Zuidelijk Afrika: zware regenval geeft ziektes vrije baan

De overstromingen doen mensen op de vlucht slaan naar hogergelegen gebied, maar tijdens hun vlucht of in tijdelijke opvang krijgen ze te maken met een gebrek aan stromend water en vernielde sanitaire voorzieningen. ‘Daardoor neemt het aantal door water overgedragen ziekten sterk toe’, waarschuwt hulporganisatie Save the Children. 

Cholera in Zambia

De zware regenval in verschillende landen in zuidelijk Afrika heeft meer dan 1,3 miljoen mensen getroffen. Huizen en cruciale infrastructuur zijn vernield, waardoor de toegang tot gezondheidszorg en onderwijs is verstoord. Het regenseizoen zal naar verwachting nog minstens een maand aanhouden. 

In Zambia hebben de overstromingen al meer dan vierduizend gezinnen getroffen, honderden huizen zijn verwoest en meer dan 900 hectare aan gewassen weggevaagd.

Daardoor is er in Zambia sprake van een cholera-uitbraak, met tot nu toe meer dan 240 gemelde gevallen en zeven doden sinds begin januari. Kinderen worden onevenredig zwaar getroffen: 26 procent van de gemelde gevallen betreft kinderen onder de vijftien jaar, zegt Save the Children. 

Mozambique zwaar getroffen

In buurland Mozambique zijn al bijna 850.000 mensen getroffen door ernstige overstromingen, die aan meer dan 146 mensen het leven hebben gekost. Ook hier zijn duizenden huizen ondergelopen, naast scholen, waardoor het onderwijs voor meer dan 300.000 leerlingen is onderbroken. 

‘We zijn alles kwijtgeraakt’, getuigde een leidster van een opvangcentrum waar bijna vijfduizend mensen worden opgevangen. ‘Nu het water begint te zakken, keren de mannen terug naar hun land om de schade op te nemen en puin te ruimen, terwijl de kinderen hier blijven, waar ze kunnen spelen en zich veilig voelen.’

Maar ze kunnen er niet voor altijd blijven, zegt ze. ‘Eens thuis zullen we afhankelijk zijn van steun van de overheid en andere organisaties, omdat we geen voedsel en geen gewassen meer hebben.’

Veruit de hardst getroffen regio is de provincie Gaza, in het zuiden van Mozambique. Volgens een team van Save the Children drinken, baden en spelen kinderen er in sterk vervuild water, waardoor de vrees bestaat voor een dreigende uitbraak van diarree en cholera. En omdat de gezondheidszorginstellingen overbelast, beschadigd of ontoegankelijk zijn, hebben veel mensen geen toegang tot verzorging. 

Malaria 

In Zimbabwe hebben wekenlange regenval en hevige stormen aan minstens 118 mensen het leven gekost en meer dan achtduizend mensen zonder huizen, scholen, bruggen en gezondheidsvoorzieningen gezet.

In het land vormt vooral een sterke toename van het aantal malariagevallen een bedreiging voor kinderen. In de eerste week van januari was er al sprake van meer dan 1700 besmettingen naast een grote toename van het aantal kinderen met diarree, vaak bij de allerjongsten.

Verder is ook Zuid-Afrika zwaar getroffen door de overstromingen die veel gemeenschappen zelfs van de buitenwereld hebben afgesneden. Het land is daarom in hoge staat van paraatheid vanwege mogelijke uitbraken van ziekten die door besmet water worden overgedragen. De autoriteiten waarschuwen voor het grote risico voor de volksgezondheid en levert intensieve inspanningen om de getroffen gemeenschappen van veilig drinkwater te voorzien.

‘Kinderen betalen de hoogste prijs voor een crisis die zij niet hebben veroorzaakt’, reageert Gugu Xaba van Save the Children in Zuid-Afrika.

‘Zij worden van meerdere kanten getroffen door overstromingen en ziektes’, vult Bhekimpilo Khanye, de landendirecteur in Malawi en Zimbabwe, aan. ‘Overstromingen verstoren de toegang tot scholen en gezondheidsdiensten, terwijl onveilig water en slechte sanitaire voorzieningen de verspreiding van cholera versnellen. Als we niet snel handelen, zullen de gezondheid, de voeding en het onderwijs van kinderen nog grotere risico's lopen.’