Ex-president, nog steeds in gevangenis, trekt zich terug uit race

Lula not for president, Haddad is de man

My friends,

You surely know by now that the courts have banned me from running for the Presidency of the Republic. Actually, they have banned the Brazilian people from voting freely to change the grim reality of our country.


Lees hier de volledige brief van Lula

Update 14 september 2018:

Nu de Nationale Kiesraad Lula definitief geweerd heeft van de verkiezingsrace, heeft de Arbeiderspartij (PT) Fernando Haddad benoemd als de presidentskandidaat waarmee ze naar de verkiezingen trekt.

De Kiesraad nam deze beslissing op basis van de wet “Ficha Limpa”, “een zuiver strafblad”, die bepaalt dat iemand tegen wie een proces loopt, zich niet kandidaat kan stellen in de verkiezingen. Hoewel de Arbeiderspartij aanvankelijk nog beroep wilde aantekenen bij het Hoog Gerechtshof, besliste Lula het zekere voor het onzekere te nemen en zich definitief terug te trekken. Hij deed dit met een inhoudelijk sterke brief aan het Braziliaanse volk.

Fernando Haddad zal de race aangaan met Manuela D’Avila als kandidaat vice-president, van de PCdoB, de Communistische Partij van Brazilië. Dat kondigde PT-voorzitster Gleisi Hoffmann aan:

Sinds de terugkeer naar de democratie in 1984 zijn dit de meest gepolariseerde en geproblematiseerde verkiezingen in Brazilië

Sinds de terugkeer naar de democratie in 1984 zijn dit de meest gepolariseerde en geproblematiseerde verkiezingen in Brazilië. Vorige week donderdag 6 september werd het politieke forum nog eens opgeschrikt toen de controversiële maar populaire presidentskandidaat Jair Bolsonaro op campagne in Minas Gerais een mes in de buik kreeg. De man is buiten levensgevaar maar herstelt nog in het hospitaal in São Paulo. Het incident deed hem 2 procent stijgen in de peilingen, van 22 naar 24 procent.

Op dit ogenblik leidt Bolsonaro de peilingen. Het valt nog af te wachten of Haddad in staat is de scores van Lula weet te evenaren: 28 tot 30 procent. Nu Lula uit de running is, leidt Bolsonaro, gevolgd door de centrum-linkse Ciro Gomez, gewezen gouverneur van de arme deelstaat Ceará. Hij wordt gevolgd door de centrum-rechtse pro-business kandidaat Geraldo Alckmin van de PSDB, gewezen gouverneur van São Paulo.

Sommige analisten verwachten dat de eerste verkiezingsronde van 7 oktober niet meteen een exclusieve winnaar zal opleveren. De tweede ronde op 28 oktober, zo wordt verwacht, zal dan wellicht gaan tussen Haddad en Bolsonaro. Toen Lula in augustus als officiële kandidaat werd voorgesteld, werd Haddad voorgesteld als vice-president. Naar aanleiding daarvan verscheen onderstaand stuk:

Wie is Fernando Haddad?

PT - Partido dos Trabalhadores (CC BY 2.0)

Lula en Haddad voerden samen campagne in 2016

De kogel is door de kerk: de Braziliaanse Arbeiderspartij (PT) draagt Lula officieel voor als haar kandidaat voor de presidentsverkiezingen van oktober, ook al zit de man nog steeds in de gevangenis. Daarom zal zijn kandidaat vice-president de verkiezingscampagne opnemen. Ook die naam is nu officieel bekend: het wordt Fernando Haddad, gewezen burgemeester van São Paulo.

15 augustus is de einddatum dat de verschillende politieke partijen hun kandidaat voor de presidentsverkiezingen van 7 oktober kunnen registreren. Op de Nationale Conventie van de Arbeiderspartij (PT), op zondag 5 augustus, bevestigde die dat ze vasthoudt aan de kandidatuur van Lula, de man die in de peilingen ruim 30 procent van de stemmen achter zijn naam krijgt.

Vorige week dinsdag, 7 augustus, liet Lula weten dat hij zijn vraag naar vrijlating om te kunnen deelnemen aan de verkiezingen, laat vallen om alle controverses over de geldigheid te vermijden. Lula en PT benoemden daarom formeel Fernando Haddad om aan te treden in de plaats van Lula.

Op dinsdag 13 augustus legde partijvoorzitster Gleisi Hoffmann aan de internationale pers uit waarom het juridisch en politiek gerechtvaardigd is Lula formeel voor te dragen. De politieke rechten van Lula zijn immers niet opgeschort, er zijn nog twee juridische uitspraken hangende. En voor de beschuldigingen die hem worden aangewreven, zijn er nooit bewijzen aangedragen. Lula is een politiek gevangene, die onrechtmatig wordt geweerd, een democratie onwaardig, aldus Hoffmann.

Fernando Haddad, een sociaal bewogen politicus

Haddad is een van de advocaten van Lula, waardoor hij frequent bezoekrecht heeft bij zijn “cliënt” in de gevangenis. Hij is professor Politieke Wetenschappen aan de Universiteit van São Paulo (USP) en heeft een lange staat van dienst als PT-politicus.

In 2001 coördineerde hij het departement financies van de stad São Paulo onder het burgemeesterschap van Marta Suplicy (PMDB), waar hij orde op zaken stelde. In 2003, onder het presidentschap van Lula, verhuisde hij naar de hoofdstad om er een functie op te nemen in het federale planbureau.

Tijdens zijn mandaat als onderwijsminister werd het budget voor onderwijs opgetrokken van 3,9 procent naar 5,1 procent van het bnp.

Van 2005 tot 2012 was hij minister van onderwijs in de regeringen van Lula en Dilma Rousseff en met dat mandaat heeft hij een stempel gedrukt op het Braziliaanse onderwijssysteem. Voor het eerst werden er eindtermen geformuleerd voor het hele curriculum, van kleuter- tot hoger onderwijs. Er kwamen 14 nieuwe federale universiteiten en meer dan 100 nieuwe campussen. Er werd ook een systeem van beurzen opgezet om studenten van de lagere klassen toegang te geven tot privé-universiteiten. Tijdens zijn mandaat als onderwijsminister werd het budget voor onderwijs opgetrokken van 3,9 procent naar 5,1 procent van het bnp.

In 2012 won hij de lokale verkiezingen voor het burgemeesterschap van São Paulo, met zijn 12 miljoen inwoners de grootste stad van Brazilië. In die verkiezingen nam hij het op tegen PSDB-rivaal José Serra.

Mobiliteit was een centraal thema van zijn beleid. Er kwamen snelheidsbeperkingen voor wagens, de stad kreeg meer dan 200 km rijstroken voor openbaar vervoer; de metro werd geoptimaliseerd en er kwamen nieuwe buslijnen voor ’s avonds en ’s nachts. Geïnspireerd door Bogota en Parijs, liet hij de stad ook uitrusten met meer dan 400 km fietspad.

Manuela d'Ávila (CC BY 2.0)

Hij trok internationaal de aandacht voor dit progressieve stedelijke beleid, maar het openbaar vervoer werd ook zijn achilleshiel. De prijsverhoging van het ticket voor openbaar vervoer met 20 cent was de aanleiding voor de massale protesten van juni 2013, tijdens de kwalificatiewedstrijden voor het WK voetbal van 2014. Het was een druppel die de emmer deed overlopen, een emmer vol frustraties over veranderingen die niet snel genoeg gingen voor sommigen en te snel voor anderen.

Bij die protesten werd bijzonder repressief opgetreden door de ordediensten, een kritiek die Haddad enigszins onterecht ten laste werd gelegd omdat de politie onder de bevoegdheid van de deelstaatgouverneur valt en niet onder de burgemeester. Die gouverneur was toen Geraldo Alckmin van de oppositiepartij PSDB.

Bij de lokale verkiezingen van 2016 moest Haddad de duimen leggen voor de oppositie, ten voordele van João Doria (PSDB), zakenman en nieuwkomer in de politiek. Die is inmiddels alweer vertrokken om zich kandidaat te stellen voor de gouverneurspost van de deelstaat São Paulo.

Haddad for president

Haddad is ook de figuur die voor de Arbeiderspartij het programma gecoördineerd heeft waarmee de partij naar de verkiezingen trekt. Eén van de centrale punten in dit programma is de vraag naar een grondwetgevende vergadering, om een reeks fundamentele politieke hervormingen te kunnen doorvoeren. Hervormingen die al tijdens die betogingen van 2013 gevraagd werden door de bevolking maar die tijdens het mandaat van Rousseff door het congres geblokkeerd werden.

Een van de kritieken op Haddad en het PT-programma is dat het misschien wel té progressief is

In totaal zijn er dertien kandidaten die op 7 oktober hun kans wagen voor het presidentschap. Op kop in de peilingen nog steeds Lula dus. Hij wordt gevolgd door de gewezen legerofficier Jair Bolsonaro, die zowat de antipolitiek symboliseert. Derde in de peilingen is Geraldo Alckmin, de vroegere gouverneur van de deelstaat São Paulo. Voor Fernando Haddad is een regering van Alckmin “een regering Temer zonder Temer”: een regering van een elite die een totaal verouderde visie vertegenwoordigt en regelrecht ingaat tegen de belangen van het land. Marina Silva waagt voor de derde keer haar kans als presidentskandidaat met haar Duurzaamheidsnetwerk (Rede Sustentabilidade). Haar kandidaat vice-president is Eduardo Jorge van de Groene Partij (Partido Verde).

Een van de kritieken op Haddad en het PT-programma is dat het misschien wel té progressief is, meer vooruitstrevend dan het land zelf is. Een ander zwak punt is de populariteit van Haddad, die moet onderdoen voor de charismatische Lula waar voorlopig niemand tegenop kan.

Ik ben proMO*

Nu je hier toch bent

Om de journalistiek van MO* toekomst te geven, is de steun van elke lezer meer dan ooit nodig. Vind je dat in deze tijden van populisme en nepnieuws een medium als MO* absoluut nodig is om de waarheid boven te spitten? Word proMO*.

Wil je bijdragen tot de mondiale (onderzoeks)journalistiek in het Nederlandstalig taalgebied? Dat kan, als proMO*.

Wil je er mee voor zorgen dat de journalistiek van MO* mogelijk blijft en, ondanks de besparingspolitiek, verder uitgebouwd wordt? Dat doe je, als proMO*.

Je bent proMO* voor € 4/maand of € 50/jaar.

Word proMO* of Doe een gift

Over de auteur

  • Latijns-Amerika & ecologie
    Alma De Walsche schrijft over ecologische thema’s, van klimaat- en energiebeleid, over landbouw- en voedsel tot transitie-initiatieven en baanbrekers. Ze volgt al enkele decennia Latijns-Amerika, met een speciale focus op de Andeslanden.