“‘‘Waarom de strijd tegen kindhuwelijken ook economisch essentieel is voor Afrika’’

Afrika telt zo’n 160 miljoen meisjes tussen tien en negentien jaar oud. Zij belichamen de energie, creativiteit en het potentieel van het continent. De Afrikaanse ontwikkelingsambities kunnen onmogelijk gerealiseerd worden zonder volledige deelname van deze groep, die een cruciaal onderdeel vormt van de actieve bevolking.

Maar een van de grote belemmeringen voor die ambities is de hardnekkige praktijk van het kindhuwelijk. Die heeft verwoestende gevolgen voor het leven en welzijn van Afrikaanse meisjes, maar treft ook het economische potentieel van het continent.

Meisjes blijven achter

De statistieken schetsen een grimmig beeld. Volgens de Wereldbank gaan vier op de tien meisjes tussen vijftien en negentien jaar in Afrika ten Zuiden van de Sahara niet naar school. Ze hebben geen werk, zijn getrouwd of hebben kinderen.

Bij jongens is dat net iets meer dan één op de tien.

Gemiddeld volgt bijna een derde (32%) van de jonge vrouwen (tussen 15 en 24 jaar) geen onderwijs, werk of opleiding, vergeleken met 23% van de jongens in die leeftijdsgroep.

130 miljoen jonge meisjes in huwelijk

In Afrika zijn vandaag 130 miljoen meisjes en vrouwen getrouwd vóór hun achttiende verjaardag - het hoogste cijfer ter wereld. Negen van de tien landen met de hoogste incidentie van kindhuwelijken ter wereld bevinden zich in Afrika.

De situatie is wel niet overal op het continent gelijk: met name in Centraal- en West-Afrika (respectievelijk 33 en 36%) is het probleem groot. Maar zelfs Noord-Afrika, met het laagste maar toch significante percentage kindhuwelijken (14%), laat zien dat de schadelijke praktijk op het hele continent voortduurt.

Economische impact

Kindhuwelijken worden vooral gezien als een schending van de mensenrechten of als een probleem voor de maatschappij of de volksgezondheid. Dat zijn ze ook. Zo blijven complicaties tijdens de zwangerschap en bevalling een belangrijke doodsoorzaak voor adolescente meisjes.

Maar die tragische, meest zichtbare aspecten zijn maar een deel van het verhaal. Minder zichtbaar is dat kindhuwelijken verbonden zijn aan vroege zwangerschappen, en dus aan de effectieve uitsluiting van meisjes van onderwijs en van formele economische participatie. En dat net op het moment waarop investeringen in vaardigheden en onderwijs het hoogste rendement opleveren.

De praktijk beperkt dus niet alleen de individuele toekomstperspectieven van de meisjes, maar heeft ook grote economische gevolgen voor Afrikaanse landen en regio's.

Het kindhuwelijk vormt een grote, onopgeloste verstoring van de economie. De praktijk verstoort de accumulatie van menselijk kapitaal en de arbeidsverdeling, met gevolgen voor de productiviteit en de groei in de hele economie.

Opleiding, werk en integratie

Concreet hebben kindhuwelijken een impact op drie aspecten:

Ze verkorten onderwijs en opleiding, beperken de capaciteit van meisjes om vaardigheden te verwerven en belemmeren zo hun latere deelname aan de formele arbeidsmarkt.

De gevolgen voor de Afrikaanse arbeidsmarkt zijn bijzonder ernstig.

Meisjes die vroeg trouwen, hebben daarnaast ook een veel grotere kans om onbetaald zorgwerk of laagproductieve informele activiteiten te verrichten, met beperkte vooruitzichten op sociale groei.

Kindhuwelijken beperken ten slotte ook de integratie van meisjes in de samenleving omdat het hen rechten, identiteit en handelingsvermogen ontneemt. Het creëert afhankelijkheid en remt hun leiderschapspotentieel.

De gevolgen voor de Afrikaanse arbeidsmarkt zijn bijzonder ernstig. Economische ontwikkeling vereist een beroepsbevolking die kan doorstromen van laagproductieve activiteiten naar sectoren met een hogere toegevoegde waarde, zoals de maakindustrie, moderne dienstverlening en de digitale economie.

Generaties lang

Wanneer de opleiding en de potentiële vaardigheden van meisjes worden afgebroken, krimpt het aanbod van geschoolde werknemers voor die sectoren. Ondernemers worden ook minder gestimuleerd om productieve bedrijven op te richten en te laten groeien.

Op macro-economisch niveau worden zo de productiviteitsgroei, jobcreatie in de formele sector en diversificatie naar activiteiten met een hoge toegevoegde waarde verminderd.

En de economische kost van kindhuwelijken blijft generaties lang doorwerken. De praktijken zijn nauw verbonden met vroege en hoge vruchtbaarheid, een toename van moedersterfte en -morbiditeit, en slechtere gezondheids- en onderwijsresultaten voor kinderen.

Indien die maatschappelijke gevolgen niet worden aangepakt, leiden ze tot een lager opleidingsniveau en lagere gezondheid in de volgende generatie, waardoor ook de arbeidsproductiviteit en innovatie afnemen. Op langere termijn vormen ze ook een blijvende belemmering voor fiscale duurzaamheid, regionale integratie en inclusieve groei.

Geen aandacht in economisch beleid

Die dynamiek belemmert de kansen van het continent om zijn demografisch dividend ten volle te benutten. De groeiende beroepsbevolking wordt wel gezien als een potentiële bron van groei, mits er voldoende wordt geïnvesteerd in gezondheidszorg, onderwijs en werkgelegenheid, maar kindhuwelijken hebben negatieve gevolgen voor de positie van de vrouw.

Daardoor blijven de productiviteitswinsten beperkt en dreigt de demografische kans een demografische last te worden.

Ondanks die negatieve macro-economische gevolgen worden kindhuwelijken niet meegenomen in de gangbare economische kaders en discussies die de macro-economische planning en het beleid in Afrika bepalen. Het probleem wordt doorgaans benaderd via sociale of juridische tussenkomsten, terwijl macro-economische strategieën, industriebeleid en fiscale kaders het als een extern probleem beschouwen.

Dat leidt tot een systematische onderinvestering in een van de belangrijkste belemmeringen voor Afrika's productieve capaciteit.

Hoog rendement

En dat terwijl er vanuit economisch perspectief net overtuigende argumenten zijn om in meisjes te investeren.

Analyses tonen consequent aan dat investeringen in onderwijs en gezondheid voor meisjes een hoog rendement opleveren, hun inkomen levenslang verhogen en de productiviteit stimuleren.

Een scenario van volledige gendergelijkheid, zonder genderkloof in onderwijs, werkgelegenheid en besluitvorming, zou de Afrikaanse economie tegen 2043 maar liefst 1000 miljard dollar kunnen opleveren. Schattingen suggereren ook dat elke dollar die wordt geïnvesteerd in de gezondheid, het onderwijs en de empowerment van adolescente meisjes op langere termijn een veelvoud aan economisch rendement oplevert.

Wetenschappelijke bewijzen vertalen naar effectief beleid vereist een verandering van aanpak – waarbij het beëindigen van kindhuwelijken wordt gezien als een kernonderdeel van de economische strategie van Afrika.

Indicatoren met betrekking tot het onderwijs, de werkgelegenheid en de zorglast van adolescente meisjes zouden daarom een ​​integraal onderdeel moeten worden van macro-economische kaders, arbeidsmarktprognoses en beoordelingen van de productiviteit.

Economische investering

Het probleem van kindhuwelijken in Afrika aanpakken is dus een economische noodzaak, aangezien een succesvolle transformatie van Afrika vereist dat het volledige productieve potentieel van de bevolking wordt ontsloten. Dat vereist op zijn beurt duurzame investeringen in meisjes als economische actoren - niet slechts als begunstigden van sociale programma's.

Afrika moet dus investeren in Afrikaanse meisjes, en maatregelen zoals een grotere binnenlandse mobilisatie van middelen, genderresponsieve budgettering en genderobligaties kunnen daarbij een belangrijke rol spelen.

Beleidsmakers zouden middelen voor de strijd tegen kindhuwelijken en de ondersteuning van voortgezet onderwijs voor meisjes moeten beschouwen als kapitaaluitgaven, eerder dan louter sociale uitgaven. Dat zou helpen om begrotingskaders af te stemmen op de groeidoelstellingen op de lange termijn.

Kindhuwelijken uit de wereld helpen zal op zichzelf niet garanderen dat Afrika zijn ontwikkelingsdoelen bereikt. Maar als die structurele belemmering niet wordt aangepakt, zal ze de productiviteit, het concurrentievermogen en de uitvoering van Agenda 2063 blijven belemmeren.

Erkennen dat het beëindigen van kindhuwelijken niet alleen een sociale, maar ook een economische noodzaak is, zou al een belangrijke stap zijn. Het zou de empowerment van meisjes ook de plaats geven die het verdient: centraal ​​in de Afrikaanse ontwikkelingsstrategie en in het streven naar inclusieve en duurzame groei.