“‘‘Genderongelijkheid is onze grootste uitdaging op het gebied van mensenrechten’’

Na bijna tien jaar aan het hoofd van de Verenigde Naties zag ik onze wereld herhaaldelijk op de proef worden gesteld: door klimaatschokken, toenemende armoede, gewelddadige conflicten en een slinkende burgerruimte. Maar ik zag ook veel oplossingen vorm krijgen, en die hadden één gemeenschappelijke noemer: vrouwen.

Nu de wereld op 8 maart Internationale vrouwendag viert, is het tijd om te erkennen dat genderongelijkheid de grootste uitdaging op het gebied van mensenrechten van onze tijd is – en dat gelijkheid bevorderen een van de sterkste drijfveren is voor duurzame ontwikkeling en vrede.

Hier volgen acht acties die gebaseerd zijn op mijn eigen ervaring en geïnspireerd zijn door het werk van het VN-systeem en maatschappelijke organisaties wereldwijd, om de rechten van vrouwen te bevorderen en resultaat te boeken.

1. Pak machtsongelijkheid aan

Gendergelijkheid is een kwestie van macht. Maar door mannen gedomineerde instellingen geven nog altijd vorm aan onze wereld. Een toenemende golf van autoritarisme versterkt die ongelijkheden, schroeft hard bevochten bescherming terug – van eerlijk werk tot reproductieve rechten – en verdiept raciale en gendergerelateerde vooroordelen die vrouwen benadelen. Gendergelijkheid versterkt samenlevingen. Wanneer macht gedeeld wordt, groeit de vrijheid.

2. Maak van gelijkheid een prioriteit

Vrouwen zijn wereldwijd ernstig ondervertegenwoordigd in regeringen en raden van bestuur. Bij de Verenigde Naties hadden we als doel om gelijkheid tussen mannen en vrouwen een prioriteit maken, beginnend bij de hogere leidinggevenden. We deden dit door onze zoektocht naar gekwalificeerde kandidaten te verbreden, niet door onze normen te verlagen. De VN staat hierdoor sterker, met een gezondere werkcultuur en inclusievere besluitvorming. De les is duidelijk. Wanneer instellingen kiezen voor gelijkheid, volgen de resultaten vanzelf.

3. Zet in op investeringen met het grootste rendement

Investeringen in vrouwen leveren een buitengewoon hoog rendement op. Elke dollar die wordt besteed aan onderwijs voor meisjes levert bijna drie keer zoveel op, terwijl investeringen in gezondheidszorg voor moeders en gezinsplanning meer dan acht keer zoveel opleveren. Beleid dat gezinnen ondersteunt, zoals kinderopvang en ouderenzorg, versterkt gemeenschappen en maakt nog meer groei mogelijk. Al die maatregelen samen leggen de basis om de genderkloof te dichten, wat het nationaal inkomen met maar liefst 20% kan doen stijgen.

4. Maak plaats aan de vredestafel

Vredesakkoorden zijn duurzamer wanneer vrouwen deelnemen aan de onderhandelingen en hun implementatie. Toch worden vrouwen in te veel conflicten – zoals Gaza, Oekraïne en Soedan – grotendeels buiten de onderhandelingsruimte gehouden, ook al dragen zij de zwaarste lasten in oorlogssituaties. In een tijd van toenemende instabiliteit is inclusie niet symbolisch, maar een shortcut naar stabiliteit in onze gefragmenteerde wereld.

5. Maak een einde aan wettelijke discriminatie

Wereldwijd beschikken vrouwen slechts over 64% van de wettelijke rechten die mannen genieten. Op te veel plaatsen kunnen ze geen eigendom bezitten, vrij werken of een echtscheiding aanvragen. Zelfs waar bescherming bestaat, worden vrouwen geconfronteerd met grotere belemmeringen om toegang te krijgen tot rechtsbijstand of de rechtbank. Elk land moet zich ertoe verbinden discriminerende wetten af te schaffen en rechten in de praktijk te handhaven.

6. Nultolerantie voor gendergerelateerd geweld – en geen excuses

Geweld tegen vrouwen vormt een wereldwijde noodsituatie, die voortkomt uit ongelijkheid en in stand wordt gehouden door stilzwijgen. Elke vrouw en elk meisje heeft het recht om zonder angst te leven. Toch blijft gendergerelateerd geweld – waaronder seksuele uitbuiting en misbruik – een gruwelijke schending van vertrouwen en menselijkheid. We moeten het overal ter wereld aanpakken, met nultolerantie, volledige aansprakelijkheid en onvoorwaardelijke steun voor overlevenden.

7. Vooroordelen wegcoderen

Aangezien slechts een op de vier werknemers in de technologiesector een vrouw is, worden vooroordelen ingebouwd in de systemen die ons dagelijkse leven bepalen. Ondertussen neemt vrouwenhaat online explosief toe. Technologiebedrijven en overheden moeten samenwerken om veilige, inclusieve digitale ruimtes te creëren – en de wereld moet meer doen om hindernissen voor meisjes in wetenschap en technologie weg te nemen.

8. Neem gender op in het klimaatplan

Klimaatverandering is seksistisch. Vrouwen eten vaak als laatste tijdens voedselcrises en lopen groter gevaar in noodsituaties. Meisjes lopen een groter risico op kindhuwelijken wanneer hun bestaansmiddelen wegvallen. Maar vrouwen nemen ook het voortouw bij klimaatoplossingen – ze bevorderen groene wetgeving, geven kracht aan wereldwijde bewegingen en brengen verandering teweeg op het terrein. Een leefbare planeet vereist een genderbewust klimaatbeleid, met inbegrip van gelijke toegang tot groene jobs, betere bescherming in noodsituaties en volledige participatie aan milieubesluitvorming.

Over de hele wereld heb ik die acht oplossingen in actie zien komen – in oorlogsgebieden en bij inspanningen voor heropbouw, in parlementen en klaslokalen, binnen organisaties en gemeenschappen.

Als leiders gendergelijkheid serieus nemen en zich er nu toe verbinden, zullen we de wereld veranderen – voor vrouwen en meisjes, en voor ons allemaal.