Cryptomunten gunstig voor vrouwen en mensen zonder bankrekening

Financiële chaos doet Afghanen naar cryptomunten grijpen

‘In zogenoemde ‘failed states’ of landen met een zwakke regering kan het een manier zijn voor mensen om familieleden te ondersteunen’

Door lege geldautomaten en gesloten banken hebben Afghanen bijna geen toegang meer tot contant geld. Cryptomunten vormen een antwoord, zeker voor Afghaanse vrouwen die vaak geen toegang hebben tot een bankrekening.

Toen Roya Mahboob haar personeel bijna tien jaar geleden in bitcoin begon te betalen, had ze nooit verwacht dat voor sommige van deze vrouwen de digitale valuta hun ticket het land uit zou betekenen, na de val van Kaboel in augustus.

Mahboob, in 2013 nog verkozen tot een van de honderd meest invloedrijke mensen in Time Magazine, is samen met haar zus oprichter van de non-profitorganisatie Digital Citizen Fund. Met die organisatie, die vestigingen in Herat en Kaboel heeft, leerden ze duizenden meisjes en vrouwen computervaardigheden. Ze betaalden vrouwen ook voor klusjes zoals blogposts schrijven of video’s maken.

Maar de meeste meisjes en vrouwen hadden geen bankrekening, omdat ze dat niet mochten, of omdat ze niet beschikten over de juiste papieren die daarvoor nodig waren. Daarom besloot Mahboob een informeel netwerk, het zogenoemde hawala-systeem, te gebruiken om geld over te maken. Dat deed ze tot ze de bitcoin ontdekte.

Kennis over crypto

‘Het was niet haalbaar – of veilig – om iedereen contant geld te sturen’, vertelt de 34-jarige Mahboob. ‘Mobiele betalingen werden nog niet veel gebruikt en opties zoals PayPal bestonden nog niet. Toen hoorden we over bitcoin: dat was makkelijk in het gebruik, goedkoper en veiliger dan veel andere opties.’

En dus begonnen Mahboob en haar zus hun medewerkers in bitcoin te betalen. Ze legden de meisjes en vrouwen uit hoe ze de cryptovaluta moesten gebruiken en vertelden hen dat het een investering voor de toekomst was.

‘In zogenoemde ‘failed states’ of landen met een zwakke regering kan het een manier zijn voor mensen om familieleden te ondersteunen.’

Ongeveer een derde van de bijna zestienduizend meisjes en vrouwen die les kregen in de centra van Mahboob kreeg ook uitgelegd hoe ze een ‘crypto-wallet’ (een soort digitale portemonnee) konden aanmaken en hoe ze daarin geld konden ontvangen. En, als ze dat wilden, kregen ze informatie over de handel in cryptovaluta en investeringen in bitcoin en ethereum, een andere digitale munt.

Verschillende van de vrouwen verlieten het land nadat de taliban op 15 augustus hoofdstad Kaboel innamen. Sommige vrouwen hebben daarna hun crypto-portefeuilles gebruikt om geldovermakingen te doen. Daarmee konden ze hun families helpen evacueren en zelf in een nieuw land settelen, vertelt Mahboob.

Blijf op de hoogte

Schrijf je in op onze nieuwsbrieven en blijf op de hoogte van het mondiale nieuws
Voor mensen zonder toegang tot formeel banksysteem

De acceptatie van cryptovaluta groeit wereldwijd snel. Hoewel er zorgen bestaan of het armste deel van de bevolking voldoende wordt meegenomen, stelde El Salvador vorige maand als eerste land ter wereld de bitcoin als wettig betaalmiddel in.

Enerzijds hebben institutionele beleggers de bitcoin dit jaar naar recordhoogten geduwd, maar aan de andere kant van het spectrum omarmen ook steeds meer mensen zonder toegang tot het formele banksysteem de crypto, zeggen technische en financiële experts. Net als mensen in conflictgebieden dat doen, of mensen in landen met een zwak bestuur.

‘In zogenoemde ‘failed states’ of landen met een zwakke regering kan het een manier zijn voor mensen om familieleden te ondersteunen’, zegt Keith Carter, universitair hoofddocent aan de School of Computing van de National University in Singapore. Hij verwijst daarmee naar Venezuela, waar mensen voor essentiële producten al naar de dogecoin grepen, nadat de lokale munt een vrije val had gemaakt.

‘Cryptovaluta komen op plekken terecht waar een gebrek aan digitale infrastructuur heerst. Doordat het de vraag naar digitale diensten vergroot, stimuleert het op die manier de ontwikkeling van infrastructuur’, aldus Carter.

Cursus crypto

Cryptovaluta schuiven van de rand van de financiële wereld op naar de mainstream. Grote investeerders, bedrijven en zelfs overheden beginnen ze te omarmen als investering of als wettig betalingsmiddel. Maar de grootste fans lijken te komen uit landen als Afghanistan, waar de meerderheid van de bevolking geen bankrekening heeft, waar banken voor langere tijd hun deuren sluiten en de nationale munteenheid gekelderd is.

Een van die fans is Farhan Hotak, van 22, die zijn familie hielp om de zuidelijke provincie Zabul naar Pakistan te ontvluchten. Daarna ging hij zelf terug om het huis te bewaken en voor zijn meer dan twintigduizend volgers op Instagram vlogs te posten over de situatie.

Voor Mahboob en haar voormalige studenten is cryptovaluta ondanks de uitdagingen een reddingsboei gebleken.

Hotak stapte rond 2019 in ‘de crypto’, vertelt hij. Hij hoorde toen voor het eerst over de enorme winsten die met bitcoin gemaakt kunnen worden. Door de lockdowns vorig jaar was hij het grootste deel van de tijd thuis en online en zo begon hij te investeren.

Hij maakte al snel flinke winst en begon daarna te investeren in nieuwere munten zoals Matic, XRP en xHunter. ‘Het is voor mij en voor anderen zoals ik een goede optie’, zegt Hotak. Via zijn Instagram-account heeft hij ook verschillende vrienden geïnteresseerd gemaakt in de cryptohandel. ‘Ik wil graag een cursus crypto voor Afghanen opzetten en hen helpen meer begrip te krijgen over het onderwerp. In de tussentijd vertel ik mensen in elke provincie die ik bezoek over crypto.’

Illegale goederen en diensten

Voorstanders van cryptomunten wijzen op voordelen als bescherming tegen politieke onzekerheid en hyperinflatie en de mogelijkheid geldtransfers te doen zonder commissies of tussenpersonen. Maar regeringen blijven argwanend tegen de digitale munten; China besloot vorige maand zelfs alle crypto-gerelateerde activiteiten te verbieden.

Onderzoekers van de University of Technology in Sydney ontdekten dat bijna de helft van alle bitcoin-transacties tussen 2009 en 2017 op een of andere manier verband hielden met de in- en verkoop van illegale goederen en diensten. Een op de drie gebruikers bleek betrokken bij dergelijke activiteiten. Maar een rapport van onderzoeksbureau Chainalysis toonde aan dat het criminele aandeel van alle crypto-activiteiten daalde: van 2,1 procent van het totale transactievolume in 2019 tot 0,34 procent vorig jaar.

Voor Mahboob en haar voormalige studenten, evenals voor de groeiende groep jonge mannelijke gebruikers in Afghanistan, is cryptovaluta ondanks de uitdagingen een reddingsboei gebleken.

Mahboob: ‘Ik denk nu: waarom hebben we niet nog meer les gegeven over crypto, zodat meer Afghanen crypto-wallets hadden kunnen hebben en nu toegang zouden hebben tot hun geld? Mensenhandelaars of ontvoerders vinden altijd wel een manier om een systeem te misbruiken. Maar de kracht van crypto is groter – vooral voor vrouwen en anderen die geen bankrekening hebben, is het heel handig en werkt het emanciperend.’

Dit artikel is oorspronkelijk verschenen bij IPS-partner Thomson Reuters Foundation.

Zonder jouw steun bestaat MO* niet.

Steun ons en word proMO* voor maar €4/maand of doe een vrije gift. 3190   proMO*’s steunen ons vandaag al. 

Word proMO* of Doe een gift