“‘‘De militaire interventie in Venezuela ondermijnt een fundamenteel beginsel van het internationaal recht’’

De militaire operatie van de Verenigde Staten in Venezuela ondermijnt een fundamenteel beginsel van het internationaal recht, dat is overeengekomen na de verschrikkingen van twee wereldoorlogen en de holocaust: staten mogen geen geweld gebruiken om hun territoriale aanspraken of politieke eisen te doen gelden.

Ik ben diep verontrust door deze gebeurtenissen – en door sommige reacties die ik heb gezien. Er ontstaat een verhaal dat de militaire interventie van de VS tracht te rechtvaardigen als reactie op de erbarmelijke mensenrechtensituatie onder de regering van Maduro.

Mijn bureau veroordeelt al lang ernstige schendingen van de mensenrechten door de Venezolaanse autoriteiten. We hebben verslag gedaan van, toezicht gehouden op en gewaarschuwd voor de situatie in Venezuela – recent nog vlak voor Kerstmis. We hebben consequent opgeroepen tot een einde aan oneerlijke processen, willekeurige detentie, gedwongen verdwijningen, de vervolging van politieke tegenstanders en ingrijpende beperkingen van de vrijheid van meningsuiting en vergadering.

We hebben aangedrongen op onafhankelijk onderzoek en verantwoordingsplicht. Jarenlang heeft mijn team in Venezuela gepleit voor de vrijlating van mensenrechtenverdedigers, processen gevolgd en contacten onderhouden met het maatschappelijke middenveld, de oppositie en overheidsinstellingen.

Onze gedetailleerde monitoring en rapportage waren bedoeld om aan te zetten tot actie. Wanneer een staat de mensenrechten van zijn bevolking schendt, is het de verantwoordelijkheid van mijn bureau om alarm te slaan. Het is aan de internationale gemeenschap om de wettelijke instrumenten en mechanismen te gebruiken waarover zij beschikt, zodat staten hun mensenrechtenverplichtingen nakomen. Daarbij kan het gaan om diplomatieke druk en investeringen in verantwoordingsplicht. Maar die instrumenten en mechanismen werden niet effectief ingezet om de regering van Venezuela te beïnvloeden.

Deze militaire interventie, die in strijd is met de Venezolaanse soevereiniteit en het Handvest van de Verenigde Naties, is verre van een overwinning voor de mensenrechten, maar schaadt de architectuur van de internationale veiligheid, waardoor elk land minder veilig wordt. Het geeft het signaal dat de machtigen kunnen doen wat ze willen, en verzwakt het enige mechanisme dat we hebben om een Derde Wereldoorlog te voorkomen, namelijk de Verenigde Naties. Geen enkele vorm van misleiding of afleiding kan die feiten veranderen.

Naast de juridische argumenten leert de geschiedenis ons dat pogingen tot regimeverandering eerst misschien met opluchting worden begroet, maar vaak leiden tot massale schendingen van de mensenrechten, gevaarlijke chaos en langdurig gewelddadig conflict.

Het gaat hier niet om een keuze tussen eenzijdige interventie in strijd met het internationaal recht of het negeren van jarenlange mensenrechtenschendingen. We hebben wereldwijd meer trouw aan de mensenrechtenwetgeving nodig, niet minder.

De mensenrechten van Venezolanen zijn geen onderhandelingsmiddel of een punt om te scoren. Ik heb Venezuela bezocht en met de bevolking gesproken, en ik voel op dit moment diep met hen mee. Ik voel mee met degenen die wanhopig wachten op nieuws over hun dierbaren, met families die van elkaar zijn gescheiden en met al diegenen die tijdens de feestdagen geen eten op tafel hadden. Mensenrechten moeten centraal staan in de toekomst van Venezuela – ze mogen geen bijzaak zijn die ondergeschikt is aan onderhandelingen over de exploitatie van fossiele brandstoffen. De toekomst van het land moet worden bepaald door zijn bevolking.

Meer in het algemeen mogen mensenrechten niet worden behandeld als een ideologische pingpongbal. We kunnen het ons niet veroorloven dat onze rechten worden geïnstrumentaliseerd: ingeroepen wanneer het uitkomt en verguisd wanneer dat niet het geval is. Ik vrees voor de mensen in de regio en over de hele wereld die ernstig verontrust zijn over wat deze schending van het internationaal recht betekent voor hun eigen veiligheid en zekerheid. Het gaat hier niet om een keuze tussen eenzijdige interventie in strijd met het internationaal recht of het negeren van jarenlange mensenrechtenschendingen. We hebben wereldwijd meer trouw aan de mensenrechtenwetgeving nodig, niet minder.

De Venezolaanse samenleving heeft genezing nodig. Ze heeft gerechtigheid nodig om de polarisatie te overwinnen en haar sociale en economische structuur te herstellen. Ze heeft geen nood aan militarisering, geweld of nog meer onzekerheid en instabiliteit.

Venezuela heeft er vooral nood aan dat de internationale gemeenschap stopt met mensenrechten naar de mond te praten en opkomt voor het Handvest van de Verenigde Naties en het internationaal recht. Het alternatief zal wereldwijd verschrikkelijke gevolgen hebben.