“‘‘Het Kernwapenverbodsverdrag is 5 jaar oud. Waar blijft België?’’

Non-Proliferatieverdrag vs. Kernwapenverbodsverdrag

Het Kernwapenverbodsverdrag is een historische stap omdat het kernwapens expliciet en ondubbelzinnig illegaal verklaart. Dat onderscheidt het fundamenteel van het NPV dat sinds zijn ontstaan in de jaren 1970 vorm geeft aan internationaal kernwapenbeleid. Het NPV erkent vijf kernwapenstaten (VS, Rusland, China, Groot-Brittannië en Frankrijk) en verbiedt kernwapens voor alle andere staten.

Hoewel artikel 6 van het verdrag stelt dat deze vijf staten uiteindelijk moeten ontwapenen, legitimeert het verdrag in de praktijk hun kernwapenbezit. Deze asymmetrische aanpak heeft niet geleid tot totale ontwapening. Integendeel, sinds het ontstaan van het verdrag is het aantal kernwapenstaten toegenomen. Een systeem dat het ene kernwapenbezit goedkeurt en het andere sanctioneert, creëert structurele spanningen.

Het Kernwapenverbodsverdrag kiest bewust voor een andere logica: alle staten zijn gelijk en elk kernwapenbezit is illegaal.

Kernwapens als “Trump card”

De huidige geopolitieke context onderstreept waarom dat alternatief dringend nodig is. Sinds de start van Donald Trumps tweede termijn, zien we hoe bereid hij is om elk middel in zijn arsenaal te gebruiken om zijn wil internationaal af te dwingen. Nu hij het gemunt heeft op Groenland, zien we hoe de spanningen tussen de VS en Europa blijven stijgen. Hoe lang nog tot nucleaire “afschrikking” overschakelt op nucleaire chantage?

Op 5 februari vervalt het New START-akkoord, het laatste akkoord tussen de VS en Rusland dat de vermindering van strategische kernwapens behandelt. Rusland heeft meermaals een verlenging van het verdrag voorgesteld, maar krijgt stilte als antwoord van Washington. Daarbovenop kondigde Trump vorig jaar aan dat hij kernwapentesten wil hervatten. Samen schetsen deze ontwikkelingen een gevaarlijk toekomstbeeld.

België: afwezig waar het telt

De reden waarom kernwapenstaten zo hardnekkig het NPV verdedigen is omdat het een stille boodschap met zich meedraagt: sommige staten mogen meer dan anderen. Door niet te engageren met het TPNW geeft België impliciet legitimiteit aan deze machtslogica. Het aanvaardt daarmee dat niet alle staten gelijk zijn, en dat het gebruik van nucleaire dreiging een aanvaardbaar politiek instrument is zolang het van de “juiste” staten komt.

Ontkennen dat elk kernwapenbezit even schadelijk is, zet de deur op voor machtsmisbruik en escalatie van catastrofale proporties.

Kernwapens vandaag, kernwapens morgen, kernwapens voor altijd?

Zolang het systeem kernwapenbezit van bepaalde staten blijft goedkeuren, zal ontwapening een loze belofte blijven. Een kernwapenarsenaal geeft staten de mogelijkheid om hun tegenstanders permanent te bedreigen met totale vernietiging. Dat is geen strategisch voordeel, maar een wereldwijde gijzelsituatie.

Door sommige staten dit “privilege” te blijven gunnen, worden andere staten aangemoedigd om hun eigen kernwapenarsenalen te ontwikkelen. Dit is het tegenovergestelde van wat het NPV wou bereiken. Het is tijd om alle staten op gelijke voet te plaatsen en een einde te maken aan deze dreiging.

Hiep, hiep, hoera, het Kernwapenverbodsverdrag wordt vijf jaar oud. We nodigen België uit om mee te vieren.