Amerikaanse lobbyisten in de clinch over speculatie met grondstoffen

Nieuws

Amerikaanse lobbyisten in de clinch over speculatie met grondstoffen

Abid Aslam

15 juli 2008

Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen en transportbedrijven dringen aan op maatregelen tegen de speculatie op de oliemarkt. Ze krijgen in dit verkiezingsjaar heel wat politici makkelijk aan hun kant. Maar de lobbyisten van investeerders en oliemaatschappijen bieden weerwerk.

De prijs van ruwe olie is al verviervoudigd sinds 2003 en het einde is nog niet in zicht. Experts zijn het erover eens dat speculatie verantwoordelijk is voor een deel van die verhoging. Ook de stijgende levensmiddelenprijzen zouden iets te maken hebben met ongekende aankopen en verkopen op de termijnmarkten. Pensioenfondsen en investeringsbanken hebben de kans ontdekt op die markten veel geld te verdienen door massaal in te spelen op verwachte prijsschommelingen. Met vraag en aanbod hebben de prijzen op de termijnmarkten daardoor steeds minder te maken.

Veel Amerikanen staan huiverig tegenover overheidsingrijpen in het marktgebeuren, maar de zorgen over de amechtige economie en een versnellende inflatie hebben dat taboe voor de grondstoffenmarkten vlot doorbroken.

Nu iets doen

Het Amerikaanse parlement heeft dit jaar al een veertigtal hoorzittingen gehouden over de stijgende prijzen. Politici staan onder druk om iets te ondernemen nog voor ze in augustus met reces gaan. “We moeten nu in actie komen, want de exploderende prijzen voor levensmiddelen en brandstof doen consumenten en de economie echt pijn”, zegt senator Joseph Lieberman.

Samen met enkele andere parlementsleden diende Liebermann op 11 juli een Commodity Speculation Reform Act in. Dat wetsvoorstel wil sommige vormen van investeringen in Amerikaanse en overzeese termijnmarkten voor grondstoffen aan banden leggen. “We willen een beter geordende markt creëren voor de bedrijven en producenten die grondstoffen nodig hebben”, zegt Liebermann.

Liebermann en zijn collega’s worden onder meer opgejaagd door luchtvaartmaatschappijen en transportondernemingen. Die willen dat hun brandstoffacturen betaalbaar blijven. Vorige week lanceerden de Air Transport Association en de American Trucking Association de website StopOilSpeculationNow.com. Daarin richten ze zich rechtstreeks tot het Amerikaanse publiek. “Eis dat het parlement nu in actie schiet om de energieprijzen te doen zakken”, staat er op de site te lezen.

De ceo’s van de belangrijkste luchtvaartmaatschappijen schreven ook een open brief aan hun klanten waarin ze waarschuwen dat de Amerikaanse economie zwaar kan lijden onder de stijging van de brandstofprijzen. Volgens de briefschrijvers worden de “normale marktkrachten gevaarlijk versterkt door onvoldoende gereguleerde speculatie.” Twintig jaar geleden verhandelden speculanten een vijfde van de termijncontracten op de oliemarkt, nu is dat twee derde geworden, klinkt het. De excessieve speculatie drijft de prijs van een vat olie op met 30 tot 60 dollar. “Uiteindelijk betalen de consumenten de rekening.”

Geen overhaasting

Maar oliemaatschappijen en investeerders zijn al in de tegenaanval gegaan. De Intercontinental Exchange (ICE), een beurs voor energieproducten die werd opgezet door de Amerikaanse financiële sector en grote oliemaatschappijen, waarschuwt op zijn site OilFuturesMarketFacts.com voor overhaast wetgevend werk.

Het Amerikaanse parlement maakte in de jaren 50 uit vrees voor steeds sterkere prijsschommelingen een einde aan de termijnhandel in uien, maar volgens de ICE haalde dat niets uit. “De prijs van uien wordt niet langer geregeld door de markt en maakt daardoor bokkensprongen. Eind 2006 en in 2007 ging hij met 400 procent omhoog, in maart dit jaar daalde hij weer met 98 procent om amper een maand later weer te verdrievoudigen.”

“Goed gereguleerde termijnmarkten zorgen voor stabiliteit en voorspelbaarheid door kopers toe te laten prijsrisico’s te compenseren”, luidt de conclusie.

Lieberman was met zijn wetsvoorstel eerst van plan institutionele investeerders helemaal te verbieden actief te zijn op termijnmarkten. Maar hij voelde dat hij daarvoor nooit genoeg steun zou krijgen. Nu begrenst het wetsvoorstel de termijncontracten die institutionele investeerders kunnen verhandelen. Ze zouden ook verplicht worden elke dag verslag uit te brengen over hun activiteiten op de financiële markten. De voorschriften zouden ook gelden voor buitenlandse en virtuele beurzen waar termijncontracten worden verhandeld die een band hebben met de VS.

Het is niet duidelijk in hoeverre het wetsvoorstel de olieprijzen zou kunnen doen dalen. Het Internationaal Energieagentschap in Parijs publiceerde begin deze maand een rapport waarin gesteld wordt dat speculatie maar een marginale rol spelt bij de prijsvorming op lange termijn. De beperkte raffinagecapaciteit, geopolitieke onzekerheid en de beperkte bijkomende productiecapaciteit spelen een veel grotere rol.