Arme Egyptenaren gemakkelijke slachtoffers van kwakzalverij

Nepartsen die aan volksgeneeskunde doen en zelf middeltjes brouwen, het is schering en inslag in Egypte. Slachtoffers komen meestal uit de armste groepen in de samenleving. Activisten klagen het gebrek aan regulering en medische scholing van de bevolking aan.

  • © Adam Jones Een jong kind in een arme wijk van Caïro © Adam Jones
  • © Max Merz Een man met problemen aan het rechteroog zoekt medische hulp © Max Merz

Toen bij Magda Ibrahim baarmoederkanker werd vastgesteld, was meteen ook duidelijk dat ze de voorgestelde behandeling in het ziekenhuis niet kon betalen.

Daarop ging de 53-jarige onverzekerde weduwe  naar een geestelijke waar ze dure religieuze bezweringen ontving en later naar een kruidendokter van wie ze gehoord had dat hij over een elixir beschikte dat tumoren kon doen krimpen.

Egypte is een mijnenveld van slechte geneeskunde

“De eerste maanden voelde ik me goed dus dacht ik dat de tumor aan het verdwijnen was”, zegt ze. “Nadien werd het plots erger.”

Toen ze terugkeerde naar het ziekenhuis voor nieuwe tests bleek dat de tumor nog steeds aanwezig was en de kanker was uitgezaaid naar de lymfeklieren. Bovendien had het kruidenmengsel gezorgd voor nierfalen.

Mijnenveld

Egypte is een “mijnenveld” van slechte geneeskunde, zegt kinderarts Ahmad Bakr, een activist die zich inzet voor een hervorming van de gezondheidszorg.

Hij vindt dat de afgelopen regeringen allemaal slecht werk leverden op het vlak van regelgeving voor de medische sector en scholing van de bevolking aangaande gezondheidskwesties.

Zo ontstond een zorgstelsel op twee niveau’s waarbij slecht gekwalificeerde artsen, corruptie en kwakzalverij vrij spel kregen.

Nepartsen

Naar schatting hebben in Egypte één op vijf private klinieken geen vergunning en zijn er duizenden artsen actief die gebruik maken van valse referenties of geen formele opleiding kregen.

“Er zijn veel nepartsen in Egypte”, zegt Bakr. “Ze werken veelal in kleinere klinieken maar je kan hen ook vinden in de meest prestigieuze ziekenhuizen in het land.”

In februari kondigde het Egyptische leger aan dat het een apparaat had ontwikkeld waarmee vanop afstand hepatitis C, Aids en een reeks andere infectieziekten konden gedetecteerd worden. Het apparaat zou zogezegd elektromagnetische golven kunnen opvangen die uitgestoten worden door geïnfecteerde levercellen.

© Max Merz

Een man met problemen aan het rechteroog zoekt medische hulp

Verder beweerde het leger dat het een revolutionair dialyse-apparaat had ontwikkeld waarmee hepatitis C, Aids en zelfs kanker kon genezen worden.

“Ik was geschokt over deze ongelooflijke beweringen die zonder enig klinisch bewijs werden gemaakt”, zegt Mohamed Abdel Hamid, directeur van het Viral Hepatitis Research Lab (VHRL). “Aan elke nieuwe medische behandeling moeten eerst peer-reviewed, dubbelblinde klinische studies vooraf gaan, vooraleer er claims kunnen worden gemaakt.”

Alle varkens geslacht

Critici zeggen dat de Egyptische regering bijdraagt aan het klimaat van medische onverantwoordelijkheid.

De staatsmedia geven vaak overdreven veel aandacht aan gezondheidsbedreigende aandoeningen en voeden zo de massahysterie. De reacties van de overheid, met inbegrip die van hooggeplaatste gezondheidsmedewerkers, worden gekleurd door populair sentiment en politieke motieven.

Zo werden in Egypte alle 300.000 varkens geslacht als reactie op de wereldwijde uitbreek van varkensgriep in 2009. Nochtans was er geen bewijs dat de dieren varkensgriep overbrengen op de mens, noch werd het virus ontdekt in Egypte.

Maar ambtenaren, geleid door het islamitische verbod op het eten van varkenvlees, grepen het virus met deze naam aan om de natie van varkens te zuiveren.

“De varkens werden bijna uitsluitend gehouden door arme Christelijke zebaleen (vuilnisophalers) die ze gebruikten om organisch afval te verteren”, zegt Milad Shoukri, een leider van de zebaleen. “Duizenden gezinnen verloren hun bestaansmiddelen door een absurd besluit dat geen wetenschappelijke basis had.”

Gouden kansen voor charlatans

Ook andere pandemieën zoals Severe Acute Respiratory Syndrome (SARS), vogelgriep en het in het Midden-Oosten voorkomende Respiratory Syndrome (MERS), bieden Egyptische kwakzalvers gouden kansen.

“Telkens weer zien we hetzelfde patroon”, zegt apotheker Amgad Sherif. “Mensen weten van niet beter en gooien de wetenschap uit het raam. De lage graad van geschooldheid en de hoge graad van analfabetisme zorgen ervoor dat veel Egyptenaren zelfs de meest belachelijke medische claims geloven. “

Toen een zwerm sprinkhanen hoofdstad Cairo teisterde zagen charlatans hun kans schoon om een vaccin te promoten dat angstige burgers tegen het ongedierte kon beschermen.

Later bleek het om kraantjeswater met oranje kleurstof te gaan dat verschillende gedupeerde huishoudens armer achterliet en hen een echte besmetting deed riskeren omdat de vaccins werden toegediend met niet-gesteriliseerde naalden.

De Egyptische overheid bevindt zich in een kat-en-muis-spel met de duizenden tovenaars

“Er is zelfs weet van vals medisch personeel dat gekleed in witte jassen naar de armenwijken trekt en dure preventieve geneeskunde aanbiedt. Veel mensen trappen daar in en laten zich nepvaccins toedienen, wie weet wat daar allemaal inzit”, zegt Sherif.

De Egyptische overheid bevindt zich in een kat-en-muis-spel met de duizenden “tovenaars”, die vaak vormen van volksgeneeskunde praktiseren waar de arme arbeidersklasse gevoelig voor is. De zelfverklaarde artsen en gebedsgenezers zijn bijzonder moeilijk te vangen, zo reageren ambtenaren van justitie, omdat ze werken vanuit hun huurappartementen en enkel mond-aan-mondreclame maken.

Een medewerker van het ministerie van justitie verklaarde in de Arabische krant Al Arabiya dat pogingen om kwakzalvers te vervolgen wegens oplichting en fraude, meestal stranden op het feit dat de tovenaars tot een overeenkomst komen met hun slachtoffers.

Maak MO* mee mogelijk.

Word proMO* net als 3196   andere lezers en maak MO* mee mogelijk. Zo blijven al onze verhalen gratis online beschikbaar voor iédereen.

Ik word proMO*    Ik doe liever een gift