Federaal Migratiecentrum: ‘Aantal teruggekeerde migranten neemt toe’
De terugkeercijfers van migranten - gedwongen en vrijwillig - tonen een stijgende trend. Dat zegt het Federaal Migratiecentrum Myria aan de hand van de recentste cijfers rond de terugkeer en detentie van migranten.
In het zopas gepubliceerde rapport focust Myria onder meer op de cijfers inzake terugkeer, detentie en verwijdering van migranten. Het centrum kijkt ook naar de wetgevende evoluties op het vlak van het beleid rond terugkeer en gedwongen verwijdering, en analyseert de situatie van gedetineerden zonder verblijfsrecht in de Belgische gevangenissen.
Terugkeerbesluit
Uit de cijfers voor 2025 blijkt dat, voor het eerst sinds de covidperiode, er opnieuw een stijging is geweest van de terugkeer, detentie en gedwongen verwijdering van vreemdelingen in het algemeen. Het niveau van voor de crisis is evenwel nog niet opnieuw bereikt, aldus Myria.
In 2024 hebben bijna 26.000 mensen een zogeheten 'eerste terugkeerbesluit' ontvangen en werden iets meer dan 1800 mensen teruggestuurd, terwijl bijna 3400 mensen vrijwillig terugkeerden naar hun land van herkomst.
Tussen 2023 en 2024 was er daarentegen een lichte daling van zowel de eerste vasthoudingen in gesloten centra (van 4915 naar 4804 personen) als van de gemiddelde maximale capaciteit van die centra (van 510 naar 487 plaatsen).
Verder vertoont het inreisverbod voor het Belgische grondgebied een opvallende trend: na een aanhoudende daling tussen 2020 en 2023, is het aantal verboden voor bepaalde personen meer dan verdubbeld, tot 2653 in 2024.
Het percentage 'verwijderingen' ten opzichte van de eerste vasthoudingen in gesloten centra is stabiel gebleven (ongeveer 78%). Repatriëringen met politie-escorte stegen daarbij van 4% in 2021 tot 16% in 2024
Mechanisme tegen mishandeling in de gevangenis
In april 2024 heeft het federaal parlement een wet aangenomen tot oprichting van een ‘mechanisme ter voorkoming van foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing’.
Dat nieuwe mechanisme is belast met het onderzoek van de situatie van mensen, specifiek vreemdelingen, in detentie, via frequente bezoeken aan detentieplaatsen die onder de federale overheid vallen.
Myria verwelkomt de invoering van dat mechanisme, en noemt het ‘goed, maar nog niet voldoende’. Het roept de overheden op om ‘de financiële middelen die nodig zijn voor de goede uitvoering van zijn opdrachten ter beschikking te stellen van het mechanisme en moedigt hen aan om alles in het werk te stellen zodat er eveneens toezicht wordt uitgeoefend op de plaatsen van vrijheidsberoving waarvoor de deelstaten bevoegd zijn’.
Tot slot roept Myria België op om zijn internationale verplichtingen na te komen en het Verdrag tegen foltering van de Verenigde Naties (OPCAT), te ratificeren.
Gedetineerden in België
Volgens het rapport heeft het aantal gedetineerden in de Belgische gevangenissen een recordhoogte bereikt in 2025.
‘België wordt momenteel geconfronteerd met een situatie van overbevolking in de gevangenissen die rampzalige gevolgen heeft voor de gedetineerden, het gevangenispersoneel en de maatschappij in haar geheel. Een groot aantal van die gedetineerden heeft een buitenlandse nationaliteit en een deel van hen bevindt zich in irregulier verblijf.’
Re-integratie centraal stellen
Volgens het Federaal Migratiecentrum wordt er sinds meerdere jaren gefocust op de noodzaak om de verwijdering van gedetineerden uit de gevangenissen maximaal op te voeren.
‘De politieke overheden en gerechtelijke autoriteiten volgen een binaire logica waarbij er maar twee pistes worden overwogen voor gedetineerden zonder verblijfsrecht: verwijdering of opsluiting. Die logica houdt geen rekening met de diversiteit van de betrokken profielen. Sommige van die gedetineerden hebben een sterke band met het Belgische grondgebied en niet iedereen kan trouwens worden verwijderd, met name om redenen die verband houden met de eerbiediging van hun grondrechten of nog om redenen van diplomatieke aard.’
Naast het feit dat een aantal van die gedetineerden niet kan worden verwijderd, zullen zij zich allemaal in een maatschappij moeten re-integreren, welke dan ook, geeft het centrum nog mee.
‘De wet vereist dat de straf een doelstelling van sociale re-integratie voor elke gedetineerde nastreeft, ongeacht diens verblijfsstatus.’ De huidige aanpak komt die doelstelling niet na en heeft een resem nefaste gevolgen, zegt Myria.
Het centrum wil dat de voorbereiding van gedetineerden op hun re-integratie in de maatschappij, ongeacht of dat in België dan wel in het buitenland is, opnieuw centraal wordt gesteld bij de straf.
Niets missen?
Abonneer je op (één van) onze nieuwsbrieven.
