Irak, dertien jaar na de Brits-Amerikaanse invasie

Het langverwachte Chilcot-rapport is vernietigend over de manier waarop werd beslist tot de Britse deelname aan de Irakoorlog. 179 Britse doden stierven voor niets, klinkt het in de media. Maar alleen al tijdens 1 aanslag, dertien jaar na de invasie, vielen meer Iraakse doden. MO* brengt aan de hand van cijfers een ontluisterend beeld van de Iraakse “state of being”.

  • ©DVIDSHUB 3,2 miljoen burgers zitten in een kwetsbare ontheemde situatie. ©DVIDSHUB
  • © United States Forces Iraq 110918-A-UQ901-003 © United States Forces Iraq 110918-A-UQ901-003

13.7.2003


Een cruciale cijfercombinatie die impact heeft op de andere cijfers die daaronder volgen. Dit is namelijk de dag waarop de voorlopige Iraakse Regeringsraad benoemd is door de Amerikanen onder Paul Bremer, hoofd van de Voorlopige Autoriteit onder de Coalitie (CPA). De Regeringsraad zou Irak onder Bremers vleugels mee besturen. Op deze dag werden de etnische en religieuze breuklijnen door het land getrokken.

De Iraakse premier Haider al-Abadi, kreeg bij zijn aantreden in 2014, de opdracht om een regering van onafhankelijke technocraten te vormen. Al-Abadi beloofde de regering weg te leiden van het sektarische quotasysteem maar slaagt niet in zijn opzet, tot wanhoop en woede van de Irakezen. De Iraakse premier ligt al maanden onder vuur omdat hij zelf weigert om zich terug te trekken uit de Islamitische Dawa Partij, een eis die niet alleen op het politieke niveau maar ook op niveau van de burgers leeft. Een premier die een regering wil vormen van onafhankelijke bekwame mensen, moet zelf ook onafhankelijk zijn, klinkt het bij critici.

‘Bremer benoemde de raadsleden volgens ras, religie en sekte, in de plaats van een doordachte keuze te maken aan de hand van rationele politieke, culturele en burgerlijke overwegingen’, zei de Iraakse Faris Nadhmi, doctor in de sociale psychologie aan de Universiteit van Bagdad, in een interview met MO* (maart 2013).

‘Na de val van het Ba’athregime in april 2003, stond een veelbelovende civiele beweging op die geloofde in het herstel van vrijheid, gerechtigheid en burgerlijke rechten.’

‘Maar in plaats van in dialoog te gaan met deze progressieve stemmen, moedigden de Amerikanen leiders van religieuze groepen en sektarische partijen aan om een invloedrijke positie in te nemen. Dit was voor mij het echte begin van de politieke islam in het Midden-Oosten.’


230

Het rangnummer van Irak in de index Levenskwaliteit 2016 door Mercer Firm. Het onderzoeksbureau voert elk jaar in opdracht van multi- en internationale bedrijven een onderzoek naar de leefbaarheid van steden wereldwijd. Daarbij meten de onderzoekers het sociale, veiligheids- en stabiliteitsniveau.

Bagdad staat al jaren op de laatste plaats inzake de factor “persoonlijke veiligheid”, en doet het daarmee zelfs slechter dan de Syrische hoofdstad Damascus (rangnummer 229). Beide steden worden door Mercer Firm gezien als de minst veilige steden.

 

18.802


Volgens het laatste VN-rapport (UNAMI, januari 2016) stierven minstens 18.802 burgers tussen januari 2014 en oktober 2015. Daar zijn de vele honderden doden van recente aanslagen niet bij geteld, zoals de meest recente in al-Sadr City, in Bagdad in mei (94 doden, niet officieel bevestigd) en juni (250 doden). Volgens Unami werden tijdens de rapportperiode ook minstens 36.245 Irakezen gewond.

De doden staan vooral op het conto van terreurorganisatie IS, maar er vielen ook burgerslachtoffers bij coalitie-aanvallen.

De helft van de doden viel in de hoofdstad Bagdad. De VN vermeldt duidelijk dat de eigenlijke cijfers nog veel hoger kunnen zijn dan deze cijfers die enkel gedocumenteerde feiten bevatten.

De doden staan vooral op het conto van terreurorganisatie IS, maar er vielen ook burgerslachtoffers bij coalitie-aanvallen (zie onderaan). ‘Tijdens de rapportperiode doodde en ontvoerde IS enorme aantallen burgers, vaak in doelgerichte acties’, aldus het rapport. Unami spreekt hierbij ook van “genocide”. Geviseerde slachtoffers zijn voornamelijk: opposanten van de IS-ideologie, personen verbonden aan de regering, politiemannen, voormalige staatsambtenaren, dokters, rechters, journalisten en religieuze en tribale leiders.

 

174.000


Dat is volgens Iraq Body Count de dodentol van Iraakse burgers sinds de Amerikaans-Britse invasie in Irak tot januari 2016. Het totale dodental, inclusief strijders bedraagt volgens de organisatie 242.000. ‘De doden zijn: burgers, soldaten, rebellen, terroristen. Ze zijn Irakezen, Amerikanen, Britten, Italianen, soennieten, sjiieten, jezidi’s, Koerden, gedood tijdens gevechten, shoppen, wandelen, slapen… ‘

 

3,2


miljoen burgers zitten in een kwetsbare ontheemde situatie, volgens de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR. Binnen die groep zijn meer dan 2,7 miljoen Irakezen op e vlucht voor het geweld. Irak huisvest ook 213.736 gevluchte Syriërs, die zijn ingeschreven bij UNHCR.

Burgers op de vlucht voor geweld worden vaak, door de regering, de toegang ontzegd tot zogenaamde veilige plaatsen. De VN maken ook gewag van incidenten waarbij ontheemde burgers door de Iraakse regeringstroepen worden opgepakt in arbitraire omstandigheden.

©DVIDSHUB

 

161

De plaats van Irak in de mondiale corruptie-index 2015 van 168 landen door Transparency International. Om de corruptiescore van landen aan te duiden geeft Transparency International punten van 0 (zeer corrupt) tot 100 (“clean”). Irak krijgt als score 16.

 

400


miljoen dollar. Dat is het bedrag dat SOS International (SOSi), een familiebedrijf uit New York, in 2015 opstreek via contracten met de Amerikaanse staat. SOSi is, zo schreef The Daily Beast in maart vorig jaar, is een van de vele buitenlandse contractanten die big business doen op Iraakse bodem. SOSi is een van de grootste spelers en zou, na de Amerikaanse ambassade, de meeste Amerikanen in Irak tewerkstellen.

Opvallend: in de adviesraad staan namen als Paul Wolfowitz, ‘beschouwd als één van de architecten van de Iraakse invasie’, en Paul Butler, de speciale assistent van Donald Rumsfeld, minister van Defensie tijdens de invasie. Hun contract loopt tot 2018.

 

15.000


Dat is het minimum aantal personeelsleden van de nieuwe Amerikaanse ambassade in Bagdad, die in 2009 de oude verving.

Volgens het laatste kwartaalrapport van SIGIR in 2013 (de Speciale Inspecteur-Generaal voor de reconstructie van Irak) telde de ambassade in 2013 tussen de 13.000 en 14.000 personeelsleden. Vandaag zou het cijfer zijn opgetrokken naar 15.000 personeelsleden. Dat is vooral te wijten aan de extra inzet van veiligheidspersoneel, omdat de situatie in Irak sinds 2014 verslechterde tijdens de oorlog tegen terreurorganisatie IS.

© United States Forces Iraq 110918-A-UQ901-003

 

De exorbitante Amerikaanse ambassade in Irak wordt ook wel het monster van Bagdad genoemd.

De bouwkosten van de exorbitante ambassade in het centrum van Bagdad, ook wel het monster van Bagdad genoemd, bedroegen 550 miljoen euro. De vesting, op een terrein van 42 hectaren, was niet alleen de duurste ambassade maar is ook tien keer groter dan ‘s werelds tweede grootste ambassade, de Amerikaanse ambassade in Peking.

De ambassade draagt volgens waarnemers het huismerk van de Obama-administratie: de “civilian surge” of het vervangen van de militaire bezetting door een burgerlijke en diplomatieke aanwezigheid.

 

9214


luchtaanvallen voerde de internationale coalitie tegen IS uit sinds augustus 2014. Volgens Airwars die de coalitie tegen IS in Irak en Syrië monitort, vielen daarbij naar schatting 1365 burgerdoden. En dat cijfer, aldus de organisatie, is meer dan vijftig keer hoger dan het cijfer dat de Amerikaans-geleide coalitie, waaraan ook België deelneemt, toegeeft.

Ik ben proMO*

Nu je hier toch bent

Om de journalistiek van MO* toekomst te geven, is de steun van elke lezer meer dan ooit nodig. Vind je dat in deze tijden van populisme en nepnieuws een medium als MO* absoluut nodig is om de waarheid boven te spitten? Word proMO*.

Wil je bijdragen tot de mondiale (onderzoeks)journalistiek in het Nederlandstalig taalgebied? Dat kan, als proMO*.

Wil je er mee voor zorgen dat de journalistiek van MO* mogelijk blijft en, ondanks de besparingspolitiek, verder uitgebouwd wordt? Dat doe je, als proMO*.

Je bent proMO* voor € 4/maand of € 50/jaar.

Word proMO* of Doe een gift

Over de auteur