Gebrek aan diversiteit in landbouwgewassen dreigt noodzakelijke bestuivers weg te duwen

Monoculturen brengen stabiliteit van voedselproductie in gevaar: ‘Dit is een alarmsignaal voor beleidsmakers’

C00

De wereldwijde vraag naar palmolie, koffie en soja vormt een gevaar voor de bestuivers die essentieel zijn voor de land- en tuinbouw. Daardoor komt de stabiliteit van de voedselproductie in gevaar, met name in Aziatische en Zuid-Amerikaanse landen.

Een internationaal team van wetenschappers bracht het probleem in verschillende landen over de hele wereld in kaart en publiceerde zijn bevindingen in het vakblad Global Change Biology. De landbouw is in de landen in toenemende mate afhankelijk van de bestuivende insecten, maar tegelijk daalt de diversiteit van het aantal geteelde gewassen.

Uit cijfers van de VN-Voedsel- en Landbouworganisatie (FAO) blijkt dat het wereldwijde areaal dat afhankelijk is van bestuivende insecten is gegroeid met 137 procent tussen 1961 en 2016. Maar tegelijk is de diversiteit van het aantal gewassen maar met 20,5 procent gegroeid.

Onevenwicht

Dat onevenwicht is een probleem, zeggen de onderzoekers. Als de landbouw gedomineerd wordt door een of twee gewassen, kunnen de bestuivers zich immers maar in beperkte periodes voeden met de bloemen van die gewassen. Als er meer diversiteit is, bloeien de verschillende gewassen op andere tijdstippen en vormen ze een meer stabiele voedselbron voor de bestuivers.

“Dit zou een alarmsignaal moeten zijn voor beleidsmakers”

“Deze studie zou een alarmsignaal moeten zijn voor de beleidsmakers”, zegt David Inouye, hoogleraar Biologie aan de Universiteit van Maryland en medeauteur van het onderzoek. “Ze moeten nadenken over beschermingsmaatregelen voor de populaties bestuivers die broodnodig zijn voor de gewassen die ervan afhankelijk zijn.”

Soja

De uitbreiding van de landbouw tussen 1961 en 2016 komt voor een groot deel op rekening van teelten als soja, raapzaad en palmolie. Dat is zorgwekkend, want die teelten gebeuren meestal op industriële schaal en gaan vaak gepaard met milieuschade door monoculturen en pesticidengebruik.

De landen die het meest kwetsbaar zijn voor instabiliteit in hun landbouw zijn Brazilië, Argentinië, Paraguay en Bolivia. Daar heeft grootschalige ontbossing biodiverse ecosystemen doen wijken voor grootschalige monoculturen. Maleisië en Indonesië zien hetzelfde gebeuren met snel oprukkende palmolieplantages.

“Boeren telen meer gewassen die afhankelijk zijn van bestuivers, zoals fruit, noten en oliegewassen, omdat de vraag daarnaar stijgt”, zegt Inouye. “Deze studie toont aan dat die trend niet goed is voor bestuivers, en dat landen die hun productie diversifiëren daar meer baat bij zullen hebben dan de landen die uitbreiden met een beperkt aantal gewassen.”

Blijf op de hoogte

Schrijf je in op onze nieuwsbrieven en blijf op de hoogte van het mondiale nieuws

Europa

Niet alleen landen waar biodiverse wouden moeten wijken voor industriële landbouw lopen gevaar. In Europa krimpt het landbouwareaal steeds verder, maar er vindt ook een verschuiving plaats naar gewassen die niet afhankelijk zijn van bestuivers zoals granen. Volgens de studie lopen vooral Duitsland, Oostenrijk, Groot-Brittannië, Frankrijk en Denemarken daardoor gevaar.

“Als je meer gewassen teelt die afhankelijk zijn van bestuivers, moet je ook meer diversiteit voorzien”

Ook in de VS kan de diversiteit in de landbouw geen gelijke tred houden met industriële sojaproductie.

“De studie toont aan dat je dit probleem echt land per land en regio per regio moet bekijken om te zien wat er gebeurt, want er zijn verschillende onderliggende risico’s”, zegt Inouye. “Maar het komt er op neer dat als je meer gewassen teelt die afhankelijk zijn van bestuivers, je ook in meer diversiteit moet voorzien en andere maatregelen moet nemen die bestuivers ten goede komen.”

Ik ben proMO*

Nu je hier toch bent

Om de journalistiek van MO* toekomst te geven, is de steun van elke lezer meer dan ooit nodig. Vind je dat in deze tijden van populisme en nepnieuws een medium als MO* absoluut nodig is om de waarheid boven te spitten? Word proMO*.

Wil je bijdragen tot de mondiale (onderzoeks)journalistiek in het Nederlandstalig taalgebied? Dat kan, als proMO*.

Wil je er mee voor zorgen dat de journalistiek van MO* mogelijk blijft en, ondanks de besparingspolitiek, verder uitgebouwd wordt? Dat doe je, als proMO*.

Je bent proMO* voor € 4/maand of € 50/jaar.

Word proMO* of Doe een gift