“‘Vraag me niet alles’

Soms fiets ik na het uitgaan naar huis en roepen mensen of ze mijn fiets kunnen kopen. In Nederland betekent dat dat ze denken dat ik de fiets heb gestolen en hem wil doorverkopen.

Of mensen geven me geld zonder dat ik erom vraag. Laatst stopte een meisje van mijn leeftijd me twintig cent toe. Ik vroeg haar: ‘Waarom wil je mij geld geven?’

Ze zei: ‘Ik weet het niet. Ik wil gewoon iemand geld geven.’ Maar haar vriend antwoordde: ‘Je bent zwart.’

Zo simpel. Zo direct.

Het overkomt me vaak dat ik mensen in het Nederlands aanspreek en dat ze me dan in het Engels antwoorden. Terwijl mijn Nederlands veel beter is dan mijn Engels.

Soms zeg ik er iets van. Na een paar minuten vergeten ze het dan vaak weer.

Als ik naar een club ga, zegt de beveiliger vaak meteen: ‘Het is een studentenavond.’ Daarom neem ik altijd mijn identiteitskaart en mijn studentenpas mee.

Heel vaak wil ik gewoon dansen. Genieten. Even nergens aan denken. Maar bijna iedereen die met mij danst, begint over mijn bootreis.

Ik ben meer dan mijn bootreis.

Ik weet iets over economie. Ik ben heel geïnteresseerd in politiek. Ik wil praten over muziek, theater, oorlog, vrede, over de wereld. Over van alles. Maar steeds word ik teruggebracht naar één verhaal: mijn reis.

Eenrichtingsverkeer

De meeste van deze vragen stellen mensen me bijna meteen nadat ze mij hebben leren kennen.

Heb je contact met je familie?
Waar wonen je ouders?
Zie je je ouders nog?
Wil je terug?
Wanneer ben je voor het laatst in je land geweest?
Hebben jullie internet?
Waarom is er altijd oorlog in jouw land?

Sommige vragen lijken normaal, totdat ik ze aan jou zou stellen.

Heb jij contact met je familie?
Is je relatie met je ouders goed?
Leven je ouders nog?

Dan voelt het ineens raar en veel te persoonlijk. Wat ik bijna nooit hoor, is dit:

Wie ben jij?
Wat doe jij?
Wat is je passie?
Wat vind jij moeilijk?
Waar ben jij trots op?

Het gesprek gaat vaak één kant op. Ik moet delen. Ik moet uitleggen. Ik moet vertellen. Maar zij delen niet.

Ik ben inmiddels minder boos. Minder moe. Misschien omdat ik nu gewoon een wedervraag stel. Waarom wil jij mijn fiets kopen? Waarom denk je dat ik geld nodig heb?

Meestal eindigt het gesprek dan eigenlijk heel mooi. Omdat mensen zich dan ineens realiseren wat ze eigenlijk aan het doen zijn.

Ruimte voor vragen

Op een dag dacht ik: als mensen me toch steeds vragen stellen, laat ik er dan mijn werk van maken. Ask Me Anything ontstond op Lowlands, in samenwerking met BKB. Sindsdien geef ik deze lezing door heel Nederland.

Daar mogen mensen me alles vragen. Over mijn vlucht. Over mijn bootreis. Over mijn leven in Nederland. Over de moeilijke en de mooie dingen.

Daar is ruimte voor alle vragen. Het voelt anders omdat ik er zelf voor kies om daar te staan en mensen uit te nodigen mij te bevragen.

Als je mij alles wilt vragen, kom dan naar een Ask Me Anything. Niet op straat. Niet in een club. Niet na vijf minuten kennismaking.

En toch.

Niet iedereen doet dit bewust uit racisme. Sommige mensen weten gewoon niet beter. Ze leven in hun eigen bubbel. Met hun eigen referentiekader.

Sommige mensen willen mijn haar aanraken uit nieuwsgierigheid. Hoe voelt dat? Is het anders?

Ik denk soms: als een witte persoon naar een klein dorp in Afrika reist, zou die misschien hetzelfde meemaken. Aangeraakt worden. Aangestaard worden. Vragen krijgen.

Het verschil is alleen: Ik verwacht dat daar. Ik verwacht het niet hier.

Niet in een welvarend land als Nederland.
Niet in een land met zoveel verschillende mensen.
Niet in een samenleving die zegt inclusief te zijn.

Misschien is het geen kwaadwillend racisme.

Misschien is het onwetendheid. Maar het effect blijft hetzelfde. Je wordt niet eerst als mens gezien. Je wordt eerst gezien als ‘anders’. En het gesprek gaat dan vooral over de verschillen. Terwijl er zoveel overeenkomsten zijn.

Laten we praten over menselijke dingen:

Wie ben jij?
Wat draag jij mee?
We hebben allemaal vreugde en verdriet.
We hebben allemaal verlies gekend.
Misschien een vriend verloren.
Een familielid.
Misschien ziekte.
Werkdruk.
Studies.
Relatieproblemen.
Mentale worstelingen.

En we hebben ook mooie dingen.

Succes.
Een geboorte.
Een huwelijk.
Een nieuw huis.
Een nieuwe start.

Ik ben niet alleen een overlevingsverhaal.
Ik ben geen geschiedenisles.

Ik ben een mens.