De trieste realiteit van een land zonder geheugen

Wat kan Colombia verwachten van president Duque?

© Ivan Duque

President-elect Ivan Duque

‘Hier in Colombia is het niet Petro die verloren heeft in de tweede ronde van de presidentsverkiezingen, maar ben ik het die verloren heeft. Ik die studeer aan een openbare universiteit. Maar ook mijn grootmoeder die al jaren aan het wachten is op een pensioen, de mensen die maanden moeten wachten op een afspraak met een specialist, het leefmilieu, de boeren, de ouders van de jongeren die vermoord werden, mijn vrienden van de universiteit die vaak geen geld hebben om een koffie te kopen omdat ze alles uitgegeven hebben aan het inschrijvingsgeld, de kinderen van La Guajira die bijna nooit wat te eten hebben. Het is de empathie die verloor. Hier in mijn land, won vandaag de corruptie.’

 

Dit soort droevige berichten met een bittere noot, wisselen boodschappen van hoop af bij de acht miljoen volgelingen van de links-progressieve presidentskandidaat Gustavo Petro. Hij moest het afleggen tegen de 10360000 Colombianen die op de rechtse kandidaat Ivan Duque stemden. Duque verpersoonlijkt voor progressieve Colombianen de corruptie, de oligarchie, de belangen van de grootgrondbezitters, het paramilitarisme, de oppositie van de vrede die voor vier jaar aan de macht zal zijn.

Anderzijds was het de eerste keer in de geschiedenis dat de keuze rechts-extreemrechts doorbroken is en er een linkse kandidaat het opnam tegen een rechtste kandidaat in de tweede ronde en bovendien zoveel stemmen haalt. Wat kunnen we nu eigenlijk verwachten van Duque en wat kan de nieuwe alternatieve coalitie Colombia Humano hiertegen beginnen?

 

© Jo Vervecken

Eberto Diaz

Nancy Rubio Lavao, verantwoordelijke voor gender en mensenrechten in boerenfederatie FENSUAGRO: ‘In dit land is dat allemaal perfect mogelijk. In dit land is echt álles mogelijk.’

In de eerste plaats zal Duque en zijn partij, of beter gezegd de partij van ex-president en huidig senator Alvaro Uríbe, ongetwijfeld sleutelposities verankeren. Zo zal Uribe zelf hoogstwaarschijnlijk op 20 juli de voorzitter worden van het nieuwe parlement. Dat ondanks de meerdere onderzoeken die lopen naar Uribe voor misdaden tegen de menselijkheid en de getuigenissen van ex-paramilitairen over de band tussen Uribe en de paramilitaire groepering Autodefensas.

Daarnaast zal Duque José Felix Lafaurie benoemen tot minister van Defensie. Hij is nu voorzitter van de Nationale Federatie van Veeteelthouders, ex-viceminister van landbouw en hevig tegenstander van de teruggave van door paramilitairen onteigend land aan de kleine boeren.

Net na de verkiezingen bracht de paramilitaire groepering Aguilas Negras, een pamflet in omloop met de volgende boodschap: ‘Dood aan de medewerkers die zich leiders noemen en volgers van de campagne van rebel Gustavo Petro, Colombia Humana. … Wij weten hoe ze campagne hebben gevoerd voor de idioot en rebel Petro en op de slechte weg zijn. Als ze de doden niet in hun graven willen vervoegen, dan kunnen ze beter ver weg gaan. Ze hebben 48 uur tijd om van de kaart te verdwijnen, anders worden ze militair doelwit, ze zullen lood krijgen.’

De toon is gezet.

Vredesakkoorden aanpassen

Wat je belooft in je campagne, moet je ook doen, verkondigt Duque. Hij zal ongetwijfeld de in november 2016 ondertekende vredesakkoorden aanpassen. Hij zal proberen te vermijden dat leden van de FARC in het parlement gaan zetelen. Het stuk over landteruggave aan kleine boeren zal herzien worden en de rechtvaardige verdeling van de landbouwgronden zal worden tegengehouden. Dat komt de grootgrondbezitters immers niet goed uit.

Ik ben proMO*

Met MO* zorgen wij voor écht nieuws over echte mensen in heel de wereld. Wil je ook ons unieke journalistieke project mogelijk maken? Word dan proMO*. Als proMO* word je lid van onze community, mag je gratis naar al onze events en kan je in dialoog gaan met onze journalisten. Je bent proMO* voor € 4/maand of € 50/jaar.

Geweldig! Ik word proMO*

Ook de overgangsjustitie is voor de Uribisten een doorn in het oog. Een speciaal gerechtshof zou de hoofdverantwoordelijken berechten voor de gruwelijkste misdaden tijdens het gewapend conflict, zodat er geen sprake van straffeloosheid kan zijn. Het ziet er naar uit dat de Uribisten er geen belang bij hebben dat de waarheid aan het licht komt. In het parlement werd de stemming over het reglement van de overgangsjustitie al uitgesteld, een eerste teken aan de wand. Niet verwonderlijk echter, wetende dat er na de verkiezingen een boel opportunisten die zogezegd achter de vredesakkoorden stonden, overliepen naar de partij van Uribe.

De overgang van oorlog naar vrede in Colombia verloopt niet probleemloos. Er is de dreiging van de gewapende groeperingen die zich lijken te vermenigvuldigen, de drugseconomie en de gebrekkige toepassing van de vredesakkoorden. Toch hebben toch 8 miljoen Colombianen hun hoop hierop gevestigd. De politieke beweging FARC verklaarde dan ook openlijk Duque te willen ontmoeten, om hem te vragen zijn gezond verstand te gebruiken en de weg naar de vrede niet op te blazen.

Belastingen verlagen

Net als Donald Trump, beloofde ook Duque de bedrijfsbelastingen te verlagen om investeringen en de creatie van werkgelegenheid te stimuleren. Uribe probeerde dit in 2003 al uit, en in 2004 steeg het werkloosheidscijfer van 16,1% tot 17%. Ook de druk op de staatskas zal toenemen want de inkomsten zullen afnemen en het begrotingstekort zal oplopen. Het is duidelijk wie daar beter van zal worden. Maar wie zal daar voor opdraaien? De werknemers? Zal er geknipt worden in het overheidsbudget voor gezondheid, voor onderwijs? Die vrees leeft alleszins.

Met de verkiezing van Duque zet Colombia zijn deuren nog net iets meer open voor de inmenging van de Verenigde Staten in Zuid-Amerika.

Met de verkiezing van Duque zet Colombia zijn deuren nog net iets meer open voor de inmenging van de Verenigde Staten in Zuid-Amerika. Onder het mom van de strijd tegen de drugshandel bouwde de VS Colombia uit tot een strategische militaire uitvalsbasis. Dat vormt een gevaar voor de hele regio en vooral voor landen die niet in de Noord-Amerikaanse pas lopen.

Hiermee gepaard gaat de terugtrekking van Colombia uit soevereine regionale integratieprocessen zoals UNASUR, de Unie van Zuid-Amerikaanse Naties, die in april 2018 werd aangekondigd. Reden genoeg om zich zorgen te maken.

© Jo Vervecken

Bogota

Eberto Diaz, voorzitter van de Colombiaanse boerenvereniging FENSUAGRO: “Colombia Humana is een belangrijke coalitie. Wij hebben niet verloren. We hebben aan waardigheid gewonnen. De boeren zullen hun strijd voortzetten.”

Sociale druk en mobilisatie zullen hard nodig zijn om de hierboven intenties van de Uribisten de kop in te drukken. Internationale waakzaamheid en solidariteit ook.

Middenveldorganisaties en linkse groepen staan voor de uitdaging om de eenheid van de democratische en progressieve krachten in de departementen en gemeenten verder uit te bouwen, om kandidaten voor te bereiden voor de regionale verkiezingen van oktober 2019.

De kaart van Colombia kleurt rood in de gebieden met een extreem hoge kwetsbaarheid in de overgang naar de vrede. Het zijn niet toevallig die gebieden waar massaal voor de vredesakkoorden gestemd werd in het referendum van 2016. Het zijn evenmin toevallig die gebieden waar massaal voor Petro is gestemd op 17 juni. Het is daar waar een verkiezingsoverwinning in oktober 2019 mogelijk is.

Sociale druk en mobilisatie zullen hard nodig zijn om de hierboven intenties van de Uribisten de kop in te drukken. Internationale waakzaamheid en solidariteit ook. In eerste instantie om de corruptie een halt toe te roepen, bijvoorbeeld via het volksreferendum over anticorruptie op 26 augustus.

 

Jo Vervecken werkt voor de Belgische solidariteitsorganisatie FOS in Latijns-Amerika. Ze werkt er onder andere samen met progressieve middenveldorganisaties in Colombia.

Ik ben proMO*

Nu je hier toch bent

Om de journalistiek van MO* toekomst te geven, is de steun van elke lezer meer dan ooit nodig. Vind je dat in deze tijden van populisme en nepnieuws een medium als MO* absoluut nodig is om de waarheid boven te spitten? Word proMO*.

Wil je bijdragen tot de mondiale (onderzoeks)journalistiek in het Nederlandstalig taalgebied? Dat kan, als proMO*.

Wil je er mee voor zorgen dat de journalistiek van MO* mogelijk blijft en, ondanks de besparingspolitiek, verder uitgebouwd wordt? Dat doe je, als proMO*.

Je bent proMO* voor € 4/maand of € 50/jaar.

Word proMO* of Doe een gift