Europese politici kelderen onderzoekscommissie LuxLeaks

Na maanden van politieke strijd lijkt het nu definitief: naar aanleiding van LuxLeaks komt er geen onderzoekscommissie naar fiscale ontwijking in de EU, maar wel een speciale commissie. De toekomst zal uitwijzen of deze voldoende toegang tot fiscale en dus nationale documenten krijgt. 

  • Friends of Europe (CC BY 2.0) Philippe Lamberts: 'Ik ben zelf geen jurist maar onze juristen zagen geen problemen, en ze stellen de vraag: als dit niet meer kan, kan er dan ooit nog wel een onderzoekscommissie in dit parlement.' Friends of Europe (CC BY 2.0)

De conferentie van de fractievoorzitters van het Europees Parlement (COP) nam de beslissing vandaag (5 februari). Daarbij verwees Martin Schulz, voorzitter van het parlement, die tevens de COP voorzit, naar het juridisch advies van het parlement. De juristen van het parlement vonden dat het gevraagde onderzoeksmandaat problematisch was en dat was kennelijk het argument om de onderzoekscommissie meteen te begraven.

‘Dit roept twee vragen op’, aldus Philippe Lamberts, fractieleider van de groenen, op een persconferentie. ‘Ten eerste een juridische. Ik ben zelf geen jurist maar onze juristen zagen geen problemen, en ze stellen de vraag: als dit niet meer kan, kan er dan ooit nog wel een onderzoekscommissie in dit parlement.’

‘De tweede vraag is politiek: Schulz had de vraag voor een onderzoekscommissie met dat negatieve advies kunnen doorsturen naar het plenaire vergadering. Hij besliste in zijn eentje om dat niet te doen. Zelfs in de COP konden we er niet over stemmen. We konden alleen stemmen over zijn voorstel voor een speciale commissie en daar was iedereen voor behalve de groenen, Verenigd Links  Wij vinden dat niet getuigen van veel democratische zin. Het is een machtsgreep.’

De leiders van de Groenen en Verenigd Links in het parlement aanvaarden de juridische argumenten daarom ook niet. ‘Het op deze manier aan de juristen wijten, is en blijft een politieke beslissing: ze wensten ons dit succes niet te gunnen.’

Philippe Lamberts: ‘Dit blijft een politieke beslissing.’ 

Lamberts doelt op het feit dat de vraag om een onderzoekscommissie LuxLeaks  bij de COP belandde, ondanks de beslissing van de drie grote fracties (christendemocraten, socialisten en liberalen) maanden geleden om zich tevreden te stellen met een speciale commissie. Toen de groenen en Verenigd Links erin slaagden zoveel mensen uit de drie grote families achter hun oproep voor een onderzoekscommissie te krijgen dat ze het vereiste quorum van 25 procent van alle parlementairen haalden, moest het onderwerp opnieuw worden besproken in de COP. Met het gekende resultaat.

Krijgt de commissie toegang tot nationale documenten?

In een Europa waar alle overheden kampen met begrotingstekorten en besparingen, is de vraag waarom multinationals jarenlang konden genieten van een systeem dat hen toeliet minder belastingen te betalen dan kleine ondernemingen en de werknemers, van immens politiek belang. Dat verklaart wellicht ook waarom de drie grote partijen die allen zelf ooit aan de macht waren in verschillende lidstaten, verkiezen om niet achteruit te kijken, maar vooral naar oplossingen voor de toekomst te zoeken. De Groenen en Verenigd Links willen ook vooruit, maar willen ook het verleden grondig onderzoeken: hoe was dit mogelijk, ook al werd - zelfs in de schoot van de EU - al jaren geleden gepleit voor meer samenwerking tussen de lidstaten inzake het belasten van ondernemingen?  

‘Ik begrijp nog altijd niet waarom dit parlement zich niet het sterkste instrument gaf om dit te onderzoeken’

De Duitse groene Sven Giegold die maandenlang streed voor de onderzoekscommissie zegt “woest” te zijn: ‘In nationale parlementen kan de minderheid een onderzoekscommissie afdwingen. Dit is hier niet het geval (maar evenmin in het Belgische parlement, jvd). Dat is spijtig voor de uitbouw van de Europese democratie. Hoe dan ook, wij zullen meewerken aan de speciale commissie om er het beste van te maken. Ik begrijp nog altijd niet waarom dit parlement zich niet het sterkste instrument gaf om dit te onderzoeken. Een speciale commissie zal niet dezelfde toegang tot materiaal hebben als de onderzoekscommissie.’

Lamberts wijst erop dat het vooral om de toegang tot nationale documenten gaat en dat fiscale documenten tot nader order bijna allemaal nationaal zijn. ‘Een onderzoekscommissie heeft die toegang tot nationale documenten, een speciale commissie niet. Je kan natuurlijk zeggen dat de politieke druk ertoe zal leiden dat men die toegang niet zal kunnen ontzeggen maar dat valt dus af te wachten.’

Dat het werk op het Europese niveau cruciaal is om verandering te brengen, bleek vandaag op een ontmoeting tussen de Belgische premier Michel en zijn Luxemburgse collega Xavier Bettel. Ze benadrukten eens te meer het belang van transparantie maar ze verwachten van de Europese Commissie dat die duidelijke fiscale afspraken maakt voor de hele Europese Unie. 

Ik ben proMO*

Nu je hier toch bent

Om de journalistiek van MO* toekomst te geven, is de steun van elke lezer meer dan ooit nodig. Vind je dat in deze tijden van populisme en nepnieuws een medium als MO* absoluut nodig is om de waarheid boven te spitten? Word proMO*.

Wil je bijdragen tot de mondiale (onderzoeks)journalistiek in het Nederlandstalig taalgebied? Dat kan, als proMO*.

Wil je er mee voor zorgen dat de journalistiek van MO* mogelijk blijft en, ondanks de besparingspolitiek, verder uitgebouwd wordt? Dat doe je, als proMO*.

Je bent proMO* voor € 4/maand of € 50/jaar.

Word proMO* of Doe een gift

Over de auteur