Toch meer aandacht voor milieu dan voor werk?

Bolsonaro schaft meteen ministerie van Werk af

Fábio Rodrigues Pozzebom/Agência Brasil (CC BY 2.0)

 

Jair Bolsonaro, de toekomstige president van Brazilië, schaft het ministerie van Werk af. Hij maakt daarmee duidelijk welke neoliberale koers hij wil gaan varen.

Tijdens de Braziliaanse verkiezingscampagne overheersten de persoonlijke aanvallen, waardoor over verschillende thema’s helemaal niet gepraat werd. Daardoor bleef lang onduidelijk welke richting de regering van Jair Bolsonaro nu uit wil vanaf 1 januari.

Meer milieu dan werk

Bolsonaro blijkt al veel meer aandacht te besteden aan milieu dan aan werk.

In zijn nieuwe regering, die tussen 15 en 17 ministers zal tellen, tegenover 29 vandaag, is geen plaats meer voor een minister van Werk.

De portefeuille van Werk was het gemakkelijkst op te offeren. Ze sluit aan op de wereldwijde devaluatie van arbeid als gevolg van nieuwe technologieën die werknemers overbodig maken of ze uit elkaar spelen.

Die portefeuille was het gemakkelijkst op te offeren. Ze sluit aan op de wereldwijde devaluatie van arbeid als gevolg van nieuwe technologieën die werknemers overbodig maken of ze uit elkaar spelen.

Bepaalde milieueisen willigt Bolsonaro in om de grote landbouwbedrijven tegemoet te komen. Die zijn bang om export te verliezen omdat de internationale markten producten kunnen afwijzen die verband houden met ontbossing.

Brazilië stapt ook niet uit het klimaatakkoord van Parijs. Bolsonaro had daar wel mee gedreigd, in navolging van de Amerikaanse president Donald Trump, maar verandert dus van koers.

Privatiseren

De nieuwe regering, die vooral de steun krijgt van militairen, religieuzen, ondernemers en middenklassers, bevat heel wat namen die geen enkele bestuurservaring hebben, onder wie Bolsonaro zelf en de nieuwe superminister van Economie, Paulo Guedes.

Guedes studeerde als econoom af aan de Universiteit van Chicago en hangt de ideeën van Milton Friedman aan, inspirator van het neoliberalisme. Hij wil zoveel mogelijk privatiseren en de overheid verkleinen. Bedrijven moeten minder belastingen betalen en milieu- en sociale regels moeten minder streng.

Arbeiderspartij

Het is net de afwijzing van dat neoliberalisme die de linkse Arbeiderspartij (PT) in 2002 aan de macht bracht. De PT bleef jarenlang populair, dankzij haar sociale en ontwikkelingsprogramma’s. Maar ze viel uit de gratie als gevolg van corruptieschandalen en de economische crisis. President Luiz Inácio Lula da Silva belandde in de cel, zijn opvolger Dilma Rousseff werd afgezet.

De Arbeiderspartij verantwoordelijk houden voor crisis en corruptie was het beslissende wapen van Bolsonaro.

De Arbeiderspartij verantwoordelijk houden voor crisis en corruptie was het beslissende wapen van Bolsonaro, een grijze politicus die in zijn 27 jaar als parlementslid alleen de aandacht trok door zijn brutale taal.

De agressieve stijl van Bolsonaro en de gewelddadige incidenten tijdens de campagne voedden de vrees dat de democratie in gevaar was. Na zijn overwinning, op 28 oktober, matigde Bolsonaro zijn toon. Hij beloofde “voor iedereen te regeren”, met de grondwet als “enige kompas”.

Rechter Moro

De benoeming van een andere superminister, die van rechter Sergio Moro tot minister van Justitie, geeft aan hoe vastberaden Bolsonaro is om corruptie en criminaliteit aan te pakken. In zijn campagne had Bolsonaro harde repressie aangekondigd en zelfs de verspreiding van wapens onder de bevolking.

Moro coördineerde tot nog toe het grote corruptieonderzoek dat sinds 2014 al tientallen politici, onder wie Lula, en zakenmensen achter de tralies zette.

De keuze voor Moro versterkt het daadkrachtige imago van de nieuwe regering. Maar tegelijk versterkt ze de twijfels over de onpartijdigheid van de rechter in diens vervolging van Lula. Moro had de onderzoeken en rechtszaak versneld, waardoor Lula in april naar de cel moest en hij geen presidentskandidaat meer kon worden.

Populistisch rechts

Populistisch rechts won in Brazilië niet zoals dat elders in de wereld gebeurt. De overwinning kwam uit de lucht vallen, ze volgde niet uit organische groei, ze kwam niet vanuit een sterke partij. De resultaten van deze regering zullen dus bepalen of het zich kan consolideren.

Bolsonaro trad pas in mei dit jaar toe tot de kleine Sociaal-Liberale Partij, tot dan toe een onbetekenend partijtje, al de achtste partij waar hij toetrad sinds het begin van zijn carrière.

Zijn rechtse populisme is gebruikelijker in landen met meer homogene samenlevingen, niet in landen waar veel ongelijkheid is en linkse populisten normaal beter scoren, merkte de Amerikaanse politicologe Anna Grzymala-Busse van de Stanford-universiteit op in een interview met de Braziliaanse krant Folha de São Paul.

Ik ben proMO*

Nu je hier toch bent

Om de journalistiek van MO* toekomst te geven, is de steun van elke lezer meer dan ooit nodig. Vind je dat in deze tijden van populisme en nepnieuws een medium als MO* absoluut nodig is om de waarheid boven te spitten? Word proMO*.

Wil je bijdragen tot de mondiale (onderzoeks)journalistiek in het Nederlandstalig taalgebied? Dat kan, als proMO*.

Wil je er mee voor zorgen dat de journalistiek van MO* mogelijk blijft en, ondanks de besparingspolitiek, verder uitgebouwd wordt? Dat doe je, als proMO*.

Je bent proMO* voor € 4/maand of € 50/jaar.

Word proMO* of Doe een gift