“‘‘De aarde staat in brand en we kiezen er steeds opnieuw voor om weg te kijken’’

Ik heb mijn hele leven op een eiland gewoond. Vanaf de granieten heuvels van Mahé zie je de zon opkomen boven een oceaan die de inwoners van de Seychellen al eeuwenlang voedt, beschermt en definieert.

Diezelfde oceaan is nu warmer dan ooit tevoren in de geschiedenis, en toen ik deze zomer naar het buitenlandse nieuws keek, voelde ik iets waarvan ik niet had verwacht dat ik het ooit in mijn leven nog zou voelen.

Soms gloeit de horizon niet enkel in het zachte licht van de dageraad. In Canada, Europa, Noord- en Zuid-Amerika gloeide dit jaar een felle, roodachtige gloed van rook en bosbranden. De aarde staat in brand is niet langer een slogan. Het is een beschrijving van een gewone dinsdag in Ontario, of een zomerse middag in Barcelona.

Spanje, Frankrijk, Duitsland

Laten we even stilstaan bij wat er in de afgelopen maanden werkelijk is gebeurd. Canada heeft dit jaar al meer dan drie miljoen hectare bos zien afbranden - een gebied ter grootte van ongeveer België -, wat de regering ertoe heeft aangezet het hoogste niveau van nationale brandparaatheid af te kondigen en strijdkrachten in te zetten, naast duizenden brandweerlieden.

In het noordwesten van Ontario is één enkele vuurhaard, de ‘Thunder Bay 36’-brand, uitgegroeid tot de grootste die ooit in de geschiedenis van die provincie is geregistreerd. Onderzoekers ontdekten dat bijna al die verwoesting – zo’n 94 procent ervan – plaatsvond in slechts vijf weken, toen hitte en droogte samenvielen.

Aan de andere kant van de Atlantische Oceaan herhaalt het verhaal zich, zij het met een paar andere accenten. Afgelopen juni was de warmste juni ooit gemeten in West-Europa, en de oceanen registreerden de hoogste oppervlaktetemperaturen ooit in die maand, volgens de Wereld Meteorologische Organisatie.

Het Spaanse Fabra-observatorium in Barcelona registreerde op 8 juli 40,5 graden Celsius, de hoogste temperatuur in meer dan een eeuw. In Duitsland braken 252 weerstations records. Frankrijk beleefde zijn warmste dag ooit, met een gemiddelde temperatuur van 30 graden Celsius, en kondigde een hittealarm af voor 58 departementen - omzeggens het hele land.

Atmosferische dorst

Ik had nooit gedacht dat een land zo groot als Frankrijk, bijna in zijn geheel, onder één hittegolf zou kunnen vallen. Dit jaar is het toch gebeurd.

In het Midden-Oosten is de temperatuur dit jaar boven de 52 graden uit gekomen.

Niets hiervan is toeval, en niets hiervan is een op zichzelf staand geval. Het is één planeet, één atmosfeer, één oceaan, die reageert zoals elk systeem doet wanneer er constant extra energie wordt ingepompt.

Ik ben geen wetenschapper. Maar ik heb tientallen jaren doorgebracht in ruimtes met wetenschappers, diplomaten, vissers en eilandbewoners, en ik heb geleerd hun kennis te vertalen naar een taal die voor iedereen begrijpbaar is.

Branden voeden de opwarming, en opwarming voedt branden.

Het verbranden van olie, kolen en gas vult onze atmosfeer met gassen die de warmte dicht bij de aarde weten vast te houden, net zoals een deken warmte tegen ons lichaam vasthoudt. Hoe dikker die deken wordt, hoe doortastender een hetere atmosfeer vocht onttrekt aan de bodem en de beplanting – een fenomeen dat wetenschappers een stijgend dampdruktekort noemen, en wat de rest van ons simpelweg atmosferische dorst zou noemen.

Een dorstige atmosfeer verandert levende bossen sneller in droge, brandbare massa dan dat regenval het verloren vocht weer kan aanvullen. Tegelijkertijd verstoort deze extra warmte de grote windstromen waar we vroeger op konden vertrouwen om verkoeling over een regio te brengen, en die nadien weer verder trokken.

Steeds vaker stagneren ze nu,  en hittekoepels blijven wekenlang boven een land hangen in plaats van dagen. Wanneer miljoenen hectares vervolgens verbranden, komt koolstof vrij die tientallen jaren was opgeslagen, waardoor er nog meer broeikasgassen worden vrijgegeven aan de lucht. Branden voeden de opwarming, en opwarming voedt branden.

Het is een vicieuze cirkel die zichzelf niet herstelt. We moeten die corrigeren.

2029

Kleine eilandstaten zijn geen toeschouwers van deze crisis; wij zijn het zogeheten ‘vroege waarschuwingssysteem’. De Seychellen staan ​​niet in brand zoals Ontario of Andalusië, maar onze koraalriffen verbleken en sterven af ​​door de hete temperatuur van het water in de oceaan, een fenomeen dat elders nauwelijks in het nieuws komt. Onze vissersgemeenschappen voelen veranderingen in stroming en temperatuur, al jaren voordat die veranderingen in de globale krantenkoppen verschijnen.

Daarom heeft mijn regering zich tien jaar geleden in Parijs aangesloten bij bijna tweehonderd landen om de wereldwijde temperatuurstijging ruim onder de 2 graden Celsius boven het pre-industriële niveau te houden en alles in het werk te stellen om deze te beperken tot anderhalve graad. Die overeenkomst trad in werking in november 2016. Hoewel niet perfect, blijft het de duidelijkste belofte die de landen van de wereld ooit aan elkaar hebben gedaan over de enige atmosfeer die we samen delen.

Maar we komen die belofte niet snel genoeg na. Wetenschappelijke voorspellingen die ooit zegden dat we de grens van anderhalve graad opwarming pas halverwege deze eeuw zouden overschrijden, schatten nu, volgens de Europese Copernicus Climate Change Service, dat we die drempel al in 2029 zouden kunnen bereiken.

Dat is geen datum die nog veraf ligt. Kinderen die dit jaar geboren worden, zijn dan nog kleuters.

Ik weiger om fatalistisch te zijn, want fatalisme heeft nog nooit een rif, bos of kustlijn beschermd. Wat de wetenschap van ons vraagt, is niet zo moeilijk: verminder de uitstoot van broeikasgassen drastisch en onmiddellijk, verminder de afhankelijkheid van kolen, olie en gas sneller dan nu het geval is en investeer serieus in de veerkracht van gemeenschappen die nu al te maken krijgen met bosbranden, hittegolven en een stijgende zeespiegel.

Het vraagt ​​ook iets specifieks van leiders: elke regering die het Akkoord van Parijs heeft ondertekend, draagt ​​de verantwoordelijkheid om het na te komen, niet als retoriek voor een topconferentie, maar als een verbintenis die wordt nageleefd in nationale begrotingen, energiebeleid en rampenbestrijding. En het vraagt ​​iets van elke burger: wijs onze leiders op de urgentie die de huidige data vereisen, niet slechts de urgentie die politiek gezien opportuun is.

De bosbranden in Canada, de hittegolven in Spanje en Frankrijk en het verbleken van de koraalriffen in de Indische Oceaan zijn geen losstaande verhalen. Het zijn hoofdstukken van hetzelfde verhaal, en wij zijn degenen die het slot nog aan het schrijven zijn.

De aarde staat in brand. Of dat zo doorgaat, of we eindelijk als één soort, die één planeet deelt, gaan handelen, blijft voorlopig nog onze keuze.