Koffiebarometer kleurt rood
Koffie wordt duurder, maar boeren blijven arm
De prijs van koffie swingt de pan uit, maar boeren in acht van de tien grootste producerende landen moeten het nog altijd zonder leefbaar inkomen stellen, blijkt uit de Koffiebarometer 2026. ‘Zolang de spelregels van de koffiemarkt niet veranderen, blijven miljoenen boeren vastzitten in armoede en komt de toekomst van de hele sector in gevaar.’
Terwijl de vraag naar koffie wereldwijd groeit, zet klimaatverandering het aanbod in de productielanden onder druk. De voorbije twintig jaar investeerde de koffiesector daarom in certificering, trainingsprogramma's en duurzaamheidsprojecten. ‘Maar hoewel die initiatieven positieve effecten hadden op de productiviteit en de kwaliteit, blijft het kernprobleem bestaan’, zegt Liesbeth Van Meulder, koffie-experte bij de ngo Rikolto. ‘Miljoenen koffieboeren verdienen nog steeds geen leefbaar inkomen, zelfs toen de prijzen vorig jaar een recordniveau bereikten.’
De stijgende prijzen vertalen zich immers niet automatisch in een beter inkomen voor boeren. ‘Van wat consumenten betalen, gaat gemiddeld maar zo’n 10 procent naar de boer. Na aftrek van kosten en arbeid blijft vaak minder dan 5 procent over als inkomen. Bovendien wordt een groot deel van het werk verricht door familieleden zonder loon. Die verborgen kosten worden niet meegerekend in de prijs van koffie.’
Eerlijke handel
De grootste hefboom om daar iets aan te veranderen, ligt bij de manier waarop bedrijven koffie aankopen, contracten afsluiten en prijzen bepalen, stellen de organisaties: De marktprijzen moeten rekening houden met de werkelijke kosten van duurzame productie en een eerlijkere verdeling van risico's.
‘Boeren kunnen alleen investeren in klimaatbestendige landbouw als ze voldoende zekerheid hebben over hun inkomen’, zegt Van Meulder. ‘Zonder die zekerheid blijft duurzaamheid een extra kost die volledig bij de boer terechtkomt.’
Ook sterke coöperaties zijn een deel van de oplossing, omdat ze boeren meer onderhandelingskracht geven, betere toegang tot financiering en meer mogelijkheden om zelf te investeren in hun toekomst.
Europese regels
De publicatie van de Koffiebarometer komt op een moment waarop nieuwe Europese regels rond ontbossing, mensenrechten en duurzaamheidsrapportering bedrijven verplichten om meer verantwoordelijkheid te nemen voor hun toeleveringsketens.
‘Europa heeft een unieke kans om zorg voor milieu en mensenrechten van een vrijwillige ambitie om te zetten in een verplichting voor alle grote bedrijven’, zegt Van Meulder. ‘Maar dat kan alleen als de kosten van die wetgeving niet worden doorgeschoven naar boeren.’
De centrale conclusie van de Koffiebarometer 2026 is helder: duurzame koffie kan niet gebouwd worden op een model dat structureel te weinig waarde laat bij de mensen die de koffie produceren.
‘De oplossingen zijn bekend’, besluit Van Meulder. ‘Eerlijke prijzen, gedeelde risico's en gelijkwaardige handelsrelaties zijn geen idealen meer, maar noodzakelijke voorwaarden om de toekomst van de koffiesector veilig te stellen.’
Niets missen?
Abonneer je op (één van) onze nieuwsbrieven.
