De voorzitter van de Internationale Federatie voor de Mensenrechten, Andrea Giorgetta, waarschuwt voor het repatriëringsakkoord tussen Bangladesh en Myanmar.

‘De terugkeer van het eerste Rohingya gezin is een propagandastunt’

© Facebookpagina Informationcommittee Myanmar state council office

Documenten voor de terugkeer worden in orde gemaakt.

De regering van Myanmar meldde via Facebook dat ze het eerste Rohingya gezin, van de bijna 700.000 vluchtelingen, uit Bangladesh repatrieerde . Het gezin verblijft nu in een tijdelijk opvangcentrum vlakbij hun afgebrande huizen in de deelstaat van Rakhine. De vluchtelingencommissaris van Bangladesh, Mohammad Kalam, waarschuwde AFP dat het niet om een terugkeer gaat. 

Op de Facebookpagina van de informatiecommissie (opgericht eind 2016 op aanvraag van de President) stond het bericht dat de vijfledige familie als eerste is teruggekeerd. De familie bestaat uit een man, twee vrouwen en twee kinderen die gefotografeerd werden tijdens het overhandigen van hun verficiatie-identiteitskaart.

De vluchtelingencommissaris van Bangladesh, Mohammad Kalam, vertelde AFP dat de Rohingya familie voor hun terugkomst in een kamp verbleef dat op een stuk niemandsland ligt, tussen Bangladesh en Myanmar. Dat betekent dat het officieel niet gaat om een repatriëring van het gezin.

‘In de realiteit is de repatriëring nog niet begonnen’, vertelde de Bengalese minister van Binnenlandse Zaken Asaduzzaman Khan zondag aan AFP, eraan toevoegend dat de terugkeer van het gezin “geen zinvolle daad” was. ‘We weten of het zal beginnen, maar er is niet voldoende vertrouwen gecreëerd om deze mensen terug te laten gaan.’

Publiciteitsstunt

De repatriëring zou twee jaar duren en een half miljoen vluchtelingen doen terugkeren.

 

Myanmar en Bangladesh onderhandelden sinds november al over het akkoord van repatriëring. Ze kwamen tot een akkoord in Januari om een ‘vrijwillige’ repatriëring te ondernemen. Als voorbereiding op de terugkeer stelde Myanmar twee recepties op en een tijdelijk opvangcentrum, vlakbij de afgebrande dorpen waar de Rohingya voordien woonden. De repatriëring zou twee jaar duren en een half miljoen vluchtelingen doen terugkeren.

Veel mensenrechtenorganisaties waaronder de Internationale Federatie voor de Mensenrechten (FIDH) hameren er op dat de terugkeer van het gezin een publiciteitsstunt is.

De Aziatische voorzitter van FIDH, Andrea Giorgetta, noemt de terugkeer van het éne gezin ‘een PR-stunt die bedoeld is om de aandacht af te leiden van de misdaden die het regime heeft begaan.’ 

© Facebookpagina Informationcommittee Myanmar state council office

De familie poseert met hun verificatiekaarten.

Myanmar houdt vol dat het enkel terroristen heeft vervolgd.

de VN en mensenrechtenorganisaties veroordelen het repatriëringsakkoord ook omdat het eerder ook nooit vrijwillig gebeurde. Zij vinden dat de Rohingya moeten kunnen kiezen of ze al dan niet terugkeren naar hun thuisland. ‘De omstandigheden in Myanmar zijn daar bovenop nog niet goed genoeg voor een veilige en blijvende terugkeer te hebben,’ stelde UNHCR.

Zaw Htay, een woordvoerder van de Myanmarese regering beweert dat het geen propagandastunt is. ‘De familie besliste zelf om terug te komen. Het was hun eigen wil, wij zorgen voor hen.’ Het gezin heeft zelf nog niet gereageerd.

Overleven in een tent

Sinds augustus leven er enkele duizenden Rohingya’s in het Konarpara-gebied, een stuk niemandsland tussen Bangladesh en Myanmar. Rohingya’s leven er in tenten gepropt achter een prikkeldraadhek dat de grens afbakent. De grootste groep vluchtelingen heeft zich gevestigd in uitgestrekte kampen in het district Cox’s Bazar in Bangladesh.

Zo’n 900.000 mensen overleven in tenten met een groot tekort aan voeding, proper water en sanitaire voorzieningen.

De staatloze moslimminderheid verblijft massaal in onhygiënische vluchtelingenkampen in Bangladesh. In augustus kwam de grootste stroom vluchtelingen (686.000) aan in Cox’s Bazar. Dat maakt dat er nu zo’n 900.000 mensen overleven in tenten met een groot tekort aan voeding, proper water en sanitaire voorzieningen.

Bovendien begint binnenkort het regenseizoen wat de kans op overstromingen en epidemieën in de kampen vergroot. Caroline Gluck, woordvoerder van de VN-Vluchtelingenorganisatie (Unhcr) in Cox’s Bazar maakt zich grote zorgen. ‘De plaatsen waar de vluchtelingen verblijven zijn zeer dichtbevolkt. Er bestaan risico’s op infectieziekten en brand’, zegt ze.

Rohingya-vrouwen die Myanmar zijn ontvlucht zijn zwaar getraumatiseerd, zegt hulporganisatie Oxfam. Ze dreigen ermee zelfmoord te plegen als ze gedwongen worden terug te keren.

Op zoek naar mensenrechten

Het Myanmarese leger voert sinds augustus een meedogenloze etnische zuivering uit van de Rohingya gemeenschap in de noordelijke staat Rakhine. Voor de Rohingya-moslims is geweld echter niet nieuw. De VN noemde in 2009 de Rohingya al “het volk met de minste vrienden” en stelde dat de Rohingya het meest vervolgde volk ter wereld is. De groep van ruim een miljoen moslims lijkt al tijden nergens heen te kunnen.

De VN noemde in 2009 de Rohingya al “het volk met de minste vrienden” en stelde dat de Rohingya het meest vervolgde volk ter wereld is.

Ik ben proMO*

Met MO* zorgen wij voor écht nieuws over echte mensen in heel de wereld. Wil je ook ons unieke journalistieke project mogelijk maken? Word dan proMO*. Als proMO* word je lid van onze community, mag je gratis naar al onze events en kan je in dialoog gaan met onze journalisten. Je bent proMO* voor € 4/maand of € 50/jaar.

Geweldig! Ik word proMO*

Ze zijn bang om terug te keren naar het land dat ze al meermaals moesten ontvluchten. Ze zagen hoe familieleden vermoord werden door soldaten en boeddhistische burgerwachten. Ze verdreven hen met kogels en brandstichting uit hun eigen huizen.

De gemeenschap is eerder al gevlucht en teruggestuurd naar Myanmar: in 1990 en 2000. De situatie lijkt sindsdien weinig veranderd, wat de vraag oproept of ze wel naar een veilige leefomgeving zullen kunnen terugkeren.

Shireen Huq, een vooraanstaande vrouwenrechtenactiviste in Bangladesh, verwijst naar de repatriëringsovereenkomst van 1993. ‘De vrijwillige terugkeeracties bleken niet succesvol omdat de meeste vluchtelingen zich ertegen verzetten.’ Ze heeft dan ook weinig lof over de nieuwe overeenkomst. ‘Dit zal een herhaling worden van 1993. Toen werd al duidelijk dat enkel bilaterale afspraken maken niet volstaat.’

Inwoners van Rakhine zien de Rohingya-moslims als “indringers uit Bangladesh”.

Verificiatiedocument

De Rohingya zullen na controles het staatsburgerschap misschien wel krijgen, onder voorwaarden dat ze zich registreren als “Bengaals”. Volgens de moslims is het een aanfluiting dat ze nog steeds als buitenlanders gezien worden ondanks dat hun ouders al generaties in Myanmar wonen.  

Sinds 1982 krijgt vrijwel niemand de nodige documenten voor officieel burgerschap. De Royingha’s zijn dus de facto staatloos, wat maakt dat ze geen vrijheid in beweging hebben en van andere basisrechten ontzegd zijn. Als gevolg willen ze een repatriëring liever vermijden.

Sinds 1982 krijgt vrijwel niemand de nodige documenten voor officieel burgerschap.

Volgens de Myanmarese immigratieautoriteiten heeft het teruggekeerde gezin nationale verificatiekaarten gekregen. Dat is een vorm van identiteitsbewijs, maar staat nog niet gelijk aan een volwaardig staatsburgerschap.

Amnesty International wil steun van de internationale gemeenschap. ‘Als ze worden teruggestuurd naar Myanmar, moet dat op een veilige en waardige manier gebeuren, onder toezicht van de internationale gemeenschap en de VN. De regering van Myanmar moet er alles aan doen om de verbrande huizen en vernielde dorpen weer op te bouwen.’

Doorbreek de vicieuze cirkel

Myanmar wordt al langer veroordeeld van het uitvoeren van een etnische zuivering, maar blijft ontkennen. De mensenrechtencommissaris van de VN, Zeid Ra’ad al-Hussein, drong op een persconferentie in Genève aan dat onderzoek moet worden toegestaan in de beperkte gebieden. ‘Als ze de beschuldigingen van ernstige schendingen van de mensenrechten tegen Rohingya echt willen weerleggen, moeten ze ons uitnodigen in Rakhine’. 

De Organisatie voor Islamitische Samenwerking (OIS) veroordeelt het geweld in het land, en stelt dat de Rohingya als “kakkerlakken” worden behandeld.

Het Myanmarese leger blijft ontkennen mensenrechten te hebben geschonden. Uit een eigen “intern onderzoek” ontkent datzelfde leger dat er sprake is van “moordpartijen, plunderingen of seksueel geweld.”

Ik ben proMO*

Nu je hier toch bent

Om de journalistiek van MO* toekomst te geven, is de steun van elke lezer meer dan ooit nodig. Vind je dat in deze tijden van populisme en nepnieuws een medium als MO* absoluut nodig is om de waarheid boven te spitten? Word proMO*.

Wil je bijdragen tot de mondiale (onderzoeks)journalistiek in het Nederlandstalig taalgebied? Dat kan, als proMO*.

Wil je er mee voor zorgen dat de journalistiek van MO* mogelijk blijft en, ondanks de besparingspolitiek, verder uitgebouwd wordt? Dat doe je, als proMO*.

Je bent proMO* voor € 4/maand of € 50/jaar.

Word proMO* of Doe een gift