Zwanger zijn of bevallen kost nog steeds bijna kwart miljoen vrouwen het leven

Het aantal sterfgevallen onder moeders wereldwijd is sinds een kwarteeuw gedaald, maar de vooruitgang is de laatste jaren vertraagd en blijft ongelijk verdeeld over landen, stelt het onderzoek in The Lancet Obstetrics, Gynaecology, & Women’s Health.

De studie schat dat in 2023 maar liefst 240.000 vrouwen zijn overleden aan oorzaken die verband houden met hun zwangerschap of bevalling. Minstens honderd landen zullen de doelstelling om moedersterfte terug te dringen tegen 2030 waarschijnlijk niet halen, vooral in Afrika ten zuiden van de Sahara, Oceanië, Zuid-Azië, Zuidoost-Azië en delen van het Caribisch gebied. 

In 2023 vielen de meeste slachtoffers onder jonge moeders in Nigeria, India, de Democratische Republiek Congo, Ethiopië en Pakistan.

Andere landen met bijzonder hoge cijfers zijn Liberia, de Centraal-Afrikaanse Republiek, Haïti, Eritrea en Sierra Leone.

Stilstand

De analyse is de meest actuele beoordeling van trends in moedersterfte in 204 landen en gebieden tot en met 2023. Wat volgens de onderzoekers opvalt, is dat de voortgang richting de Duurzame Ontwikkelingsdoelstelling (SDG) voor moedersterfte in veel landen is vertraagd.

Sinds 2000 is de wereldwijde moedersterfte nochtans met meer dan een derde gedaald, van 321 sterfgevallen per 100.000 levendgeborenen in 1990 naar 191 in 2023. Maar sinds 2015 zien de onderzoekers opnieuw een stilstand in de geleidelijke afname en in sommige landen zelfs terug een toename van de moedersterfte.

‘Hoewel de wereld na 2000 indrukwekkende vooruitgang heeft geboekt, is het momentum sinds 2015 afgenomen en is er in sommige gebieden zelfs sprake van achteruitgang’, zegt Mae Dirac, hoofdauteur en universitair docent Gezondheidsstatistiek aan de Universiteit van Washington. 

Eenvoudig te voorkomen

De belangrijkste oorzaken verschillen per regio, maar zijn wel allemaal goed bekend en grotendeels te voorkomen. Bloedingen en aandoeningen die te maken hebben met hoge bloeddruk tijdens de zwangerschap blijken de grootste oorzaken van de sterfgevallen. Goede prenatale zorg, veilige omstandigheden om te bevallen en spoedeisende verloskunde en nazorg zou de sterfte aanzienlijk kunnen verminderen.

‘Moedersterfte is zowel een uitdaging voor het gezondheidssysteem als een weerspiegeling van de bredere ongelijkheid die de gezondheid van vrouwen beïnvloedt’, zegt co-auteur Ira Martopullo. ‘In sommige landen gaan goede resultaten inzake het terugdringen van moedersterfte gepaard met economische groei en een toename van de gezondheidszorg. Andere landen, waaronder Ethiopië, Bangladesh, Nepal en Cambodja, laten mooie resultaten zien door meer bevallingen naar zorginstellingen te halen en meer in te zetten op moedergezondheidszorg, ondanks de aanhoudende beperkingen in de beschikbare middelen.’

Naweeën van covid

De tegenvallende cijfers van het laatste decennium worden ook beïnvloed door de covid-19-pandemie, die in sommige regio's heeft geleid tot een tijdelijke toename van moedersterfte.

In 2020 en 2021, de jaren voor er massaal werd gevaccineerd, was covid-19 de oorzaak van meer moedersterfte in delen van Latijns-Amerika en het Caribisch gebied, Centraal- en Oost-Europa, Centraal-Azië en Noord-Amerika. Sommige landen die eerder de SDG-doelstellingen bijna hadden bereikt, zagen hierdoor een terugval.

Sommige locaties zijn ondertussen teruggekeerd naar de trends van vóór de pandemie maar toch blijven grote delen van de wereld, op minder dan vijf jaar van de SDG-doelstelling rond moedersterfte, nog ver achter.