“‘‘Niemand kan zeggen dat we het niet wisten’’

Iedereen herinnert zich de geschiedenislessen over de Tweede Wereldoorlog. De foto’s. De getuigenissen. De namen achter onvoorstelbare aantallen slachtoffers. Als kind probeerde je te begrijpen hoe volwassenen konden toekijken en niets doen, hoe hele regeringen konden wachten. Later zeiden diezelfde leiders ‘nooit meer’. Terechte grote woorden voor iets waarvan we dachten dat we het geleerd hadden. Palestina is de plek waar die overtuiging vandaag pijnlijk broos wordt.

Over enkele decennia zullen leerlingen ook deze periode bestuderen. Ze zullen beelden zien van mensen onder het puin. Uitgemergelde lichamen. Vernielde ziekenhuizen. Ouders die afscheid nemen van hun kind. Het meest ontluisterende zal zijn dat alles zich voor onze ogen afspeelde, gelivestreamd. Er waren camera's. Journalisten. Rapporten van de Verenigde Naties, internationale rechtbanken, mensenrechtenorganisaties. We konden het zien terwijl het gebeurde.

Palestijnse mensenrechtenorganisaties en een onafhankelijke VN-onderzoekscommissie concludeerden dat Israël een genocide pleegt in Gaza. Internationale organisaties als Amnesty International, Oxfam en Human Rights Watch zeggen hetzelfde. Zo ook de Israëlische mensenrechtenorganisatie B'Tselem. Het Internationaal Gerechtshof deed nog geen definitieve uitspraak, maar waarschuwde al begin 2024 voor een plausibel risico van genocide. Het Internationaal Strafhof vaardigde arrestatiebevelen uit tegen Israëlisch premier Netanyahu en voormalig minister van Defensie Gallant voor oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid.

Uitgesteld, uitgehold of niet uitgevoerd

Onder druk van honderdduizenden Belgen die maandenlang de straat optrokken, bereikte de federale regering in september 2025 een bescheiden Gaza-akkoord. Humanitaire hulp, medische evacuaties, sancties tegen gewelddadige kolonisten en extremistische ministers, een importverbod voor producten uit illegale nederzettingen, steun aan Europese maatregelen en de erkenning van Palestina stonden erin. Eindelijk lag er iets op tafel dat verder ging dan een verklaring van bezorgdheid.

Eén jaar later valt vooral op hoeveel politieke strijd nodig blijkt om de regering haar eigen akkoord te laten uitvoeren. De ban op nederzettingenproducten, eind juli 2026 met veel bombarie aangekondigd, blijkt vooral een papieren importverbod. Zo lek als een zeef.

Het past in een patroon. Onze regeringen houden Israël systematisch de hand boven het hoofd. Maatregelen die druk moeten zetten, worden keer op keer uitgesteld, uitgehold of gewoon niet uitgevoerd. Minister van Asiel en Migratie Van Bossuyt sleept al een jaar met de voeten over de beloofde inreisverboden tegen Israëlische kolonisten. Vlaams minister-president Diependaele jaagde ondertussen een nieuw Wapenhandeldecreet door het parlement dat het Vlaamse wapenembargo tegen Israël compleet dreigt uit te hollen.

Genocide raast verder

Ondertussen verergert de situatie op het terrein razendsnel. De Verenigde Naties waarschuwden in juni 2026 dat de genocide in Gaza gewoon doorgaat. In de Westelijke Jordaanoever zaaien kolonisten, gesteund door de staat, terreur op een nooit geziene schaal. Israël bouwt voort aan nederzetting E1, die de Westelijke Jordaanoever afsnijdt van Jeruzalem, de doodsteek voor een toekomstige Palestijnse staat. Het doel, al lang voor 7 oktober: zoveel mogelijk Palestijns land annexeren. Zo weinig mogelijk Palestijnen erop.

Ook Palestijnen die België zelf een visum gaf, zitten nog altijd gevangen in Gaza. Gezinnen, onderzoekers en studenten die toestemming kregen, hoorden van onze overheid dat ze België binnen mogen. Maar een veilige uitweg? Die moeten ze vooral zelf zoeken. Hoe kan een overheid die iemand toegang tot veiligheid geeft, haar verantwoordelijkheid laten eindigen aan de andere kant van een gesloten grens?

Geschiedenisboeken van de toekomst

Wat zegt dit alles over onze politieke leiders? We kunnen Rusland sanctioneren wanneer het Oekraïne binnenvalt. We onderhandelen maanden over veel beperktere maatregelen wanneer Israël Gaza en de Westelijke Jordaanoever verwoest. We verheffen internationaal recht tot fundament van onze buitenlandse politiek, maar zoeken uitzonderingen zodra de overtreder een bondgenoot is. Zo wordt die internationale rechtsorde klein zodra principes iets kosten.

Later zullen schoolboeken uitvoerig beschrijven wat Israël in Gaza heeft aangericht. Ze zullen Hamas en de gruwel van 7 oktober behandelen. De gijzelaars. De bombardementen. De honger. De verwoesting. De bezetting. Er zullen hoofdstukken zijn over internationale instellingen, regeringen en landen die jarenlang spraken over rode lijnen terwijl die voor hun ogen werden overschreden.

Ergens in die bladzijden zal ook België staan.

Onze kinderen en kleinkinderen zullen niet geïnteresseerd zijn in de hoeveelheid diplomatieke verklaringen die we produceerden. Ze zullen willen begrijpen waarom landen die beweerden mensenrechten en internationaal recht zo belangrijk te vinden, zoveel tijd nodig hadden om ernaar te handelen.

Waarom er geen waterdicht handelsverbod kwam met illegale nederzettingen. Waarom onze bedrijven en banken nog steeds mochten investeren in bezetting en genocide. Waarom er geen sancties kwamen tegen wie helpt Palestina van de kaart te vegen. Waarom geen wapenonderdelen leveren aan genocideplegers zo onverteerbaar bleek.

Wij kennen de beelden. Wij kennen de rapporten. Wij kennen de slachtoffers. Wij kennen zelfs het woord dat steeds meer internationale instanties eraan geven.

Later kunnen we onmogelijk zeggen dat we het niet wisten. De enige vraag die overblijft, is veel ongemakkelijker: we wisten het, dus waarom hebben we het laten voortduren?