VN-Vluchtelingenorganisatie telt 65,6 miljoen vluchtelingen

Jaar na jaar neemt het aantal mensen toe dat gedwongen wordt huis en haard te verlaten. Elke minuut vertrekken ergens ter wereld twintig mensen onvrijwillig uit hun woonplaats. De overgrote meerderheid wordt opgevangen in het Zuiden. Er is meer aandacht nodig voor vluchtelingen en ontheemden in Afrika.

Gie Goris

MO*redactie
Hoofdredacteur, Azië, religie & conflict
19 juni 2017

Het nieuwe rapport van de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR (Global trends. Forced Displacement in 2016) dat vanochtend verschijnt vat de toestand van vluchtelingen, ontheemden en asielzoekers op de wereld samen op zeventig bladzijden cijfers en statistieken. Dat geeft de beleidsverantwoordelijken een indringend overzicht van de noodzaak om meer en beter te doen, ook al dreigen de miljoenen menselijke drama’s te verdrinken in de cijfervloed.

UNHCR / Salvator Nadadazerutse

‘Wat we nodig hebben in deze wereld vol conflicten, is vastberadenheid en moed, niet angst.’

‘In totaal veroorzaken oorlogen en vervolging een enorme menselijke kost: 65,6 miljoen mensen die verdreven zijn van huis en haard. Dat is 1 op elke 113 mensen op aarde die vandaag op de vlucht of ontheemd is, en het is meer dan het totaal aantal inwoners van het Verenigd Koninkrijk’, zegt de Hoog Commissaris voor de Vluchtelingen van de VN, Filippo Grandi.

‘Dit zijn onaanvaardbare getallen die meer dan ooit de noodzaak uitschreeuwen van solidariteit en gezamenlijk handelen om deze crisissen te voorkomen en op te lossen. Intussen moeten we er samen voor zorgen dat vluchtelingen, ontheemden en asielzoekers degelijke bescherming en zorg krijgen.’

Grandi besluit: ‘We moeten het beter doen voor deze mensen. Wat we nodig hebben in deze wereld vol conflicten, is vastberadenheid en moed, niet angst.’

Syrië, Colombia, Zuid-Soedan

Syrië is de trieste wereldkampioen in dit rapport, met 12 miljoen mensen die van huis verdreven of gevlucht zijn. Dat betekent dat van 650 op 1000 Syriërs weg van huis zijn. 5,5 miljoen Syriërs zijn de grens over gevlucht, terwijl 6,3 miljoen binnen eigen land ontheemd zijn.

650 op 1000 Syriërs zijn gevlucht. 5,5 miljoen Syriërs zijn de grens over gevlucht, terwijl 6,3 miljoen binnen eigen land ontheemd zijn.

De tweede grootste nationaliteit van mensen op de vlucht zijn Colombianen, met 7,7 miljoen gedwongen verhuizingen, de meesten binnen eigen land.

Zuid-Soedan werd in 2016 het land met de snelst groeiende groep gedwongen verhuizingen. Eind 2016 waren 3,3 miljoen Zuid-Soedanezen op de vlucht, of 259 van elke 1000 inwoners van dit jongste Afrikaanse land.

Andere fel getroffen bevolkingen zijn: 4,7 miljoen Afghanen; 4,2 miljoen Irakezen; 2,9 miljoen Soedanezen; 2,9 miljoen Congolezen (Democratische Republiek Congo); 2,6 miljoen Somaliërs; 2,5 miljoen Nigerianen.

22,5 miljoen vluchtelingen blijven meestal in hun regio

UNHCR / Andrew McConnell

Firas el Jasmin uit Aleppo met zijn vrouw Amina en hun zes kinderen in de straten van hun nieuwe thuis in Izmir, Turkije

Bijna een derde van de mensen die op de vlucht gaan voor geweld, oorlog of vervolging, verlaten hun land en worden dan vluchtelingen genoemd. Het aantal vluchtelingen steeg in 2016 met 1,1 miljoen mensen, en in totaal werden 2,3 miljoen mensen erkend als vluchteling – waarvan 824.400 uit Syrië.

De politieke crisissen in het Midden-Oosten en de mensen die daarvoor op de vlucht moesten, krijgen in Europa het meeste aandacht, maar het UNHCR-rapport vestigt terecht de aandacht op de crisissen in sub-Saharaans Afrika, waar vorig jaar bijvoorbeeld 737.400 vluchtelingen alleen al uit Zuid-Soedan bijkwamen. In Centraal-Afrika en de regio van de Grote Meren waren er eind 2016 bijna 1,4 miljoen mensen op de vlucht, terwijl Oost-Afrika en de Hoorn 3,3 miljoen mensen op de vlucht zagen. In total telt UNHCR voor Afrika 5,1 miljoen mensen op de vlucht.

Negen van de tien landen die het meeste vluchtelingen opvangen, zijn ontwikkelingslanden of opkomende landen.

Het rapport herinnert er ook nog eens aan dat de overgrote meerderheid van de vluchtelingen in de regio opgevangen worden, alle beeldspraak van vluchtelingentsunami’s te spijt. Negen van de tien landen die het meeste vluchtelingen opvangen, zijn ontwikkelingslanden of opkomende landen.

Turkije spande in 2016, net als het jaar voordien, de kroon, met 2,9 miljoen vluchtelingen op zijn grondgebied, bijna allemaal uit buurland Syrië. Pakistan is het tweede opvangland met 1,6 miljoen vluchtelingen, bijna allemaal uit buurland Afghanistan. Dan volgen Libanon (1 miljoen, waardoor 1 op 6 inwoners nu vluchteling is), Iran (980.000) en Oeganda (941.000, bijna een verdubbeling tegenover het jaar daarvoor).

Terugkerende en gehervestigde vluchtelingen

552.200 vluchtelingen keerden in 2016 terug naar hun land van herkomst. 384.000 daarvan waren Afghanen, terwijl dat er in 2015 nog maar 61.400 waren. Dat heeft niets te maken met een verbetering van de veiligheidstoestand in Afghanistan, het tegendeel is het geval, maar wel met opgevoerde druk vanuit met name Pakistan en in toenemende mate ook vanuit Europese landen.

Veel vluchtelingen in kampen of precaire levensomstandigheden in een buurland hopen op officiële hervestiging naar een derde land – meestal in het Noorden. In 2016 konden 189.300 vluchtelingen daar een beroep op doen. Dat is een fikse stijging tegenover het jaar voordien (107.100), maar het blijft een druppel op de gloeiende plaat van meer dan 20 miljoen wanhopige mensen.

UNHCR / Ivor Prickett

Families op de vlucht voor de gevechten bij Shora, een dorp 25 km ten zuiden van Mosoel, naderen een checkpoint bij Qayyarah, dat al maanden gelden bevrijd werd maar nog steeds onder dikke zwarte wolken leeft nadat IS-militanten de olievelden in brand staken.

Ontheemd in eigen land

In 2016 zijn 40,3 miljoen mensen ontheemd, of in het VN-jargon: Internally Displaced Persons -IDPs

40,3 miljoen mensen zijn ontheemd, of in het VN-jargon: Internally Displaced Persons - IDP's. Dat is iets minder dan de 40,8 miljoen vorig jaar, maar dat belet niet dat in de loop van 2016 niet minder dan 5,5 miljoen mensen hun huis moesten verlaten, uit vrees voor oorlog of vervolging. Er waren 1,3 miljoen nieuwe IDP's in de Democratische republiek Congo, 865.000 in Zuid-Soedan, 630.000 in Libië, 623.000 in Afghanistan, 598.000 in Irak en 467.000 in Jemen.

In totaal keerden 6,5 miljoen IDP's vorig jaar terug naar hun regio van oorsprong, terwijl 3 miljoen mensen verder vluchtten en de natonale grens overstaken, waardoor ze voortaan onder de categorie vluchtelingen vallen.

Colombia telt het hoogste aantal ontheemden met 7,4 miljoen mensen, gevolgd door Syrië met 6,3 miljoen en Irak met 3,6 miljoen (tegenover 4,4 miljoen in 2015). De Democratische Republiek Congo telt in totaal ,2 miljoen ontheemden, Soedan 2,2 miljoen, Nigeria 2,2 miljoen, Jemen 2 miljoen, Zuid-Soedan 1,9 miljoen, Oekraïne 1,8 miljoen, Afghanistan 1,8 miljoen en Somalië1,6 miljoen.

Asielzoekers hopen op bescherming in het Noorden

899,600 van de genomen beslissingen waren positief: 564.400 resulteerden in erkenning als vluchteling, 335.200 kregen tijdelijke bescherming

Eind 2016 telden de wereld 2,8 miljoen asielzoekers. Vorig jaar werden in Duitsland 722.400 nieuwe asielaanvragen ingediend, voor een deel nog als gevolg van de grote instroom in de tweede helft van 2015. De meeste aanvragen waren van Syriërs, gevolgd door Afghanen. De Verenigde Staten zijn het tweede land op vlak van asielaanvragen, met 262.000 vorig jaar -grotendeels uit Mexico en Centraal-Amerika. Italië ontving 123.000 nieuwe asielaanvragen, Turkije 78.600 (en dat is zonder de Syriërs, want die krijgen bescherming onder een apart regime).

Andere landen met hoge aantallen nieuwe asielaanvragen zijn Frankrijk (78.400), Griekenland (49.800), Oostenrijk (39.900), Verenigd Koninkrijk (38.500) en Zuid-Afrika (35.400).

De voornaamste herkomstlanden voor asielaanvragen in 2016 zijn Syrië (347.000), Afghanistan (237.000), Irak (185.100), Iran (62.000) en de Democratische republiek Congo (60.700).

In totaal registreerde UNHCR vorig jaar 1,5 miljoen individuele beslissingen in asieldossiers, naast 1,3 miljoen dossiers die administratief afgesloten werden zonder beslissing. 899,600 van de genomen beslissingen waren positief: 564.400 resulteerden in erkenning als vluchteling, 335.200 kregen tijdelijke bescherming.

LEES OOK

public domain (CC0
Het is vandaag (maandag 16 oktober) Wereldvoedseldag. ‘Voor het eerst in lange tijd wordt het geen goednieuwsshow’, zegt Broederlijk delen in een persbericht.
European Commission DG ECHO (CC BY-NC-ND 2.0)
Door snelle verstedelijking verschuift het probleem van ondervoeding van het platteland naar de stad.
European Commission DG ECHO (CC BY-ND 2.0)
Van afspraken die een jaar geleden in New York zijn gemaakt over de hulp aan vluchtelingen is weinig terecht gekomen.
CC Mustafa Khayat (CC BY-ND 2.0)
Woensdag werd in New York een stand van zaken opgemaakt van het werk aan mondiale verdragen over vluchtelingen en migratie.

Meest recent van Gie Goris

CC Gage Skidmoer (CC BY-SA 2.0)
Amerikaanse president speelt Russische roulette met Iran
Voor 15 oktober moet de Amerikaanse president zich uitspreken over de vraag of het nucleair akkoord met Iran in het belang is van de Amerikaanse nationale veiligheid.
AK Rockefeller (CC BY-ND 2.0)
Europalia en hét cruciale jaar uit Indonesische geschiedenis
Europalia richt de blik dit jaar op Indonesië. Dat is een moedige keuze, want de Zuidoost-Aziatische grootmacht wordt in de regel genegeerd, en niet alleen in culturele middens.
Russel Davies (CC BY-NC 2.0)
Het “mediadebat" gaat over méér dan over economie
Een bits debat op De Afspraak, een boze brief van de mediamonopolies, en twee  liberale ministers die hun kans schoon zien om van media nog wat meer markt te maken.
© Reuters
Vervangt radicaal islamisme de glimlachende islam in Indonesië?
Indonesië is een groot maar onbekend land dat vooral exotische clichés oproept.