Een vodje papier dat Omran en miljoenen anderen kan redden

Vandaag begint in Genève een tweede Conference of State Parties van het wapenhandelsverdrag. Die moet zich buigen over de naleving van het verdrag want de resultaten sinds de goedkeuring in 2013 zijn slecht. ‘Niet alleen zogenaamde “schurkenstaten” zijn de schuldigen, ook de VS en Europese landen lappen de regels aan hun laars, stelt Wies De Graeve, Directeur van Amnesty International Vlaanderen. Hier zijn opinie.  

  • UNAMID (CC BY-NC-ND 2.0) UNAMID (CC BY-NC-ND 2.0)

Daar zat hij dan, de kleine Omran, zijn bebloede handjes als een kwajongen afvegend aan de toch al niet smetteloze ambulancezetel in Aleppo. In een mum van tijd gingen de beelden van de gebombardeerde jongen de wereld rond. Omran wordt hét symbool van de onschuldige slachtoffers van de oorlog in Syrië en misschien wel van alle oorlogen van onze tijd. Om de Omrans van onze wereld te beschermen tegen deze gruwel zijn veel zaken tegelijk nodig. Die oplossingen vragen vaak veel tijd en liggen niet altijd rechtstreeks in handen van onze beleidsmakers. Alvast één ding kunnen en moeten ze wel van vandaag op morgen doen: de wapens die dood en verderf zaaien, aan banden leggen.

Zoals bij alle verdragen en overeenkomsten komt de kat op de koord bij het naleven van de afgesproken regels.

Op 2 april 2013 leek het nochtans de goede kant op te gaan. De Algemene Vergadering van de VN keurde toen het Internationaal Wapenhandelsverdrag goed en dat betekende een doorbraak in de controle op de wereldwijde wapenhandel. Als ngo’s en activisten die 20 jaar lobbyden voor dit verdrag, hebben we dat terecht gevierd als een succes: voor het eerst beslisten landen in de schoot van de VN om collectief rekening te houden met mensenrechten bij het verhandelen van wapens. Toch vierden we met de handrem op. Grote exporteurs als China en Rusland doen niet mee en zoals bij alle verdragen en overeenkomsten komt de kat op de koord bij het naleven van de afgesproken regels.

Vandaag begint in het statige Genève de tweede Conference of States Parties van het Wapenhandelsverdrag. Deze belangrijke internationale conferentie moet de toepassing en naleving van het verdrag controleren en vooruit stuwen. De aanwezige diplomaten hebben veel werk voor de boeg. Doordat al te veel landen het Wapenhandelsverdrag niet ernstig nemen, blijven de positieve effecten ervan immers ver onder de verwachtingen. En neen, het zijn niet per se de traditionele ‘schurkenstaten’ die de schuldigen zijn. Ook de VS en Europese landen lappen de regels aan hun laars.

Sherpa

De voorbeelden die volgen zijn eigenlijk onvoorstelbaar, maar toch realiteit. In 2014 leverde Frankrijk exportvergunningen af voor gesofisticeerde Sherpa militaire voertuigen aan Egypte. Dat type voertuigen wordt door de Egyptische ordetroepen ingezet voor de brutale onderdrukking van elk protest tegen het regime. Zo’n voertuigen maakten onder meer honderden doden tijdens de Rabaa al-Adawiya sit-in in 2013. Meer van dat moet Frankrijk gedacht hebben.

Ook het Waals gewest keurde een wapenexport goed van meer dan 3 miljard euro via Canada aan de Saoedi’s.

Nog recenter beslisten de VS en het VK om nog maar eens voor miljarden aan wapens uit te voeren naar Saoedi-Arabië. Ook het Waals gewest keurde een wapenexport goed van meer dan 3 miljard euro via Canada aan de Saoedi’s. Dat gebeurt allemaal terwijl een door Saoedi-Arabië geleide coalitie voortdurend burgers treft in Jemen en daarmee meer dan waarschijnlijk oorlogsmisdaden op zijn kerfstok heeft. Voor een strategische bondgenoot moet je al eens iets door de vingers zien, moeten de leveranciers gedacht hebben. En dan hebben we nog niets gezegd over Oekraïne, dat machinegeweren en aanvalshelikopters blijft leveren aan Zuid-Soedan, een land waar zelfs de regeringstroepen geen geheim maken van hun kindsoldaten.

Rapport na rapport stelt Amnesty International de ravage vast die wapens overal ter wereld achterlaten. De bewijzen die wij op tafel leggen en de acties van vele tienduizenden burgers hebben er mee toe geleid dat het Wapenhandelsverdrag er is gekomen. Nu is het tijd voor een volgende stap zodat het verdrag zijn historische opdracht waar maakt: een nultolerantie voor staten die menen dat lippendienst aan de afspraken volstaat. Het is een opdracht die wij ook de Belgische delegatie in Genève meegeven. Als het niet bij een vodje papier blijft, kan het Internationaal Wapenhandelsverdrag in de toekomst miljoenen levens redden.

Wies De Graeve, Directeur van Amnesty International Vlaanderen

Zonder jouw steun bestaat MO* niet.

Wil je dat MO* dit soort verhalen blijft brengen?
Steun ons en word proMO* voor maar €4/maand of doe een vrije gift

Word proMO* of Doe een gift