Strijd tegen kindersterfte vertraagt sterk

Sinds 2000 heeft de wereld de kindersterfte met de helft kunnen terugdringen. Maar sinds 2015 is de snelheid waarmee dat gebeurt met 60% gedaald, blijkt uit nieuwe cijfers van Unicef. In 2024 alleen al zijn nog altijd 4,9 miljoen kinderen gestorven voor hun vijfde verjaardag, van wie 2,3 miljoen pasgeborenen.

Ondervoeding

Naar schatting honderdduizend kinderen zijn gestorven als direct gevolg van acute ondervoeding, vooral in Pakistan, Somalië en Soedan. Maar het aantal slachtoffers is veel hoger als ook de indirecte effecten daarvan worden meegerekend, omdat ondervoeding de immuniteit van kinderen verzwakt en het risico op veel kinderziekten vergroot.

Sterfgevallen bij pasgeborenen maken bijna de helft uit van alle sterfgevallen onder kinderen jonger dan vijf jaar. De belangrijkste doodsoorzaken zijn complicaties bij vroeggeboorte (36%) en tijdens de bevalling (21%).

In de eerste maand zijn vooral infectieziekten als malaria, diarree en longontsteking de belangrijkste doodsoorzaken.

Concentratie

Kindersterfte blijft sterk geografisch geconcentreerd, met 58% in Afrika ten Zuiden van de Sahara. De negen meest voorkomende infectieziekten zijn er verantwoordelijk voor 54% van alle sterfgevallen onder kinderen jonger dan vijf jaar.

Voor Europa, Noord-Amerika en Australië en Nieuw-Zeeland schommelt dat percentage tussen 6 en 9%. Het grote verschil weerspiegelt de ongelijke toegang tot bewezen, levensreddende interventies, zegt Unicef.

Zuid-Azië telde een kwart van alle sterfgevallen onder kinderen jonger dan vijf jaar in 2024, vooral door complicaties in de eerste maand na de geboorte zoals vroeggeboorte en neonatale infecties. Die zijn grotendeels te voorkomen, zegt Unicef, en onderstrepen de dringende noodzaak om te investeren in kwalitatief goede prenatale zorg, bekwaam zorgpersoneel bij de geboorte, zorg voor kleine en zieke pasgeborenen en neonatale zorg.

Wereldwijd valt ook op hoe door conflict getroffen landen een onevenredig groot deel van de last dragen. Kinderen die in deze landen worden geboren, hebben bijna drie keer meer kans om te overlijden vóór hun vijfde verjaardag dan kinderen die elders worden geboren.

Erg winstgevend

Dat de strijd in de voorbije tien jaar al is vertraagd, is slecht nieuws nu de wereldwijde financiering in de laatste jaren sterk is afgenomen. De dalende financiering zet programma's voor moeder-, pasgeboren- en kindergezondheid onder steeds grotere druk.

Dat terwijl investeringen in kindergezondheid tot de meest kosteneffectieve ontwikkelingsmaatregelen behoren, zegt Unicef. Goedkope ingrepen zoals vaccins, behandeling van ondervoeding en goede opleiding van zorgverleners – leveren een van de hoogste rendementen op in de wereldwijde gezondheidszorg. Ze verbeteren de productiviteit, versterken de economieën en verminderen de toekomstige overheidsuitgaven. Elke dollar die wordt geïnvesteerd in de overleving van kinderen kan tot wel twintig dollar aan sociale en economische voordelen opleveren.

‘Geen enkel kind zou morgen sterven aan een ziekte waarvan we weten hoe die te voorkomen is’, zegt Unicef-directeur Catherine Russell. ‘Toch zien we een zorgwekkende trend dat de vooruitgang in de strijd tegen kindersterfte vertraagt, en dit op een moment dat er wereldwijd bespaard wordt op de budgetten. De geschiedenis toont ons wat er mogelijk is als het de wereld menens is met de bescherming van kinderen. Met een volgehouden investering en politieke wil kunnen we verder bouwen op die vooruitgang voor de toekomstige generaties.’