Europa laat rivieren weer vrij stromen: honderden dammen en barrières verwijderd

Al vijf jaar op rij wordt sterk ingezet op rivierherstel in Europa en dat was vorig jaar niet anders. In 2025 werd er opnieuw 11 procent meer aan rivieren hersteld dan het jaar daarvoor, door dammen en andere barrières weg te halen. Ze worden verwijderd om bij te dragen aan grotere klimaatbestendigheid, de strijd tegen droogte, voedselzekerheid en het herstel van biodiversiteit en zoetwaterecosystemen.

Succesverhaal

Uit het rapport ‘Dam Removal Progress 2025’ blijkt de grote en groeiende inzet op damverwijdering, die wordt omschreven als een ‘succesverhaal voor rivierherstel’.

‘Door meer barrières te verwijderen, wordt duidelijk hoe biodiversiteit zich kan herstellen en hoe we de veerkracht tegen klimaatverandering versterken’, zegt Merijn Hougee, Head of International Landscapes bij WWF, een van de organisaties die zich inzetten voor het project, naast onder meer nog The Rivers Trust, European Rivers Network en Rewilding Europe.

Sinds 2020 is het aantal barrières dat wordt verwijderd verzesvoudigd. In 2025 sloten Noord-Macedonië en IJsland zich aan bij de Europese inspanning, waardoor het aantal deelnemende landen op 29 komt. Zweden voerde de lijst aan met 173 verwijderde barrières, gevolgd door Finland en Spanje. In België werden 9 dammen en obstakels verwijderd, in Nederland waren dat er 7.

De meeste van deze barrières zijn klein en verouderd. Ze wegnemen is relatief eenvoudig en kosteneffectief, terwijl de ingreep wel op grote schaal een belangrijke bijdraagt aan het herstel van de rivieren.

Essentiële ingreep

Damverwijdering is essentieel omdat de Europese rivieren sterk versnipperd zijn. In totaal tellen ze meer dan 1,2 miljoen barrières, waaronder dammen, stuwen en duikers. Veel daarvan zijn inmiddels overbodig, maar blokkeren nog steeds de natuurlijke stroming van water, sediment en voedingsstoffen én de migratie van soorten. De versnippering draagt bij aan een forse achteruitgang van biodiversiteit.

En daar moet want aan gebeuren, want volgens de Europese Commissie wordt 42 procent van de zoetwatervissen in Europa met uitsterven bedreigd, terwijl bijna twee derde kwetsbaar is.

De Europese Natuurherstelverordening die in 2024 in werking trad, stelt als doel om uiterlijk in 2030 ten minste 25.000 kilometer aan rivieren weer vrij stromend te maken.