloosheid. Elke twee jaar wordt een rapport gepubliceerd met de reacties van overheden op informatieverzoeken van de Unesco over de vervolging van daders van moorden.

In het rapport van vorig jaar constateert de Unesco dat sommige VN-lidstaten de gevraagde updates over onderzoeken naar geweld tegen journalisten niet geven. Het reactiepercentage steeg echter naar 42 procent (24 van de 57 verzoeken) ten opzichte van 22 procent in 2014.

Publieke opinie

Wat in Parijs niet op de agenda staat, zijn de pogingen van sommige lidstaten om de persvrijheid in te perken door journalisten gevangen te zetten. Experts erkennen dat dit onderwerp ook aandacht nodig heeft, maar anderen vinden dat er onderscheid gemaakt moet worden tussen beide kwesties.

‘Je kunt persvrijheid hebben terwijl journalisten niet veilig zijn’, zegt Berger. ‘En op andere plaatsen bestaat een gebrek aan persvrijheid, maar journalisten zijn er veilig, zelfs als ze te maken krijgen met wetten die niet in overeenstemming zijn met de internationale standaarden.’

Regeringen zijn volgens hem de eerst verantwoordelijken om de mensenrechten te beschermen. Het publiek mag zich volgens hem ook bewuster worden van de risico’s die journalisten lopen, en meer steun tonen voor hun veiligheid en bescherming.

Hoe sterker de publieke opinie is, zegt hij, hoe moeilijker het is om daarvan af te wijken en hoe duidelijker overheden zien dat ze moeten handelen. ‘Overheden hebben journalisten nodig, ook als ze een hekel hebben aan journalisten, en het is van belang dat ze hun werk in veiligheid kunnen doen.’

Ik ben proMO*

Nu je hier toch bent

Om de journalistiek van MO* toekomst te geven, is de steun van elke lezer meer dan ooit nodig. Vind je dat in deze tijden van populisme en nepnieuws een medium als MO* absoluut nodig is om de waarheid boven te spitten? Word proMO*.

Wil je bijdragen tot de mondiale (onderzoeks)journalistiek in het Nederlandstalig taalgebied? Dat kan, als proMO*.

Wil je er mee voor zorgen dat de journalistiek van MO* mogelijk blijft en, ondanks de besparingspolitiek, verder uitgebouwd wordt? Dat doe je, als proMO*.

Je bent proMO* voor € 4/maand of € 50/jaar.

Word proMO* of Doe een gift