Kenianen monitoren Amerikaanse verkiezingen op onregelmatigheden

Keniaans initiatief laat Amerikaanse kiezers onregelmatigheden tijdens de stembusgang melden. ‘We willen bijdragen tot eenheid, transparantie en meer vertrouwen in de democratie.’ 

  • © Ushahidi Ushahidi © Ushahidi
  • © Ushahidi Screenshot van de Ushahidi monitor van de Amerikaanse verkiezingen © Ushahidi
  • © Ushahidi Ushahidi © Ushahidi

Vandaag vinden in de VS de presidentsverkiezingen plaats. Die zijn nu al atypisch te noemen. Al was het maar omdat de Republikein Donald Trump een campagne voerde wars van alle conventies en zekerheden. Zo vroeg hij zich meermaals luidop af of het verkiezingssysteem wel te vertrouwen was. Volgens Trump kon de stemming makkelijk worden gemanipuleerd: doordat er mensen meerdere keren zouden kunnen stemmen, doordat de stemmen niet goed zouden worden geteld, enzovoorts.

Tegenstanders kwamen intussen met studies aandraven waaruit blijkt dat fraude op grote schaal in de VS haast onmogelijk is. Al dat bewijsmateriaal ten spijt, hebben sceptici recente polls aan hun zijde. Daaruit blijkt dat de Amerikanen hun eigen kiessysteem weinig vertrouwen.

Uit polls blijkt dat de Amerikanen hun eigen kiessysteem weinig vertrouwen. 

Zo stelde de non-profit organisatie P.P.R.I vast dat minder dan de helft (43%) van het publiek heeft er alle vertrouwen in dat de stemmen accuraat zullen worden geteld. 38% heeft wat vertrouwen, terwijl 17 procent weinig vertrouwen heeft. 37% gelooft bovendien dat niet-stemgerechtigden hun stem toch zullen uitbrengen, terwijl 41% procent net denkt dat een hoop stemgerechtigden niet zal kunnen stemmen.

Voor de VS, vaandeldrager van de democratie, zou verkiezingsfraude de doodsteek betekenen voor de waarden waar het land wereldwijd voor wil staan.

Observatie

Wordt er tijdens de stembusgang bedrog gepleegd? Een manier om daarover uitsluitsel te geven is door het hele gebeuren te (laten) observeren. Observaties van verkiezingen associeer je doorgaans met corrupte en autoritaire regimes, waar geweld of opvallende fraude wordt gepleegd om aan te macht te blijven of te geraken.

Maar ook in ‘volwassen’ democratieën wordt aan verkiezingsobservatie gedaan. Een vaste waarde in dat verhaal is bijvoorbeeld de OSCE (Office for Democratic Institutions and Human Rights) die in 56 van haar 57 lidstaten – met uitzondering van de Heilige Stoel - het verloop van de stembusgang gadeslaat. Ook vandaag in de Verenigde Staten.

‘Alle OSCE-staten hebben zich ertoe verbonden om hun verkiezingen te laten observeren’, stelt Thomas Rymer van de OSCE. ‘Omdat een verkiezing vanuit menselijk standpunt nu eenmaal heel belangrijk is. Het gaat om de keuze voor de mensen die je zullen besturen.’

© Ushahidi

Screenshot van de Ushahidi monitor van de Amerikaanse verkiezingen

Importproduct

Naast internationale partijen tekenen regionale spelers present, zoals de OAS (Organisation of American States) en binnenlandse monitoringinitiatieven present. Maar ook individuele burgers kunnen onregelmatigheden melden. ‘Er bestaan verschillende manieren om dat te doen’, legt Thomas Rymer uit. ‘Het meest eenvoudige is dat een individuele burger een onregelmatigheid aan de autoriteiten meldt, die op hun beurt de nodige actie ondernemen.’ 

Maar vandaag wordt in de VS ook een specifiek platform ingeschakeld, de usaelectionmonitor, waarop burgers hun verkiezingservaring kunnen delen.  De monitor is een importproduct uit Kenia, waar de software acht jaar werd ontworpen en ‘verkiezingsproof’ bevonden.

Crisis in Kenia

Eind 2007 begin 2008 verkeerde Kenia in crisis. President Mwai Kibaki was uitgeroepen tot winnaar van de presidentsverkiezingen, maar de uitslag werd betwist door beschuldigingen van corruptie, geweld en fraude. Vooral in afgelegen plaatsen was het moeilijk om de misbruiken te achterhalen. Daarop besloot een groep van vijf Keniaanse geeks een observatiesysteem te ontwikkelen op basis van crowdsourcing. De bevolking zelf werd ingezet om, bijvoorbeeld via sms, over de stembusgang te rapporteren. De informatie werd online op een kaart geplaatst zodat de pijnpunten konden worden gelokaliseerd.

Het opzet van de Kenianen bleek effectief te werken. Het initiatief lag aan de basis van de startup Ushahidi, Swahili voor ‘getuigenis’. De open software werd in de loop der jaren verbeterd en in verschillende landen ingezet. Volgens de professoren Catie Snow en Steven Livingston van de George Washington University had de beschikbaarheid van de Ushahidi-software een positief effect (stijging van 8%) op de opkomst van stemgerechtigden tijdens de presidentsverkiezingen van 2011 in Nigeria. Volgens de P.P.R.I.- poll gelooft 57% van de Amerikanen dat stemmen geen zin heeft omdat de verkiezingen door geld en grote bedrijven zouden worden gecontroleerd. Zou de usaelectionmonitor daar verandering in kunnen brengen?

© Ushahidi

Ushahidi

Vertrouwen versterken

Volgens Ushahidi zelf is er geen bewijs dat de verkiezingen in de VS frauduleus zouden verlopen, kunnen er zich wel geschillen voordoen. Daarom roepen de initiatiefnemers de burgers op om hun stem te laten horen, door onregelmatigheden of moeilijkheden te rapporteren. Dat kan om schermutselingen gaan, maar evengoed om een moeilijke toegang voor mindervaliden of een tekort aan stempapieren. Maar evengoed mogen mensen vertellen wat er wel goed loopt, “om het vertrouwen in het democratisch systeem te versterken”.

Volgens Ushahidi zijn vooral minderheden het slachtoffer van verkiezingsmisbruik en willen zij daar met hulp van de technologie duidelijkheid en transparantie rond brengen.

‘We hopen inderdaad dat we dinsdagavond in 99 procent van de verslagen lezen dat alles goed is gegaan’, stelt Nathaniel Manning. ‘Maar als er toch iets verkeerd loopt, of als mensen hun rechten worden geschonden dan zullen we hen helpen om de feiten en de daders onder de aandacht te brengen.’

Volgens Ushahidi zijn vooral minderheden het slachtoffer van verkiezingsmisbruik en willen zij daar met hulp van de technologie duidelijkheid en transparantie rond brengen.

‘We willen de bestaande observatiesystemen niet vervangen of ermee concurreren’, stelt COO Nathaniel Manning. ‘We zijn complementair.’ 

Burgers kunnen melding maken via de site, sms, Twitter of email. Alle gegevens worden door vrijwilligers geverifieerd en online geplaatst.

De usaelectionmonitor werd vorige week gelanceerd en heeft intussen meer dan 65 meldingen ontvangen en gepubliceerd. De meeste daarvan zijn positief, een aantal berichten gaan over intimidatie.

Ushahidi werkt in de VS samen met verschillende partners, waaronder het technologiebedrijf Twilio, om de tekstberichten te verwerken en Georgetown University om de gegevens te delen. Het belangrijkste is de samenwerking met het Amerikaanse Election Protection Committee, dat een van de grootste Amerikaanse monitoringplatforms, 866-Our-Vote, runt.

Ushahidi zal elke probleemmelding aan hen doorgeven zodat onmiddellijk een juridisch expert kan worden ingezet die de zaak verder ter harte neemt.

Eenheid, transparantie en engagement

‘We geloven dat we zo kunnen bijdragen tot veilige, transparante en eerlijke verkiezingen in de VS’, besluit Nathaniel Manning. ‘De monitor biedt gewone burgers de kans om hun stem te laten horen en zorgt voor een hoop extra ogen die het verkiezingsproces observeren. Bovendien bevordert ons initiatief een gevoel van eenheid, transparantie en engagement.’

Ushahidi stelt haar (open) software wereldwijd ter beschikking. Iedereen kan ze inschakelen voor de registratie van milieuschendingen, mensenrechtenschendingen, verkiezingsfraude.

De tool werd al gebruikt voor meldingssystemen allerhande: van bosbrandpreventie in Italië tot communicatiemiddel tijdens de Arabische lente. Vandaag dus voor de observatie van de presidentsverkiezingen in de VS. Of hoe de Keniaanse startup van acht jaar geleden vandaag de wereld mee kan vormgeven.

Zonder jouw steun bestaat MO* niet.

Steun ons en word proMO* voor maar €4/maand of doe een vrije gift. 3149   proMO*’s steunen ons vandaag al. 

Word proMO* of Doe een gift

Over de auteur